Περὶ ἀκύρου τῶν χειροτονιῶν τῶν Οὐκρανῶν σχισματικῶν

Share:

Τῆς Γραμματείας τῆς Συνοδικῆς Βιβλικῆς Θεολογικῆς

Ἐπιτροπῆς τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας

…Ἡ αἰτιολογημένη ἀνησυχία γιὰ τὴν ἀδιάκοπη ἀποστολικὴ διαδοχὴ στὴν Ἐκκλησία λόγω τῆς ἀποδοχῆς ἀπὸ τὴ Σύνοδο τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στὴν εὐχαριστιακὴ κοινωνία προσώπων, τῶν μὴ ἐχόντων κανονικὴ χειροτονία, παρατηρεῖται σὲ μελέτες ἀρκετῶν ἐρευνητῶν, συμπεριλαμβανομένων καὶ ὅσων ἀρθρογραφοῦν στὰ Ἑλληνικά…

1. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς εἰς τοὺς σχισματικοὺς «ἱεράρχας»

Οἱ περισσότερες «χειροτονίες» τῶν ἐπισκόπων τῆς «Ὀρθοδόξου ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας» προέρχονται ἀπὸ τὸν πρώην Κιέβου καὶ πάσης Οὐκρανίας Φιλάρετο Ντενισένκο, ὁ ὁποῖος στὶς 27 Μαΐου 1992 τέθηκε σὲ ἀργία ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Σύνοδο τῆς Ἱεραρχίας τῆς Οὐκρανικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἐνῶ στὶς 11 Ἰουνίου 1992 καθαιρέθηκε ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Σύνοδο τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας.

Ἐλλείψει μετανοίας ἀπὸ τὸν μοναχὸ Φιλάρετο καὶ ἐξαιτίας τῆς συνεχιζόμενης σχισματικῆς δράσεως αὐτοῦ, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ χώρου τῶν ἄλλων αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, ἡ ἀπὸ 18ης ἕως 23ης Φεβρουαρίου 1997 συνελθοῦσα Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας ἀφόρισε τὸν ὡς ἄνω ἀπὸ τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας δι’ ἀναθεματισμοῦ.

Παρὰ τὴν κατ’ ἐπανάληψιν ἄσκηση ἀπὸ αὐτὸν ἐκκλήτου ἐνώπιον τοῦ Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, ὅπως καὶ οἱ ἄλλες κατὰ τόπους Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, ἀποδέχθηκαν γραπτῶς τὴν καταδίκη του.

Τὸν Ὀκτώβριο 2018 τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως ἀνακοίνωσε ἀπρόσμενα τὴν ἐξέτασή της γιὰ πολλοστὴ φορὰ ἐφέσεως τοῦ μοναχοῦ Φιλαρέτου, τὸν ὁποῖο καὶ ἀποκατέστησε στὸ βαθμὸ καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ «πρώην μητροπολίτη Κιέβου». Ἐνῶ δὲν ἐπέδειξε μετάνοια ὁ Ντενισένκο καὶ ἡ ἀπόφαση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως δὲν αἰτιολογήθηκε ἀπὸ τὴν ἐπανεξέταση τοῦ φακέλου του καὶ τῶν ἐναντίον του κατηγοριῶν.

Πέντε μῆνες μετὰ ἀπὸ τὴν ἐκχώρηση τοῦ «Τόμου Αὐτοκεφαλίας» ὁ Μ. Ντενισένκο μὲ μερικοὺς «ἐπισκόπους» ἀποσχίσθηκε ἀπὸ τὴν ἀναγνωρισμένη ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη «Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας» καὶ ἀνακοίνωσε τὴν ἀνασύσταση τοῦ «Πατριαρχείου Κιέβου», προχωρώντας στὴ χειροτονία νέων «ἐπισκόπων» γιὰ τὶς ἀνάγκες του…

Ἔτσι ὁ μόνος ἀπὸ τοὺς ἱεράρχες τοῦ πρώην «πατριαρχείου Κιέβου», ὁ ὁποῖος εἶχε κάποτε τὴν κανονικὴ χειροτονία, ἐγκατέλειψε τὴ νέα «αὐτοκέφαλη ἐκκλησία», ἀπορρίπτοντας δημοσίως τὸν λεγόμενο «Τόμο Αὐτοκεφαλίας».

