π. ΜΑΡΚΟΣ ΜΑΝΩΛΗΣ: Ἐκεῖνος ποὺ ἐπέρασε ἀπὸ τὸ «Ἄξιος… Ἄξιος…» εἰς τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος… »*

Share:

Τοῦ κ. Κ. Γ. Παπαδημητρακοπούλου

Σεβαστοί μου πατέρες, ἀγαπητοί μου ἐν Χριστῷ ἀδελφοί.

Μὲ δέος καὶ συγκίνηση μεγάλη βρίσκομαι σήμερα ἀνάμεσά σας, καὶ μάλιστα στὸν ἁγιασμένο αὐτὸ χῶρο καὶ τοῦτο τὸ βῆμα, προκειμένου νὰ ψελλίσω κι ἐγὼ ταπεινὰ δυὸ λόγια, γιὰ τὸ νέο Ἅγιο τῶν ἡμερῶν μας, τὸν πολυσέβαστο πνευματικό μας πατέρα π. Μᾶρκο Μανώλη, μὲ τὴ συμπλήρωση τῶν 9 χρόνων ἀπὸ τὴν εἰς Κύριον ἐκδημία του.

Ὁ π. Μᾶρκος ἀδιαμφισβήτητα ἀνήκει στὸ χορὸ τῶν συγχρόνων Ἁγίων Γερόντων, ποὺ ἂν ἐρευνήσουμε τὶς ρίζες τους, φθάνουν λίγο ὥς πολὺ στὸν Ἅγιο Νεκτάριο, γιὰ νὰ μὴ πάω περισσότερο πίσω.

Τῶν Ἁγίων Γερόντων ἐκείνων ποὺ ὁμολογουμένως ἔλαμψαν διὰ τοῦ βίου τους, μίλησαν μὲ τὰ ἔργα τους, καθοδήγησαν μυριάδες ψυχές, ἔσωσαν κόσμο πολὺ καὶ τὸν φώτισαν κυριολεκτικὰ ἐκεῖ στὰ βαθιὰ σκοτάδια τῆς ἐποχῆς μας.

Εἶναι, στ’ ἀλήθεια, γιὰ προβληματισμὸ τούτη ἡ σκέψη: Ἆραγε μὲ τόσους ἐχθροὺς ποὺ ἔχει ἡ Πατρίδα μας, μὲ τόσα καὶ τόσα ποὺ ἀπεργάζονται αὐτοὶ καθημερινά, ἀλλὰ καὶ τὶς τόσες ἁμαρτίες μας, πῶς ὁ Κύριος καὶ ἡ Μεγαλόχαρη ἐξακολουθοῦν νὰ ἐλεοῦν καὶ νὰ διαφυλάττουν τὸ ἔθνος μας καὶ ὅλους ἐμᾶς;

Νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντηση τὴν ὁποία θὰ μπορούσαμε νὰ δώσουμε σ’ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ὅπως καὶ νὰ τὸ κάνουμε, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν ἑξῆς:

Πρῶτον: Ἐπειδὴ ὁ Κύριος ἔδωσε στὴν Πατρίδα μας τὴν Ἑλλάδα αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς Ἅγιους Γέροντες καὶ

Δεύτερον: Ἐπειδὴ γίνονται ἑκατοντάδες Θεῖες Λειτουργίες καθημερινὰ σὲ ὅλη τὴν ἐπικράτεια, ποὺ καὶ αὐτὲς κάποιοι ἅγιοι Γέροντες τὶς ἐπιτελοῦν.

Ἂν τὰ Σόδομα καὶ τὰ Γόμορρα δὲν μπόρεσαν νὰ σωθοῦν, γιατί δὲν εἶχαν οὔτε 10 δικαίους, ἡ Πατρίδα μας σῴζεται, γιατί μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ φαίνεται ὅτι ἔχει παραπάνω ἀπὸ 10. Σ’ αὐτούς, λοιπόν, τοὺς λίγους ἢ πολλούς, ὁ Θεὸς μόνο γνωρίζει, ὁπωσδήποτε περιλαμβάνεται καὶ ὁ π. Μᾶρκος Μανώλης.

* * *

Λοιπόν, ἂν μπορούσαμε νὰ χωρίσουμε τὴ ζωή τοῦ π. Μάρκου σὲ δύο μέρη, αὐτὰ θὰ ἦταν τὰ ἑξῆς:

Τὸ πρῶτο μέρος θὰ ἦταν ἐκεῖνο ποὺ ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸ «Ἄξιος… Ἄξιος», δηλαδὴ τὸ διάστημα πρὶν τὴ χειροτονία του, καὶ τὸ δεύτερο μέρος μὲ τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος …», ποὺ τὸν διέκρινε βεβαίως σὲ ὅλη του τὴ ζωή, ἰδιαίτερα δὲ κατὰ τὸ διάστημα μετὰ τὴ χειροτονία του.

Ὅπως διαβάζουμε στὸ ἐξαιρετικὸ βιβλίο ποὺ κυκλοφόρησε πρόσφατα ἀπὸ τὶς Ἐκδόσεις τοῦ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΤΥΠΟΥ», μὲ τίτλο «ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΣ ΜΑΡΚΟΣ ΜΑΝΩΛΗΣ, Κήρυξ τῆς ἀληθείας καὶ μετανοίας ὁδηγὸς σωτήριος», ὁ π. Μᾶρκος ἦταν ἤδη εὐλογημένος καὶ ξεχωριστὸς «ἐκ κοιλίας μητρός». Ὡς νήπιο ἀκόμη, ἡ μητέρα του εἶχε μείνει ἔκθαμβη μὲ τὸ ἑξῆς γεγονός: Τὸ παιδί της ὁ Χαράλαμπος, ὅπως ἦταν τὸ ἀρχικὸ ὄνομα τοῦ π. Μάρκου, δὲν θήλαζε τὸ μητρικό της γάλα τὴν Τετάρτη καὶ τὴν Παρασκευή! Κι ἐνῷ ἀκόμη ἦταν παιδί, εἶχε πεῖ στὸν πατέρα του μὲ ἀποφασιστικότητα: «Θέλω νὰ γίνω ὅπως ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Νὰ λειτουργῶ καὶ νὰ κηρύττω τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ στὸν βασανισμένο λαό μας»! Ἦταν κι αὐτὸ ἡ ἀποκάλυψη τῆς ἄνωθεν κλήσης ποὺ τόσο νωρὶς ἔλαβε.

Ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ κλήση, τὸν διακατεῖχε. Ἔτσι, λοιπόν, παρὰ τοὺς πειρασμοὺς τῆς ἐποχῆς του (καὶ ἀσφαλῶς κάθε ἐποχὴ ἔχει τοὺς δικούς της), παρὰ τὶς παρορμήσεις τοῦ ἑαυτοῦ του (γιατί κι αὐτὸς ἄνθρωπος ἦταν, ἔφηβος καὶ νέος), ἀλλὰ καὶ τοὺς πειρασμοὺς τοῦ κοινοῦ μας ἐχθροῦ (τοῦ διαβόλου δηλαδή), κατόρθωσε μὲ τὴν καθοδήγηση τῶν καλῶν του πνευματικῶν, νὰ μείνει ἁγνὸς κι ἐγκρατὴς καὶ νὰ βαδίσει τὸν σωστὸ δρόμο, τὸν δρόμο τοῦ Χριστοῦ. Κι ἔκανε καὶ κάτι περισσότερο. Ἀφιερώθηκε σ’ Αὐτὸν ὡς μοναχὸς κι ὡς ἱερέας Του.

Ὁ γνωστότατός μας Πανεπιστημιακὸς διδάσκαλος π. Γεώργιος Μεταλληνός, σημειώνει: «Ὁ ἀείμνηστος π. Μᾶρκος εἶχε τὴ σφραγῖδα τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὰ νεανικὰ χρόνια του, λειτουργοῦσε ἀνάμεσά μας ὡς «κανὼν ἀληθείας» καὶ πρότυπο χριστιανικοῦ ἤθους».

Ἑπόμενο ἦταν πλέον νὰ ἀκουστεῖ καὶ γι’ αὐτὸν ἐκεῖ­νο ποὺ ἀκοῦμε σὲ κάθε χειροτονία: «Ἄξιος… Ἄξιος…». Κι ἦταν μυριόστομο καὶ τόσο δυνατό, ἀρχικὰ ἐκεῖ στὸ Καθολικὸ τῆς Ἱ. Μονῆς Ἀσωμάτων Πετράκη στὶς 22.08.1965, ὅταν χειροτονήθηκε διάκονος καὶ ἀργότερα στὸν Ἱ. Ν. Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Κηφισιᾶς, ὅταν στὶς 06.08.1984 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος.

Ἀλλ’ ὁ π. Μᾶρκος δὲν ἔμεινε σ’ αὐτό, τὸ ὄντως πολὺ μεγάλο, δηλαδὴ τὸ «Ἄξιος… Ἄξιος…», κλήρου καὶ λαοῦ, ὅπως εἴπαμε. Προχώρησε καὶ στὸ ἀκόμη μεγαλύτερο. Σ’ ἐκεῖνο τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος…», ποὺ ἦταν καὶ ὁ ὑπέρτατος στόχος του καὶ ἀκούγεται κι αὐτὸ μυριόστομο πλέον …

Μὲ ἄλλα λόγια. Ὁ π. Μᾶρκος μπῆκε στὸν ἱερὸ κλῆρο μὲ τὸ «Ἄξιος … Ἄξιος…» καὶ ἔφυγε γιὰ τὶς οὐράνιες μονὲς μὲ τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος…»! Τί συγκλονιστικό! Τί ἐπιτυχία! Τί πρότυπο!

* * *

Ὑπερβολές, θὰ πεῖ κάποιος… Αὐτὰ τὰ γνωρίζει μόνον ὁ Θεός… Ἀσφαλῶς κι αὐτό, καὶ πρὸ πάντων αὐτό, τοῦ Θεοῦ εἶναι, Ἐκείνου ποὺ «ἐξετάζει νεφροὺς καὶ καρδίας». Ἀλλὰ μήπως εἶναι καὶ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ ἀλάνθαστου κριτηρίου, ποὺ πολλὲς φορὲς δίνει σ’ ἐμᾶς τὸν (πιστὸ) λαό Του;

Θὰ ἤθελα ἐπ’ αὐτοῦ νὰ σταθῶ λίγο, μὲ τὰ ἑξῆς ποὺ ἔζησα ὁ ἴδιος καὶ θὰ καταθέσω στὴν ἀγάπη σας πρὸς δόξαν Θεοῦ.

Εὐχαριστῶ καὶ δοξάζω τὸν Θεὸ ποὺ ἡ οἰκογένειά μου ἀξιώθηκε νὰ ἔχει ὡς πνευματικό της τὸν π. Μᾶρκο. Κι αὐτὴ τὴν ἁγιότητά του τὴ ζήσαμε καὶ τὴν ἀπολαύσαμε. Ἀπ’ αὐτὴ τὴν ἁγιότητά του στηριχθήκαμε καὶ μὲ αὐτὴν ἀντιμετωπίσαμε τὰ βάσανα καὶ τοὺς πειρασμοὺς τοῦ βίου.

Καὶ πῶς ἔγινε πνευματικός μας ὁ π. Μᾶρκος; Μᾶς τὸν συνέστησε καὶ μάλιστα μὲ θέρμη καὶ ἐπιμονή, ἡ ἀείμνηστη μοναχὴ Φιλοθέη, ἡ ἐπὶ 40 χρόνια συνεργάτης τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου. Τὸν διακονοῦσε ἀπὸ λαϊκὴ ἐκεῖ στὸν Ἅγιο Γεράσιμο τῆς Πολυκλινικῆς Ἀθηνῶν καὶ ἀργότερα ὡς μοναχὴ στὴν Ἱ. Μονὴ Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος στὸ Μήλεσι Ἀττικῆς, ποὺ ἵδρυσε ὁ Ἅγιος καὶ συγκαταλεγόταν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς στὴν μοναστική του ἀδελφότητα. Κάποιοι δὲ εἶχαν παρατηρήσει ὅτι, μερικὲς φορές, ὅταν τοὺς μιλοῦσε ἀπ’ τὸ τηλέφωνο συνέβαινε νὰ ἀκοῦνε μία βραχνὴ ἀνδρικὴ φωνὴ ποὺ θεωροῦσαν ὅτι ἦταν ἡ φωνὴ τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου.

