Ποία η αληθινή νηστεία

Η νηστεία είναι εντολή του Κυρίου. Ο ίδιος ενήστευσε ως άνθρωπος «και νηστεύσας ημέρας τεσσαράκοντα και νύκτας τεσσαράκοντα ύστερον επείνασε» (Ματθ. δ , 2).

Δεν υπάρχει άγιος της Εκκλησίας μας που να μη δόθηκε στην νηστεία. Όλοι οι χριστιανοί πρέπει να νηστεύουμε. Σύμφωνα με τους Πατέρες μας κάθε χορτασμός της κοιλίας καταργεί την νηστεία, έστω και εάν γίνη με ψωμί και νερό. Ο χορτασμός της κοιλίας γίνεται αιτία πολλών ασθενειών της ψυχής και του σώματος.

Η νηστεία αποτελεί ένα μέσον, που αποδείχθηκε πράγματι πολύ δυνατό δια μέσου των αιώνων και που βοήθησε μεγάλες πνευματικές και εκκλησιαστικές προσωπικότητες να φθάσουν στις πιο ψηλές βαθμίδες της αρετής και της τελειότητος. Η αξία της νηστείας είναι αποδεδειγμένη, και μόνον άνθρωποι ξένοι προς τον χαρακτήρα και την λαμπρή παράδοση της Ορθοδοξίας ημπορούν να την αμφισβητούν.

  • Δεν θα πρέπη όμως να μας διαφεύγη το πραγματικό νόημα της νηστείας, που είναι απαράδεκτο να θεωρήται απλή αποχή από ορισμένες τροφές. «Η αξία της νηστείας δεν συνίσταται σε αποχή από τροφές, λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, αλλά σε αποχή από αμαρτωλές πράξεις. Αυτός που περιορίζει την νηστεία του σε αποχή από το κρέας, εξευτελίζει την αξία της νηστείας. Νηστεύεις; απόδειξέ το με τις πράξεις σου. Αν δης ένα φτωχό, συμπάθησέ τον. Αν δης ένα φίλο, που χαίρεται μια επιτυχία, μη τον ζηλεύεις. Και μη νηστεύεις μόνο με το στόμα, αλλά και με τα μάτια και με τ’ αυτιά και με τα πόδια και με τα χέρια και με όλα τα μέλη του σώματος. Νήστευε με τα χέρια, με το να απέχης από την αρπαγή και την φιλοχρηματία. Νήστευε με τα πόδια, με το να μη τρέχης σε ανήθικα θεάματα. Νήστευε με τα μάτια, με το να αποφεύγης να τα καθηλώνης σε κάτι που σε σκανδαλίζει. Γιατί τα βλέμματα είναι η τροφη των ματιών και όταν είναι πονηρά και άπρεπα, καταστρέφουν όλη την ασφάλεια της ψυχής, ενώ όταν είναι σεμνά και εποικοδομητικά, λαμπρύνουν με την νηστεία. Θα ήταν γελοίο, να απέχη κανείς από τα κρέατα και τις άλλες τροφές ένεκα της νηστείας, και με τα μάτια να τρώγη ο,τι είναι απαγορευμένο. Δεν τρώγεις κρέας; Τότε απόφευγε να τρέφεσαι και με την ακολασία, που μπαίνει μέσα στη σκέψη από τα παράθυρα των ματιών. Νήστευε και με τ’ αυτιά. Το αυτί δεν νηστεύει, όταν δέχεται να ακούη διαβολές και κατηγορίες. Νήστευε επίσης και με το στόμα, με το να μη προφέρης βρώμικες λέξεις και βρισιές. Γιατί, τι θα ωφεληθής, αν απέχης από κρέατα και ψάρια και κατασπαράζης τους αδελφούς σου με την κακολογία και την συκοφαντία».

Έτσι ας αισθανθούμε κι εμείς την νηστεία, για να προετοιμάσουμε τον εαυτό μας, ώστε άξια να γιορτάσουμε το Πάσχα.

  • Ο Μέγας Βασίλειος εις τον Λόγον του «Περί νηστείας» παρατηρεί: «Αν όλοι άκουγαν τις συμβουλές της νηστείας, θα επικρατούσε τέλεια ειρήνη σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα. Δεν θα ξεσηκωνόταν το ένα κράτος εναντίον του άλλου. Δεν θα είχαμε πολεμικές συμπλοκές ούτε κατασκευαστές όπλων. Δεν θα υπήρχαν δικαστήρια ούτε φυλακές. Οι ερημιές δεν θα φιλοξενούσαν κακοποιούς ούτε οι πόλεις συκοφάντες ούτε οι θάλασσες πειρατές.

Αν κυριαρχούσε η νηστεία, η ζωή μας δεν θα ήταν γεμάτη στεναγμούς. Γιατί αυτή θα δίδασκε σ’ όλους όχι μόνο τον περιορισμό της σπάταλης ζωής, αλλά και την αποχή από πολλά άλλα κακά. Θα δίδασκε την ολοκληρωτική φυγή και αποξένωση από τη φιλαργυρία και την πλεονεξία, από τη φιλοδοξία και τη φιληδονία. Αν απαλλαγούμε απ’ αυτά, θα ζούμε με ειρήνη και αγιασμό.

Αφού λοιπόν τέτοια αγαθά μας προσφέρει η βασίλισσα αυτή των αρετών, ας τη δεχτούμε χωρίς καμιά κατήφεια, χωρίς κανένα γογγυσμό. Όλοι πρόθυμα ας τιμήσουμε το πνευματικό τραπέζι που μας παραθέτει η νηστεία, εξαγνίζοντάς μας και προετοιμάζοντάς μας για την μεγάλη εορτή της Αναστάσεως, προτού αξιωθούμε να εισέλθουμε στην θεία και αιώνια ευφροσύνη του παραδείσου».

 

Παντοκράτορας