Ἐπίσης στὴν «ἱεραρχία» τῆς «Ὀρθοδόξου ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας» ἐνσωματώθηκε πλήρως ἡ ἱεραρχία τῆς λεγόμενης «Οὐκρανικῆς αὐτοκεφάλου ὀρθοδόξου ἐκκλησίας», στὸν πυρήνα τῆς ὁποίας «χειροτονίες» ποὺ τὸ 1990 τέλεσαν ὁ πρώην ἐπίσκοπος Ζιτομὶρ Ἰωάννης Μποντναρτσοὺκ (μὲ ἀπόφαση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας καθαιρέθηκε τὸ 1989) καὶ ὁ πρώην διάκονος Βίκτωρ Τσεκάλιν (καθαιρέθηκε τὸ 1988 γιὰ ἀνήθικες πράξεις), ὁ αὐτόκλητος, ὁ αὐτοαποκαλούμενος ἐπίσκοπος, ὁ ὁποῖος στὴν πραγματικότητα οὔτε ἐντὸς σχίσματος οὐδέποτε εἶχε εἰς ἐπίσκοπο χειροτονία…

Μία μερίδα τῆς «ἱεραρχίας» τῆς «Οὐκρανικῆς αὐτοκεφάλου ὀρθοδόξου ἐκκλησίας» ἀναχειροτονήθηκε ἀπὸ τὸν Φιλάρετο Ντενισένκο, ἐντούτοις στὶς «χειροτονίες» τοῦ Τσεκάλιν ἀνάγονται μέχρι σήμερα «χειροτονίες» μερικῶν «ἐπισκόπων» αὐτῆς τῆς δομῆς, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς «χειροτονίας» τοῦ Μακαρίου Μαλέτιτς, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς «χειροτονήθηκε» ὡς ἐπίσκοπος ἀπὸ τὴν ἱεραρχία τοῦ Τσεκάλιν…

2. Τὰ ὅρια ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς οἰκονομίας

…Θεμελιώδης σημασίας εἶναι ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀρχῆς τῆς οἰκονομίας ἔναντι τῶν σχισματικῶν δύναται μόνον μὲ τὴν ἐφαρμογὴ μιᾶς ἄλλης ἀρχαίας ἀρχῆς, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία τὸ κανονικὸ ἐπιτίμιο αἴρεται μόνον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὑποκείμενο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, τὸ ὁποῖο τὸ εἶχε ἐπιβάλει. Ὁ 5ος κανόνας τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συν­όδου ὁρίζει : «Περὶ τῶν ἀκοινωνήτων γενομένων, εἴτε τῶν ἐν κλήρῳ, εἴτε τῶν ἐν λαϊκῷ τάγματι, ὑπὸ τῶν καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐπισκόπων, κρατείτω ἡ γνώμη, κατὰ τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα, τοὺς ὑφ’ ἑτέρων ἀποβληθέντας ὑφ’ ἑτέρων μὴ προσίεσθαι» (βλ. ἐπίσης τὸν 32ο Ἀποστολικὸ καὶ τὸν 6ο κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ Συνόδου).

Ταυτόχρονα, σύμφωνα μὲ τὸν 2ο κανόνα τῆς ΣΤ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπικυρώθηκαν οἱ ἀντίστοιχοι ὁρισμοὶ τῆς ἐν Καρθαγένῃ Συνόδου, ὁ ἀφορισθεὶς ἀπὸ τὴ Σύνοδο τῆς οἰκείας αὐτοῦ Ἐκκλησίας, δὲν δικαιοῦται νὰ ἀσκήσει ἔκκλητο προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Πατριάρχη οἱασδήποτε ἄλλης Ἐκκλησίας…

Τοιουτοτρόπως ἡ μονομερὴς ἀπόφαση τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως σχετικὰ μὲ τὴν ἀποδοχὴ τῶν οὐκρανῶν σχισματικῶν στὸν οἰκεῖο αὐτῶν βαθμὸ οὔτε κατ’ οἰκονομία δύναται νὰ ἀναγνωρισθεῖ νόμιμη, ἐφόσον δὲν πληρώθηκαν οἱ δύο σπουδαιότερες προϋποθέσεις τῆς ἐφαρμογῆς της: ἡ μετάνοια τῶν σχισματικῶν καὶ ἡ καταλλαγὴ αὐτῶν μὲ τὴν Ἐκκλησία, ἀπὸ τὴν ἑνότητα μὲ τὴν ὁποία ἐξέπεσαν καὶ ἡ ὁποία ἡ Ἐκκλησία τοὺς ἐπέβαλε ἐπιτίμια.

Εἶναι σημαντικὸ ὅτι καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ἱστορίας της ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία σὲ ὅλες τὶς περιπτώσεις ἐφαρμογῆς οἰκονομίας ἔναντι τῶν σχισματικῶν εἶχε νὰ κάνει μὲ πρόσωπα, τῶν ὁποίων ἡ χειροτονία ἔστω καὶ τυπικὰ μέσα ἀπὸ τὴ σειρὰ τοποθετήσεως χειρῶν ἀνάγετο στοὺς ἐπισκόπους, ποὺ εἶχαν κάποτε τὴν κανονικὴ χειροτονία.