Ἡ μοναχὴ Φιλοθέη, λοιπόν, μᾶς ἔλεγε ὅτι ὁ π. Μᾶρκος ἐρχόταν συχνὰ στὸν Ἅγιο Πορφύριο. Μάλιστα ὁ Ἅγιος Πορφύριος, ἰδιαίτερα πρὸς τὸ τέλος τῆς ἐπίγειας ζωῆς του, ἔστελνε τὰ πνευματικά του παιδιὰ στὸν π. Μᾶρκο. Ὡς ἐκ τούτου, κατὰ τὴν μοναχὴ Φιλοθέη, ἔπρεπε νὰ γίνει καὶ δικός μας πνευματικός. Μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ τὴν ἀκούσαμε καὶ ἐλεηθήκαμε. Δὲν εἶναι δὲ καθόλου τυχαῖο τὸ γεγονὸς ποὺ ὁ π. Μᾶρκος ἀκαταπόνητα ἐξομολογοῦσε καὶ εἶχε ἑκατοντάδες, γιὰ νὰ μὴ πῶ χιλιάδες πνευματικὰ παιδιά. Ὅταν κοιμήθηκε ὁ π. Μᾶρκος ἡ μοναχὴ Φιλοθέη στενοχωρήθηκε πολύ, εἶχε δὲ πάντοτε τὴ φωτογραφία του ἐκεῖ στὸ προσκεφάλι της καὶ μάλιστα μαζὶ μὲ τὶς εἰκόνες τῶν Ἁγίων!

Ἐπιπλέον μὲ ἀφορμὴ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς. Πολυσέβαστος Ἀρχιμανδρίτης μοῦ εἶπε τὸ ἑξῆς ποὺ τοῦ ἀνέφερε κάποιος ἐν Χριστῷ ἀδελφός. Ὅταν πῆγε στὸν π. Πορφύριο νὰ ἐξομολογηθεῖ, ἐκεῖνος τοῦ εἶπε: «Γιατί ἦρθες σὲ μένα; Στὸν π. Μᾶρκο νὰ πᾶς». Γνωστὴ ἀδελφή, ποὺ κωλύομαι νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομά της, πνευματικὸ παιδὶ καὶ αὐτὴ τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου, ὁμολογεῖ ὅτι μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου, εἶχε ὡς πνευματικὸ τὸν π. Μᾶρκο καθ’ ὑπόδειξη τοῦ Ἁγίου. Τὸ ἴδιο ἔχουν ὁμολογήσει καὶ ἄλλοι ἐν Χριστῷ ἀδελφοί, πνευματικὰ τέκνα τοῦ Ἁγίου. Αὐτοὶ μάλιστα λένε καὶ τὸ ἑξῆς ποὺ τοὺς εἶπε ὁ Ἅγιος Πορφύριος: «Ἄνθρωποι σὰν τὸν Πατέρα Μᾶρκο, ἐμφανίζονται κάθε 400 χρόνια»!

Ἂν καὶ αὐτὸ ἀπὸ μόνο του ἀρκεῖ, γιὰ νὰ μᾶς δείξει τὴν Ἁγιότητα τοῦ π. Μάρκου, ὡστόσο θὰ ἤθελα νὰ σᾶς διηγηθῶ κι ἕνα πολὺ θαυμαστὸ γεγονὸς ποὺ τὸ ἔζησα ὁ ἴδιος.

Ἕνας πολὺ καλός μου φίλος καὶ συνάδελφός μου, ἀντιμετώπισε ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα στὴ δουλειά του καὶ κλήθηκε, ἐντελῶς ἄδικα, στὴν πειθαρχικὴ διαδικασία. Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς διαδικασίας αὐτῆς στεναχωρήθηκε τόσο πολύ, ποὺ διαταράχθηκε ψυχικὰ καὶ περιῆλθε σὲ μελαγχολία καὶ σὲ κατάθλιψη. Ἔφθασε στὸ σημεῖο νὰ τὸν παρακολουθεῖ καταξιωμένος ψυχίατρος, ὁ ὁποῖος κάθε φορά τοῦ ἔδινε ὅλο καὶ πιὸ ἰσχυρὰ ψυχοφάρμακα. Ἑπόμενο ἦταν πλέον νὰ μὴ μπορεῖ νὰ ἐργασθεῖ καὶ νὰ εἶναι συνέχεια μὲ ἀναρρωτικὲς ἄδειες.

Κάποια μέρα μοῦ τηλεφώνησε ἡ σύζυγός του καὶ μοῦ εἶπε συγκλονισμένη ὅτι, ὁ φίλος μου καὶ συνάδελφός μου αὐτός, μὴ ἐλέγχοντας πλέον τὸν ἑαυτό του, ἔκανε ἀπόπειρα αὐτοκτονίας! Χτύπησε πλέον γιὰ μένα συναγερμός! Καὶ σκέφτηκα τότε τὸν πατέρα Μᾶρκο…

Μὲ πολλὲς παρακλήσεις πρὸς τὸν συνάδελφο καὶ φίλο μου, ἀλλὰ καὶ τὴ σύζυγό του, ἐν τέλει πήγαμε στὸν π. Μᾶρκο, ἐκεῖ στὸ γνωστότατο ἐξομολογητήριο ποὺ εἶχε στὸν Ἅγιο Γεώργιο Διονύσου. Ὁ π. Μᾶρκος μᾶς δέχθηκε ὁλοπρόθυμα καὶ μ’ ἐκεῖνο τὸ τόσο χαρακτηριστικὸ καλωσυνᾶτο μειδίαμά του, ποὺ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸν ἔκανε νὰ νοιώσει ἄνετα καὶ ὄμορφα.

Τὸν ἄκουσε μὲ πολὺ προσοχὴ καὶ … ὢ τοῦ θαύματος! Βγαίνοντας ἀπ’ αὐτό, μοῦ εἶπε ὁ φίλος μου γεμάτος ἀπερίγραπτη χαρά: «Κώστα, εἶμαι καλά. Εἶμαι πάρα πολὺ καλά. Ἂν δὲν μὲ πιστεύεις, δῶσε μου τὰ κλειδιὰ νὰ ὁδηγήσω ἐγὼ τὸ αὐτοκίνητο τώρα ποὺ θὰ φεύγουμε».

