Κριτικὴ θεώρησις τοῦ μεταβατικοῦ Προγράμματος Σπουδῶν διὰ τὰ Θρησκευτικὰ Γυμνασίου

Share:

Τοῦ κ. Ἰωάννη Τάτση, Θεολόγου

Δημοσιεύτηκαν στὶς 4 Μαρτίου 2020 στὸ ΦΕΚ οἱ ὑπουργικὲς ἀποφάσεις ποὺ περιέχουν τὰ νέα Προγράμματα Σπουδῶν γιὰ τὰ Θρησκευτικὰ στὸ Δημοτικό, τὸ Γυμνάσιο καὶ τὸ Λύκειο. Αὐτὲς οἱ ὑπουργικὲς ἀποφάσεις ἀποτελοῦν τὴν ὑποχρεωτικὴ συμμόρφωση τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας στὶς τέσσερις ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας γιὰ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν καὶ ἡ ἰσχύς τους ξεκινᾶ ἀπὸ τὸ ἑπόμενο σχολικὸ ἔτος, τὸν ἐρχόμενο Σεπτέμβριο. Μὲ τὶς ἀποφάσεις αὐτὲς καταργοῦνται οἱ ὑπουργικὲς ἀποφάσεις Γαβρόγλου καὶ οἱ «Φάκελοι Μαθήματος», ἐνῷ ἀναμένονται τὰ νέα βιβλία μαθητῆ, ποὺ θὰ δοθοῦν γιὰ τὸ ἑπόμενο σχολικὸ ἔτος. Πρόκειται γιὰ μεταβατικὰ Προγράμματα Σπουδῶν καὶ βιβλία, καθὼς σχεδιάζεται γενικὴ ἀλλαγὴ τῶν προγραμμάτων σπουδῶν καὶ τῶν βιβλίων σὲ πολλὰ μαθήματα. Ὡστόσο, μὲ τοὺς ρυθμοὺς ποὺ γίνονται οἱ ἀλλαγὲς στὸ χῶρο τῆς παιδείας, εἶναι ἄγνωστο πόσος χρόνος θὰ χρειαστεῖ γιὰ τὴν συνολικὴ αὐτὴ ἀλλαγή, ὁπότε τὰ μεταβατικὰ αὐτὰ Προγράμματα ἀξίζουν νὰ ἀναλυθοῦν μὲ νηφαλιότητα.

Τὸ παρὸν ἄρθρο προσεγγίζει μόνο τὸ Πρόγραμμα Σπουδῶν γιὰ τὰ Θρησκευτικὰ Γυμνασίου. Σὲ ἑπόμενες παρεμβάσεις θὰ ἀναλυθοῦν τὰ προγράμματα γιὰ τὸ Δημοτικὸ καὶ τὸ Λύκειο.

Ἀρχικὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὅτι τὸ πρόγραμμα σπουδῶν ἔχει ἀποκαθαρθεῖ ἀπὸ τὴν πανθρησκειακὴ σύγχυση καὶ τὴν συγκρητιστικὴ προσέγγιση τῶν θεμάτων ποὺ ὑπῆρχε στὰ προγράμματα ποὺ ἀκυρώθηκαν ἀπὸ τὸ ΣτΕ καὶ τώρα καταργοῦνται. Μολονότι δὲν γίνεται ἐπαναφορὰ στὰ ἰσχύοντα μέχρι τὸ 2016 παλαιότερα ἀναλυτικὰ προγράμματα καὶ βιβλία, τὸ τωρινὸ πρόγραμμα δομεῖται μὲ τρόπο ποὺ ἐνισχύει ξεκάθαρα τὸν ὀρθόδοξο, χριστιανικό, θεολογικὸ χαρακτῆρα τοῦ μαθήματος. Ἡ δομὴ σὲ σχέση μὲ τὰ προγράμματα ἕως τὸ 2016 διαφέρει σὲ κάποια σημεῖα, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ σημαντικὲς ὁμοιότητες.

Εἰδικότερα:

Στὴν Α΄ Γυμνασίου προσεγγίζονται θέματα ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή, τόσο ἀπὸ τὴν Παλαιὰ ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη. Ἐπειδὴ ὅμως συμπιέζεται μόνο σὲ αὐτὴ τὴν τάξη ἡ μελέτη τῶν θεμάτων τῆς Ἁγίας Γραφῆς ὑπάρχουν σοβαρὲς ἐλλείψεις, ἰδιαίτερα στὰ θέματα ἀπὸ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, τῆς ὁποίας ἡ μελέτη αἰσθητὰ ὑποβαθμίζεται. Συστηματικὰ μελετᾶται μόνο ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου καὶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ πτώση, ἐνῷ δὲν γίνεται ἀναλυτικὴ ἀναφορὰ στοὺς Πατριάρχες, τὴν Ἔξοδο καὶ τὴν πορεία στὴν ἔρημο, τοὺς Κριτές, τοὺς Βασιλεῖς, τοὺς Προφῆτες, λόγω ἔλλειψης χρόνου. Ἀκολουθοῦν οἱ ἀναφορὲς στὴν Καινὴ Διαθήκη, ἐκτενέστερες μὲν ἀλλὰ καὶ ἐδῶ μὲ ἐλλείψεις, ἀφοῦ πρέπει ἡ ἐξέτασή τους νὰ ὁλοκληρωθεῖ στὸ διδακτικὸ χρόνο τῆς ἴδιας σχολικῆς χρονιᾶς. Ὡς γνωστόν, μέχρι τὸ 2016 ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ἐξεταζόταν στὴν Α΄ Γυμνασίου καὶ ἡ Καινὴ Διαθήκη στὴ Β΄ Γυμνασίου. Τώρα στὶς τάξεις Β΄ καὶ Γ΄ Γυμνασίου μελετῶνται θέματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας, ποὺ μέχρι τὸ 2016 ἀπασχολοῦσε μόνο τὴν Γ΄ τάξη.