Ἡ ἱστορία δὲν γνωρίζει προηγούμενα ἀποδοχῆς στὸν «οἰκεῖο αὐτῶν βαθμὸ» προσώπων, τῶν ὁποίων ἡ χειροτονία ἀναγόταν στοὺς αὐτόκλητους, ποὺ οὐδέποτε εἶχαν τὴν εἰς ἐπίσκοπο χειροτονία. Ὡς ἐκ τούτου, ὡς πρὸς τὴν πλειοψηφία τῶν «ἱεραρχῶν» τῆς λεγόμενης «Οὐκρανικῆς αὐτοκεφάλου ὀρθοδόξου ἐκκλησίας», περὶ τῆς ὁποίας ἔγινε ὁ λόγος παραπάνω, οὔτε κἄν νὰ θέσουμε τὸ θέμα τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομίας ἔναντί τους μποροῦμε καθόλου.

3. Ἡ ἔλλειψις νομιμότητος τῆς «Ὀρθοδόξου ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας»

…Στὶς δημόσιες παρεμβάσεις του ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαῖος, προφανῶς ἐμπιστευόμενος τὶς πληροφορίες, ποὺ δεχόταν ἀπὸ τὶς οὐκρανικὲς ἀρχές, ἐπίσης ἐξέφραζε τὴν πεποίθηση ὅτι ἐὰν ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ ἡ πλειοψηφία τῶν Ὀρθοδόξων κατοίκων τῆς Οὐκρανίας θὰ ἐνσωματώνονταν στὴ «νέα ἐκκλησία».

Ὅμως οἱ ἑπόμενες ἐξελίξεις κατέδειξαν πειστικὰ ὅτι στὴν πραγματικότητα ἡ ἰδέα μιᾶς «αὐτοκεφάλου ἐκκλησίας» δὲν ἀπολαμβάνει τῆς ὑποστηρίξεως τῆς πλειοψηφίας τῶν Ὀρθοδόξων Οὐκρανῶν. Τὴ δημιουργηθεῖσα ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινουπόλεως δομὴ σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου συναποτέλεσαν ἐκπρόσωποι τῶν δύο σχισματικῶν παρατάξεων. Ἀπὸ 90 ἐπισκόπους τῆς κανονικῆς Ἐκκλησίας μόνον δύο μεταπήδησαν στὴ νέα ὀντότητα.

Ἡ ὑπὸ τὸν Μητροπολίτη Κιέβου καὶ πάσης Οὐκρανίας Ὀνούφριο Οὐκρανικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὡς καὶ πρότερα παραμένει ἡ μεγαλύτερη ὁμολογία τῆς χώρας, τόσο ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸ ἐπισκόπων, κληρικῶν καὶ ἐνοριῶν, ὅσο καὶ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸ πιστῶν.

4. Ἡ παραμόρφωσις τοῦ ρόλου τοῦ πρώτου ἐπισκόπου εἰς τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν

Τὰ μέλη καὶ οἱ ἐμπειρογνώμονες τῆς Συνοδικῆς Βιβλικῆς Θεολογικῆς Ἐπιτροπῆς στὸ ἤδη Σχόλιό τους ἐπὶ τοῦ Γράμματος τοῦ Πατριάρχη Βαρθολομαίου λεπτομερῶς ἀνέλυσαν τὶς θέσεις, οἱ ὁποῖες στὸ σύνολό τους στηρίζουν τὶς ἀποκλειστικὲς ἐξουσιαστικὲς ἁρμοδιότητες τῶν Πατριαρχῶν Κωνσταντινουπόλεως ἐφ’ ὅλης τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Μεταξὺ αὐτῶν συγκαταλέγονται:

α) ἡ διδασκαλία περὶ τῆς «ὑπερορίου εὐθύνης» τοῦ Κωνσταντινουπόλεως στὰ ζητήματα τελικῆς διευθετήσεως διαφόρων κανονικῶν καταστάσεων, οἱ ὁποῖες ἀναφύονται στὶς ἄλλες κατὰ τόπους Ἐκκλησίες, δηλαδὴ τὸ δικαίωμα ἀναμίξεως στὰ ἐσωτερικὰ θέματα οἱασδήποτε Τοπικῆς Ἐκκλησίας,