Τὴν ἄλλη ἡμέρα πήγαμε μαζὶ στὸ νοσοκομεῖο ποὺ ἦταν ὁ ψυχίατρος ποὺ τὸν παρακολουθοῦσε. Ἀφοῦ τὸν ἐξέτασε, ἀπόρησε γιὰ τὰ φάρμακα ποὺ ἔπαιρνε. Ἡ σύζυγος τοῦ φίλου μου τοῦ εἶπε ὅτι αὐτὰ τοὺς τὰ εἶχε δώσει ὁ ἴδιος καὶ τοῦ ἔδειξε τὰ σημειώματα καὶ τὶς ἰατρικὲς συνταγές του. Τότε ὁ ψυχίατρος τοῦ μείωσε τὶς δόσεις τῶν φαρμάκων μὴ μπορώντας νὰ καταλάβει τί συνέβη! Οἱ ἐπισκέψεις σ’ αὐτὸν ἀραίωσαν, γιατί δὲν ἦταν πλέον ἀπαραίτητες καὶ σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα ἡ ὑγεία τοῦ φίλου μου ἀποκαταστάθηκε πλήρως καὶ ἐπέστρεψε κανονικὰ στὴν ἐργασία του, στὴν ὁποία παρέμεινε γιὰ 10 χρόνια ἀκόμη, μέχρι ποὺ συνταξιοδοτήθηκε.

Ναί, ἔτσι λειτουργοῦσε ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Ἁγίου αὐτοῦ ἀνθρώπου, δηλαδὴ τοῦ π. Μάρκου…

Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀποφύγω κι ἕνα ἄλλο περιστατικό, ὅπως τὸ διηγήθηκε μία γνωστή μου κυρία. Ὅπως μοῦ εἶπε, πῆγε νὰ ἐξομολογηθεῖ στὸν π. Μᾶρκο. Εἶχε γράψει καὶ σ’ ἕνα χαρτάκι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελε νὰ τοῦ πεῖ. Ὅταν ἄρχισε νὰ τοῦ μιλάει, ἐκεῖνος, ὅπως συνήθιζε, εἶχε κλειστὰ τὰ μάτια προφανῶς γιατί ἔκανε προσ­ευχὴ γιὰ τὸν ἐξομολογούμενο. Ἐκείνη νόμισε ὅτι κοιμόταν καὶ μὲ κάποιο δισταγμὸ συνέχισε νὰ τοῦ λέει αὐτὰ ποὺ ἤθελε. Ἀμέσως ὅμως παρατήρησε ὅτι ὁ π. Μᾶρκος, ἔτσι ὅπως ἦταν μὲ τὰ μάτια κλειστά, λὲς καὶ διάβαζε τὸ χαρτάκι μὲ τὶς σημειώσεις της, τῆς ἀπαντοῦ­σε σὲ ἕνα – ἕνα ἀπ’ αὐτὰ ποὺ ἦταν γραμμένα σ’ αὐτὸ καὶ ἤθελε νὰ τὸν ἐρωτήσει!

Καὶ μὲ τοῦτο θυμήθηκα αὐτὸ τὸ ὁποῖο διάβασα σ’ ἕνα κείμενο τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου ποὺ εἶχε γραφεῖο ταξιδίων καὶ διοργάνωνε τὶς ἐκδρομὲς τῆς ἐνορίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Λέγει, λοιπόν, μεταξὺ ἄλλων, ὁ ἄνθρωπος αὐτός:

«Μία ἄλλη μέρα, ἔφτασα στὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ μοῦ ὑπέδειξαν νὰ πάω στὸ ἐξομολογητήριο, γιὰ νὰ δῶ τὸν Γέροντα, γιὰ ἕνα θέμα μιᾶς ἐκδρομῆς στὰ Ἱεροσόλυμα. Μόλις μπῆκα, μὲ κοιτᾶ μὲ χαρὰ καὶ μοῦ λέει:

«Ὁ π. Φιλόθεος Ζερβάκος μᾶς ἔλεγε, κύριε Ἀνδρέα, καὶ ἐγὼ τὸ λέω σὲ ἐσᾶς: Ἐγήρασα καὶ ἀρχήν Μετανοίας δέν ἔβαλα. Κύριε Ἀνδρέα, μόνο ἡ Μετάνοια καὶ ἡ εὐσπλαγχνία μᾶς σώζουν!»

Ἐντυπωσιάστηκα, διότι ἐγὼ δὲν ἀνοιγόμουν στὸν Ἅγιο Γέροντα, εἶχα πνευματικό, ἀλλὰ αὐτὸς μὲ διάβαζε σὰν ἀνοικτὸ βιβλίο, κάθε φορά καὶ μὲ ἐξέπληττε μὲ αὐτὴ τὴν εὐγένεια , τὴν τρυφερότητα, τὴν πατρότητα, τὸ βλέμμα ποὺ σὲ ἀγκάλιαζε ἀνάλαφρα. Ὅλα, ἦταν ἀνάλαφρα στόν παπα- Μᾶρκο Μανώλη, μὰ ἡ εὐσπλαγχνία του, ἡ συμπονοῦσα καρδία του , ἦταν τὸ ἀποκορύφωμα τῶν Εὐαγγελικῶν ἀρετῶν του».

Τέλος, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω καὶ τὸ ἑξῆς ὅπως τὸ ἔζησε κάποια κυρία ποὺ τὸ διηγεῖται:

«Ἤμουν στοὺς πρώτους μῆνες τῆς ἐγκυμοσύνης καὶ ἔκανα κάποιες ἐξετάσεις ποὺ ἔδειξαν πὼς τὸ παιδάκι μου ἔπασχε ἀπὸ σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ! Ὁ γιατρὸς ἀνένδοτος, μοῦ εἶπε ὅτι πρέπει νὰ γίνει διακοπὴ τῆς κύησης … Ἔγινα κομμάτια! Τὸ πρῶτο ποὺ σκέφτηκα ἦταν, νὰ πάω στὸν π. Μᾶρκο … Μπαίνοντας μέσα βλέπω τὸν πατέρα νὰ μὲ περιμένει ὄρθιος καὶ μοῦ λέει: «Μὴ τὸ κάνετε, τὸ παιδάκι δὲν ἔχει τίποτα, ἔκανε λάθος ὁ γιατρός»! Αὐτὸ περίμενα νὰ ἀκούσω… Γέννησα ἕνα ὑγιέστατο κοριτσάκι! ΔΟΞΑ ΤΟΝ ΚΑΛΟ ΘΕΟ ΕΝ ΤΟΙΣ ΑΓΙΟΙΣ ΑΥΤΟΥ».