Στὴ Β΄ Γυμνασίου γίνεται ἐκτενὴς μελέτη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Μελετῶνται διαδοχικὰ ἡ Πεντηκοστή, ἡ δράση τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, οἱ διω­γμοί, ὁ μοναχισμός, ἡ συνάντηση Ἑλληνισμοῦ καὶ Χριστιανισμοῦ, οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες, οἱ Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι καὶ σημαντικοὶ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἡ Εἰκονομαχία καὶ ἡ περίοδος τῆς Τουρκοκρατίας μὲ ἀναφορὰ στοὺς Νεομάρτυρες. Πρόκειται γιὰ μία ἀρκετὰ πλήρη ἐξέταση βασικῶν πτυχῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας καὶ παράδοσής μας, ποὺ ἀκολουθεῖ τὸν ἱστορικὸ ἄξονα τῶν γεγονότων, παρόλο ποὺ αὐτὰ εἶναι ἐνταγμένα σὲ θεματικὲς ἑνότητες.

Στὴ Γ΄ Γυμνασίου ὑπὸ τὸν βασικὸ τίτλο «Ἡ μαρτυρία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας στὸ σύγχρονο κόσμο» γίνεται ἀναφορὰ στὶς τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες σήμερα, τὴν ἱεραποστολή, τὴν δράση τῶν Ἁγίων Κυρίλλου καὶ Μεθοδίου καὶ τὸν ἐκχριστιανισμὸ τῶν Σλάβων, τὸ Σχίσμα, τὴν Μεταρρύθμιση ἀλλὰ καὶ τὶς «ἑνωτικὲς» προσ­πάθειες. Οἱ δύο τελευταῖες ἑνότητες εἶναι ἀφιερωμένες στὶς θρησκεῖες τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ, τοῦ Ἰσλὰμ καὶ σὲ αὐτὲς τῆς Ἀνατολῆς δηλ. τὸν Ἰνδουϊσμό, τοῦ Βουδισμό, τὸν Κομφουκιανισμό, τὸν Ταοϊσμὸ κ.ἄ. Ἡ ὀργάνωση τῆς ὕλης στὴ συγκεκριμένη τάξη εἶναι τέτοια ποὺ οὐσιαστικὰ θυσιάζει πολύτιμο διδακτικὸ χρόνο σὲ ζητήματα ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἐξεταστοῦν ἀπὸ κοινοῦ μὲ ἐκεῖνα τῆς Β΄ τάξης, σὲ μία ἑνιαία συνέχεια μελέτης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας, ἐντὸς ἑνὸς μόνο σχολικοῦ ἔτους. Ἔτσι θὰ μποροῦσε νὰ ἐξασφαλιστεῖ ὁ ἀπαραίτητος χρόνος γιὰ τὴν ἐκτενέστερη μελέτη τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Εἶναι θετικὸ ὅτι οἱ ἀναφορὲς στὶς ξένες θρησκεῖες, μολονότι εἰσάγονται ἤδη ἀπὸ τὴν Γ΄ Γυμνασίου, τίθενται σὲ χωριστὲς ἑνότητες καὶ μάλιστα στὸ τέλος τοῦ προγράμματος σπουδῶν τῆς Γ΄ τάξης. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ἀποφεύγεται ἡ συγκρητιστικὴ σύγχυση, ἐνῷ ὁ διδάσκων μπορεῖ μὲ τὸν κατάλληλο προγραμματισμὸ νὰ χειριστεῖ σωστὰ τὸ τί θὰ κάνει μὲ τὶς τελευταῖες αὐτὲς θεματικὲς ἑνότητες…

Γενικά, τὸ Πρόγραμμα Σπουδῶν γιὰ τὰ Θρησκευτικὰ Γυμνασίου εἶναι δομημένο μὲ τρόπο ποὺ νὰ καλλιεργεῖ τὴν ὀρθόδοξη χριστιανικὴ συνείδηση τῶν μαθητῶν. Παρὰ τὶς ἐλλείψεις του, κυρίως στὶς ἁγιογραφικὲς ἀναφορές, φαίνεται νὰ ἐπαναφέρει ἐν πολλοῖς τὸ μάθημα στὴν κανονική του πορεία. Μένει βέβαια νὰ δοῦμε καὶ τὰ βιβλία μαθητῆ ποὺ ἀναμένονται, καθὼς ἔχει μεγάλη σημασία ποιὰ κείμενα ἐπιλέγονται κάθε φορά γιὰ τὴν μελέτη τῶν θεολογικῶν θεμάτων ποὺ ἐξετάζονται. Ἡ παράθεση αὐτούσιων περικοπῶν τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀλλὰ καὶ ὁ πλοῦτος τῆς πατερικῆς θεολογίας καὶ ἁγιολογίας, κατάλληλα ἐπεξεργασμένα γιὰ τὴν ἡλικία τῶν μαθητῶν, μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν τὸ περιεχόμενο τῶν νέων βιβλίων, ποὺ ἔτσι θὰ καταστοῦν καὶ γιὰ τοὺς θεολόγους χρήσιμα ἐργαλεῖα στὴν καθημερινὴ διδακτική τους πράξη.

Previous Article

Ἀνοιχτή ἐπιστολή ἱερέως πρός τόν Πρωθυπουργό

Next Article

Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου παραδέχεται ὅτι ἡ Θ. Κοινωνία μεταδίδει ἀσθενείας!

Διαβάστε ακόμα