β) ἡ διδασκαλία περὶ τοῦ δικαιώματος «ἐπιτροπικῶς» καὶ «διαιτητικῶς» νὰ ἐπιλύει διαφορὲς μεταξὺ τῶν κατὰ τόπους Ἐκκλησιῶν, «νὰ ἐνισχύει» ἀκόμη καὶ ἐκ τῆς ἰδίας αὐτοῦ πρωτοβουλίας ἐκεῖ­νες τὶς ἐνέργειες τῶν Προκαθημένων τῶν αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, τὶς ὁποῖες θὰ ἔκρινε ἐλλιπεῖς,

γ) ἡ ἀντίληψη περὶ τοῦ «πρωτείου ἐξουσίας» τοῦ Κωνσταντινουπόλεως στὸ παγκόσμιο ἐπίπεδο ὡς ἀπολύτως ἀπαραίτητης προϋποθέσεως ὑπάρξεως τῆς Ἐκκλησίας παρομοίως μὲ τὸ ὑφιστάμενο πρωτεῖο τῆς ἐξουσίας τοῦ ἐπισκόπου στὴν ἐπαρχία του καὶ τοῦ Προκαθημένου ἐντὸς τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας,

δ) τὸ δικαίωμα καθορισμοῦ καὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ὁρίων τῶν κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἐξαγωγῆς τῶν ἐπαρχιῶν, τῆς ἱεραρχίας, τοῦ κλήρου καὶ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν ἱερὰ καὶ αὐστηρῶς προστατευόμενη ἀπὸ τοὺς ἱεροὺς κανόνες ἐκκλησιαστικῆς δικαιοδοσίας μιᾶς Τοπικῆς Ἐκκλησίας καὶ καθυποτάξεως αὐτῶν σὲ μία ἄλλη, τὸ δικαίωμα αὐτοτελοῦς ἀνακηρύξεως αὐτοκεφαλίας μερίδων τῶν ἄλλων κατὰ τόπους Ἐκκλησιῶν, ἔστω καὶ παρὰ τὴν βούληση τῶν ἀνώτατων ἐκκλησιαστικῶν αὐτῶν ἀρχῶν,

ε) τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδοχῆς ἐκκλήτου προσ­φυγῆς καὶ ἡ ἐκδίκαση τελεσιδίκως τῶν προσ­φυγῶν τῶν ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν οἱασδήποτε αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας.

Οἱ ὡς ἄνω πτυχὲς αὐτῆς τῆς νέας διδασκαλίας προσκρούουν στὴν Ἱερὰ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, παραποιοῦν βάναυσα τὴν ἁγιοπατερικὴ ἐκκλησιολογία, ὁδηγοῦν τοὺς ἱεράρχες καὶ θεολόγους τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, ποὺ τὶς ὑποστηρίζουν, στὴ δημιουργία στὴν Ὀρθόδοξη Ἀνατολὴ ἑνὸς προτύπου τῆς ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως, ποὺ πλησιάζει τὸν παπισμὸ τοῦ μεσαίωνα…

5. Ἡ διακοπὴ τῆς εὐχαριστιακῆς κοινωνίας

Ἐξαιτίας τῶν ἀντικανονικῶν ἐνεργειῶν τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στὴν Οὐκρανία ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας ἀναγκάσθηκε νὰ διακόψει τὴν εὐχαριστιακὴ κοινωνία μὲ αὐτό, καθοδηγούμενη ἀπὸ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες, οἱ ὁποῖοι ὁρίζουν ἄμεσα τὴ διακοπὴ τῆς κοινωνίας μὲ ὅσους «κοινωνοῦν μὲ τοὺς ἀκοινώνητους» (2ος κανόνας τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ Συνόδου)…

Τοιουτοτρόπως ἡ ἀναγκαστικὴ ἀποχὴ ἀπὸ τὴ συμμετοχὴ στὰ μυστήρια τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, τὸ ὁποῖο προχώρησε στὴν πλήρη ἐκκλησιαστικὴ κοινωνία μὲ πρόσωπα μὴ ἔχοντα τὴν ἀποστολικὴ διαδοχή, ὑπαγορεύθηκε ἀπὸ τὴν εὐλάβεια ἔναντι τῆς Θείας Εὐχαριστίας καὶ τὴν ἀδυναμία, ἔστω καὶ ἔμμεσα, νὰ μοιραζόμαστε τὸ ἱερὸ Μυστήριο μὲ τοὺς σχισματικούς.

Σημ. «Ο.Τ.»: Παρατίθενται κατ’ ἐπιλογὴν παράγραφοι τοῦ ἐκτενοῦς κειμένου.

Previous Article

«Τὴν λογιοσύνη νὰ τὴν κλαῖς!»

Next Article

Οὐκρανικόν: Διαμελίζουν τὴν Ὀρθοδοξίαν

Διαβάστε ακόμα