* * *

Εἶναι ἀλήθεια πὼς τὸ πλῆθος ποὺ παραβρέθηκε στὴν κηδεία τοῦ π. Μάρκου ἐκεῖ στὸν Ἅγιο Γεώργιο Διονύσου, ἦταν πάρα πολὺ μεγάλο. Ὑπολογίζεται στὶς 4 μὲ 5 χιλιάδες. Κάποιος περαστικὸς ποὺ μὲ ρώτησε τί συμβαίνει, ὅταν τοῦ εἶπα, μοῦ ἀπάντησε ὡς ἑξῆς: «Καλά, οὔτε πρωθυπουργὸς νὰ ἦταν…».

Καὶ τὸ πλῆθος αὐτὸ δὲν βρέθηκε ἐκεῖ ἔτσι κατὰ τύχη. Ὅλοι τους, λίγο ὥς πολύ, δὲν πῆγαν τόσο ἐπειδὴ τὸν γνώριζαν, ὅσο γιατί εἶχαν εὐεργετηθεῖ ἀπ’ τὸν πατέρα Μᾶρκο, ἀπὸ εὐγνωμοσύνη, καὶ γιὰ νὰ πάρουν τὴν ὕστατη εὐχή του.

Αὐτὸ ὅμως πού μοῦ ἔκανε πολὺ μεγάλη ἐντύπωση, κι εἶναι ἀλήθεια πὼς δὲν τὸ ἔχω ξαναζήσει, ἦταν ἐκεῖνο ποὺ ἄκουσα ἀπ’ τὸ πλῆθος, ὅλο αὐτὸ τὸ μέγα πλῆθος τοῦ λαοῦ ποὺ παραβρέθηκε στὴν κηδεία του: «Ἅγιος… Ἅγιος…»! Καὶ τὸ ἔλεγε σταθερά, μὲ ἐπιμονή, μὲ παλμό, μὲ συγκίνηση καὶ μὲ δέος!

Σ’ αὐτό, λοιπόν, τὸ πλῆθος ἦταν καὶ ὁ φίλος μου ποὺ σᾶς ἀνέφερα ποὺ βροντοφώναζε κι αὐτὸς μὲ τὸν ἴδιο παλμὸ καὶ δέος, ἐκεῖνο τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος…». Καὶ σαφῶς εἶχε τὸ λόγο του, τὸ λόγο ποὺ σᾶς ἀνέφερα.

Θὰ ἤθελα, ἀδελφοί μου, νὰ μὲ ἀξίωνε κάποτε ὁ Θεὸς νὰ εὕρισκα καὶ νὰ ρωτοῦσα ἕνα – ἕνα τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, γιατί ἔλεγε ἐκεῖ στὴν κηδεία τοῦ π. Μάρκου, αὐτὸ τὸ «Ἅγιος… Ἅγιος…». Καὶ τότε θὰ μέναμε ἔκθαμβοι οἱ πάντες ἀπ’ τὰ ὅσα θὰ μᾶς διηγοῦνταν. Καὶ θὰ βλέπαμε ἀκόμη τί πρότυπο ἁγιασμοῦ ἔχουμε. Καὶ ἐπιπλέον τί μεσίτη πρὸς τὸν Κύριο.

* * *

Ἀλλὰ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυόταν ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο, σ’ ἐκεῖνον ποὺ λειτουργοῦσε κάθε μέρα, ἐπὶ 26 σχεδὸν χρόνια, ὅπως ἔχω ὑπολογίσει; Σ’ ἐκεῖνον ποὺ εἶχε τὴ Θεία Λειτουργία ὡς τὸ κέντρο τῆς ζωῆς του; Σ’ ἐκεῖνον ποὺ πραγματοποιοῦσε πλῆθος ἀπὸ ἀκολουθίες καὶ ἀγρυπνίες ἀδιάκοπα;

Αὐτὸ κι ἂν εἶναι ὄντως θαυμαστὸ γεγονός. Καὶ γιὰ νὰ γίνει κατανοητό, ἂς σκεφτοῦμε τὸ ἑξῆς: Ἆραγε μπορεῖ κάποιος ἀπὸ μᾶς νὰ ἐκκλησιάζεται κάθε μέρα, ὅλο τὸ χρόνο, ὅλα τὰ χρόνια; Οὔτε καὶ σ’ ἕνα σαρανταλείτουργο δὲν μποροῦμε νὰ τὸ κάνουμε αὐτό. Κι ἂν γίνει θὰ εἶναι ὄντως ἐξαίρεση στὴ ζωή μας. Ἐπιπλέον κοινωνοῦμε καὶ μάλιστα ἀναξίως κι αὐτὸ μερικὲς φορὲς τὸν χρόνο καὶ νομίζουμε ὅτι κάτι κάναμε. Καὶ ὁ π. Μᾶρκος λειτουργοῦσε καὶ βεβαίως κοινωνοῦσε κάθε ἡμέρα ἐπὶ 26 συνεχῆ χρόνια!

Κάποιος εὐλαβέστατος Ἀρχιμανδρίτης, ποὺ τὸ συζητήσαμε αὐτό, μοῦ εἶπε: «Ὁ π. Μᾶρκος κατόρθωσε ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ἀκατόρθωτο, ὅπως θὰ τὸ ἔλεγα. Γιὰ μένα προσωπικὰ τὸν ἀνάξιο, αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατο».

Κι ἕνας ἄλλος πολυσέβαστος καὶ φιλακόλουθος Ἀρχιμανδρίτης καὶ πνευματικός, στὴν ἀπορία μου αὐτή, μοῦ ἀπάντησε ὡς ἑξῆς: «Οὔτε σωματικὰ οὔτε δὲ καὶ πνευματικὰ μπορεῖ νὰ τὸ κάνει κάποιος αὐτό. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὁ π. Μᾶρκος εἶχε σ’ αὐτὸ Θεῖο Χάρισμα».

Καὶ πραγματικὰ τέτοιο ἦταν τὸ χάρισμά του ἐπ’ αὐτοῦ, ποὺ μόνο μὲ τὸν Ἅγιο Νικόλαο Πλανᾶ θὰ μποροῦσε νὰ συγκριθεῖ… Δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ ἀπ’ τὴ Θεία Λειτουργία ἔφυγε γιὰ τὴν ὀλιγοήμερη παραμονή του στὸ νοσοκομεῖο καὶ ἀπὸ ἐκεῖ γιὰ τὸ οὐράνιο θυσιαστήριο τοῦ Κυρίου.

* * *

Καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυόταν ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο, σ’ ἐκεῖνον ποὺ ἦταν «κανόνας πίστεως καὶ ἀληθείας»;

Ὑπόψη ὅτι κανόνας εἶναι ὁ χάρακας, τὸ γνωστὸ ἐκεῖνο γεωμετρικὸ ὄργανο ποὺ χρησιμοποιεῖται γιὰ τὴ χάραξη εὐθειῶν καὶ τὴ μέτρηση εὐθυγράμμων τμημάτων. Γι’ αὐτὸ καὶ «Κανόνα» ὀνομάζουμε κάθε ἴσια ράβδο ποὺ χρησιμοποιοῦμε, γιὰ νὰ κρατήσουμε κάτι εὐθύ, εἶναι ἀκόμη καὶ τὸ ἐργαλεῖο ἐκεῖνο ποὺ χρησιμοποιοῦν οἱ χτίστες, γιὰ νὰ διαπιστώσουν ἂν ὁ τοῖχος ποὺ χτίζουν εἶναι ἴσιος. Μεταφορικὰ ἡ λέξη «κανόνας» σημαίνει καθετὶ ποὺ χρησιμεύει ὡς μέτρο, ὡς πρότυπο, ὡς κριτήριο κ.λπ. Σημαίνει ἀκόμη καὶ τὴν κατευθυντήρια γραμμὴ ποὺ πρέπει νὰ ἀκολουθήσει κανείς.

Τέτοιος κανόνας πίστεως καὶ ἀληθείας ἦταν ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός, Ἐπίσκοπος Ἐφέσου, ποὺ ἔσωσε μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ τὴν Ὀρθοδοξία μας. Ἐκείνου τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἔλαβε ὁ π. Μᾶρκος κατὰ τὴ μοναχική του κουρὰ καὶ τὸν μιμήθηκε ἐξαιρετικά. Ὅπως καὶ ὁ Ἅγιος Νικόλαος, γιὰ νὰ ἀναφέρουμε κι ἕνα ἀκόμη παράδειγμα, ποὺ χάραξε τὴν ὀρθὴ πίστη καὶ ἀλήθεια ἐκεῖ στὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο ποὺ παραβρέθηκε, γι’ αὐτὸ καὶ στὸ τροπάριό του λέμε: «Κανόνα πίστεως καὶ εἰκόνα πραότητος…».

Καί, ἂν καὶ ἦταν ὑπόδειγμα καὶ κανόνας πραότητας ὁ Ἅγιος Νικόλαος, ὡστόσο δημόσια, δηλαδὴ μέσα στὴν ἴδια τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο κι ἐνώπιον τοῦ προεδρεύοντος αὐτῆς Ἁγίου Μεγάλου Κωνσταντίνου, ἔφθασε νὰ χαστουκίσει τὸν αἱρεσιάρχη Ἄρειο. Τέτοιος κανόνας πίστεως καὶ ἀληθείας ἦταν.

Τὸ ἴδιο ἔκανε σὲ ὅλο του τὸ βίο καὶ ὁ π. Μᾶρκος. Καὶ τί νὰ πρωτοαναφέρει ἐπ’ αὐτοῦ κανείς; Τὸ ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, κι ἐνῷ ἦταν ἀκόμη φοιτητής, ἀκολούθησε τὸν ἄλλο κανόνα τῆς πίστεως καὶ ἀληθείας τὸν π. Χαράλαμπο Βασιλόπουλο; Ἢ τὸ ὅτι ἤλεγξε, διάκονος ὄντας αὐτός, τὸν πανίσχυρο τότε Πατριάρχη Ἀθηναγόρα, ὅπως καὶ πολλοὺς ἄλλους ἔκτοτε, κάτι ποὺ τοῦ στέρησε τὴν «καριέρα», ὅπως θὰ λέγαμε σήμερα σὲ κοσμικοὺς ὅρους;

Καὶ τί νὰ ἀναφέρει κανεὶς γιὰ ὅλο ἐκεῖνο τὸ βάρος καὶ τὴν εὐθύνη τῆς ἔκδοσης γιὰ 10ετίες τῆς γνωστῆς μας μαχητικῆς ἐφημερίδας «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ», ἀλλὰ καὶ τῆς ἵδρυσης τῆς Π.Ο.Ε. στὸν ἀγώνα κατὰ τῶν αἱρέσεων;

Πόσους ἀγῶνες δὲν ἔκανε ἐπ’ αὐτῶν ὁ π. Μᾶρκος καὶ σὲ πόσες θυσίες δὲν ὑποβλήθηκε; Ὅπως ὁ Ἅγιος Νικόλαος, ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός, ἀλλὰ καὶ τόσοι ὁμολογητὲς Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας, ἔτσι καὶ ὁ π. Μᾶρκος συνέβαλε τὰ μέγιστα στὴ διατήρηση τῆς Ὀρθόδοξης Πίστης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Ἦταν ἀσυμβίβαστος μὲ τὶς παρεκκλίσεις. Τὸ σύνθημα τῆς ζωῆς του ἦταν τοῦτος ὁ λόγος τοῦ Ἁγ. Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ: «Οὐ χωρεῖ συγκατάβασις εἰς τὰ τῆς πίστεως». «Ἔγινε πιστὸ ἀντίγραφό του», ὅπως πολὺ ὡραῖα εἶπαν.

Γι’ αὐτὸ καὶ ὡς «κανόνας πίστεως καὶ ἀληθείας» ἔβαλε κατευθυντήριες γραμμές, ἔδειξε ποιὸς εἶναι ὁ ἴσιος δρόμος καὶ πῶς βαδίζεται αὐτός. Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικὸ αὐτὸ ποὺ ἔγραψε ὁ π. Βασίλειος Βολουδάκης γιὰ τὸν π. Μᾶρκο: «Δὲν ὁδηγοῦσε τὸν «Ο.Τ.» ἁπλῶς, ἀλλὰ ἀκριβῶς»!

* * *

Καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυθεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο; Σ’ ἐκεῖνον ποὺ «λεντίῳ ζωννύμενος», ὅπως ὁ Κύριος, διακόνησε μὲ πλήρη αὐταπάρνηση τὸν συνάνθρωπο; Τὸν πονεμένο, τὸν ἀσθενῆ, τὸν φτωχό, τὸν φυλακισμένο, τὸ νέο;

– Βρισκόταν ὅπου ὑπῆρχε πόνος, δοκιμασία καὶ θλίψη. Τὸ πρόβλημα τοῦ ἄλλου ἦταν καὶ δικό του πρόβλημα. Πλῆθος ἀνθρώπων ἔβγαλε ἀπὸ δύσκολες καταστάσεις ὁποιασδήποτε μορφῆς…

– Ἐξομολογοῦσε ἀκατάπαυστα…

– Προσευχόταν γιὰ ὅλους…

– Ἐνδιαφερόταν γιὰ κάθε περίπτωση ποὺ ἔπεφτε στὴν ἀντίληψή του δίνοντας ὅλο του τὸν ἑαυτό…

– Καθοδηγοῦσε κι ἔδινε λύσεις μὲ τὰ λίγα λόγια ποὺ ἔλεγε καὶ περισσότερο μὲ τὴν προσευχή του. Χιλιάδες ψυχὲς ὁδήγησε «εἰς τόπον χλόης»…

– Κανένας δὲν ἔφευγε ἀπὸ κοντά του χωρὶς νὰ πάρει αὐτὸ ποὺ ἤθελε κι ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ ποὺ ἔδινε ὁ Θεός…

– Ἀγαποῦσε πολὺ τὴ νέα γενιὰ καὶ ἔκανε πάρα πολλὰ γι’ αὐτήν…

– Πήγαινε στὰ νοσοκομεῖα, ἦταν τακτικὸς στὶς φυλακὲς καὶ ὄχι κάθε Πάσχα καὶ Χριστούγεννα, ὅπως συνηθίζεται, πλησίαζε καὶ τοὺς χειρότερους καταδίκους, ἰδιαίτερα δὲ τὰ νέα παιδιὰ ποὺ ἦταν ἐκεῖ…

Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κάποιος ὑπεύθυνος τῶν φυλακῶν ἀνηλίκων Αὐλώνα, εἶπε στὴν ὁμιλία ποὺ ἐκφώνησε στὴν κηδεία του: «Τί θὰ πῶ τώρα, πάτερ Μᾶρκο, στὰ παιδιὰ ποὺ δὲν θὰ ἔρθεις τὴν Τετάρτη;». Κι ἕνας ἀποφυλακισμένος ὅταν τὸν ρώτησαν, γιατί παραβρέθηκε στὴν κηδεία του, εἶπε: «Πῶς νὰ μὴ ἔρθω στὸν ἄνθρωπο αὐτὸ ποὺ τακτικὰ μὲ ἐπισκεπτόταν στὴ φυλακή;». Ἐπὶ 26 χρόνια κάθε Τετάρτη καὶ Σάββατο, βρισκόταν ἐκεῖ. Ἄρα πόσες φορὲς εἶδε αὐτὸ τὸ παιδὶ καὶ ὄχι μόνο;

Ὡς καὶ ὁ γνωστὸς στιχουργὸς Λευτέρης Παπαδόπουλος, γιὰ τὸ ἔργο του αὐτό, σὲ δημοσίευμά του στὴν ἐφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» τὸν εἶχε χαρακτηρίσει «παπὰ ποὺ λάμπει»!

Ἀτελείωτες ἦταν, ὡς γνωστόν, οἱ ἐξομολογήσεις, ποὺ δὲν περιορίζονταν μόνο στοὺς ἐνορίτες του. Πήγαινε στὸ νοσοκομεῖο ΚΑΤ, στὴ Μονὴ Πετράκη, στὸν Ἁγία Τριάδα Ἑκάλης, τὸν Ἅγιο Νεκτάριο Ν. Ἐρυθραίας, στὸν Ἅγ. Δημήτριο Δροσιᾶς, στὴν Κοίμηση Θεοτόκου Ἄνοιξης, στὸν Προφήτη Ἠλία Ροδόπολης, στὴν Ἁγία Μαύρα Ἡλιουπόλεως, στὸν Ἅγ. Κωνσταντῖνο Ν. Μάκρης κ.λπ. Μὲ σταθερὸ πρόγραμμα, κάθε μέρα, ὅλες τὶς ἡμέρες τοῦ χρόνου. Ξεκουραζόταν ἐλάχιστα, μόλις 3-4 ὧρες τὴν ἡμέρα καὶ κατὰ τὴν μεταφορά του στὸ αὐτοκίνητο ποὺ τὸν πήγαινε ἀπὸ τόπο σὲ τόπο…

Ἡ συζυγός μου πῆγε κάποτε νὰ τὸν δεῖ στὴν Ἁγία Τριάδα Ἑκάλης. Τὴν καθιερωμένη ὥρα ποὺ πήγαινε ὁ π. Μᾶρκος γιὰ ἐξομολόγηση ἐκεῖ, ὁ ναὸς ἦταν κλειστός! Καὶ τότε τί ἔκανε; Γιὰ νὰ μὴ χάνει χρόνο, ἐπειδὴ ἦταν πολλοὶ οἱ παρευρισκόμενοι, τῆς εἶπε νὰ μπεῖ στὸ αὐτοκίνητο! Κι ἐκείνη κάθισε στὴ θέση τοῦ ὁδηγοῦ, ὁ δὲ π. Μᾶρκος καθόταν στὴ θέση τοῦ συνοδηγοῦ! Τὸ ἴδιο ἔκανε καὶ μὲ ὅλους ἐκείνους ποὺ τὸν περίμεναν.

Ὥς τὶς τελευταῖες ἡμέρες τῆς ἐπίγειας ζωῆς του ἀκατάπαυστα ἐξομολογοῦσε καὶ πρόσφερε τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ. Εἶναι γνωστὸ ὅτι κατὰ τὴν τελευταία του ἐξομολόγηση καὶ λίγο πρὶν φύγει γιὰ τὸ νοσοκομεῖο ἐξομολόγησε 150 ἀδελφούς! Ἦταν πάντοτε διαθέσιμος σὲ ὅλους καὶ δὲν ἀρνήθηκε τὸν ἑαυτό του σὲ κανένα, ὅποιος κι ἂν ἦταν αὐτός.

Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τότε ποὺ ἔφυγε γιὰ τὶς οὐράνιες πατρίδες, ὅλοι ἔλεγαν: «Ἐμεῖς φταῖμε ποὺ τὸν κουράσαμε τόσο πολύ. Ἐκεῖνος σὲ κανένα μας δὲν ἔλεγε ποτέ του ὄχι, γεγονὸς ποὺ δὲν σεβαστήκαμε». Καὶ πρα-γματικὰ αὐτὴ ἦταν μία «ἀδυναμία» (ἐντὸς εἰσαγωγικῶν ἡ λέξη) τοῦ χαρακτήρα του. Δὲν μποροῦσε νὰ πεῖ ὄχι σὲ κάτι ποὺ τοῦ ζητοῦσε ὁ συνάνθρωπος.

Μία φορά ποὺ τὸν περίμενε πολὺς κόσμος στὸν Ἅγιο Γεώργιο Διονύσου, μοῦ ψιθύρισε τὰ λόγια τοῦ Εὐαγγελιστῆ γιὰ τοὺς Ἀποστόλους: «Ἦσαν οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν ηὐκαίρουν» (Μᾶρκ. 6,31).

Ναί, σὲ τέτοια διακονία βρισκόταν ἀκατάπαυστα ὁ π. Μᾶρκος. Κυριολεκτικὰ δαπανήθηκε ἀπ’ τὴν μία στὸ θυσιαστήριο τοῦ Κυρίου καὶ τὴν ὑπεράσπιση τῆς ἀληθείας Του καὶ ἀπ’ τὴν ἄλλη στὴν ἀπόλυτη διακονία τῶν ἀνθρώπων.

Ὡς θυμίαμα εὐωδίασε, ὡς λαμπάδα κάηκε ὥς τὸ τέλος φωτίζοντας… Κάτι ποὺ μᾶς θυμίζει αὐτὸ ποὺ ἔλεγε ὁ Ἀπ. Παῦλος στοὺς Κορινθίους: «Τὶς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; τὶς σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι;» (Β΄ Κορ. 11,29).

Στὸ π. Μᾶρκο συνέβη ὄντως αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ Κύριος: «Ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων» (Ἰω.10,11). Ἡ Παναγία μας, τὴν ὁποία ὑπερβαλλόντως τιμοῦσε καὶ ἀγαποῦσε, τὸν ἀξίωσε νὰ γίνει καὶ αὐτὸς «δένδρον ἀγλαόκαρπον» γι’ αὐτὸ καὶ μπόρεσε καὶ «ἔθρεψε πολλούς», ὅπως καὶ «ξύλον εὐσκιόφυλλον» γι’ αὐτὸ καὶ ἀνάπαυσε τόσους πολλοὺς ἀπὸ τοὺς καύσωνες τῶν παθῶν καὶ ὄχι μόνο. Μὴ ξεχνοῦμε, ἀδελφοί μου, πὼς ἡ εἴσοδος στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ θὰ γίνει μὲ βάση τὴν εὐσπλαγχνία ποὺ δείξαμε στὸν συνάνθρωπο.

* * *

Καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυθεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο πού, σύμφωνα μὲ τὸ τακτικὸ καὶ ἀπαρέγκλιτο πρόγραμμά του πήγαινε στὶς φυλακές, ὅπως εἴπαμε, ἀναζήτησε καὶ βρῆκε καὶ ἐπιπλέον ἔφερε σὲ μετάνοια γνωστότατους κακοποιούς, ὅπως ἦταν ὁ Πάσσαρης καὶ τὰ παιδιὰ τῆς Παλλήνης; Πόσο σπάνιο καὶ μοναδικὸ θὰ ἔλεγα δὲν εἶναι κι αὐτό;

Ἡ μορφή του τοὺς συγκλόνισε, ὅπως καὶ ἡ παρουσία του ἐκεῖ στὴ φυλακή τους. Κι ὅλα αὐτὰ τότε ποὺ ὅλοι ἦταν ἐναντίον τους, μὲ πρωτοστάτες τὰ γνωστά μας μέσα ἐνημέρωσης. Καὶ ὅμως ὁ π. Μᾶρκος δὲν δίστασε νὰ τοὺς ἐπισκεφθεῖ, νὰ τοὺς συμπαρασταθεῖ καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσει στὴ μετάνοια.

Μάλιστα ὁ Πάσσαρης τόσο πολὺ συνδέθηκε μαζί του, ὥστε ζήτησε νὰ τὸν δεῖ ἀκόμη καὶ στὶς φυλακὲς τῆς Ρουμανίας. Καὶ τί ἔκανε ὁ π. Μᾶρκος; Ἔφθασε ἕως ἐκεῖ, πῆγε ὥς καὶ σ’ αὐτὰ τὰ Καρπάθια ὄρη τῆς Τρανσυλβανίας γιὰ τὸ ἀπολωλός! Εἶναι δὲ γνωστὸ ὅτι ὁ Πάσσαρης, αὐτὸς ὁ σὲ δύο φορὲς ἰσόβια καταδικασμένος, ἔχει πολλὲς φορὲς πεῖ, ὅτι ἂν ποτὲ ἀποφυλακιστεῖ, θὰ ἤθελε νὰ γίνει μοναχὸς στὸ Ἅγιον Ὄρος. Ἔτσι λειτούργησε καὶ σ’ αὐτὸν ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ π. Μάρκου.

Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικὸ αὐτὸ ποὺ γράφει ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ Γραφεῖο Ταξιδίων ποὺ ἀναφέραμε προηγουμένως. Λέγει:

«Μία φορά , εἴμασταν ἐκδρομὴ στὸ Ἅγιον Ὄρος. Μόλις φτάσαμε στὴ Δάφνη, ἔνα τζὶπ σταμάτησε δίπλα μας καὶ μέσα ἦταν ἕνα Ρουμάνος Ἐπίσκοπος. Μόλις τὸν βλέπει μοῦ λέει: «Πᾶρτε τὴν εὐχή του καὶ πεῖτε του, κύριε Ἀνδρέα, ὅτι ὁ Πάσσαρης ποὺ εἶναι στὴ φυλακὰ στὴ Ρουμανία, ζητᾶ ἕνα καλὸ Πνευματικὸ νὰ ἐξομολογεῖται».

Ἦταν σὲ ὅλους γνωστὸς ὁ Κώστας Πάσσαρης ὁ Ἑλληνορουμάνος ποὺ συνελήφθη στὴ Ρουμανία καὶ κλείστηκε σὲ ἀπομόνωση σὲ Φυλακὲς Ἀσφαλείας. Μὰ δὲν ἤξερα ἐγώ, ὅτι ὁ Γέροντας εἶχε μαζί του σχέση καὶ πιὸ πολὺ ὅτι τὸν εἶχε τόσο πολὺ στὸ νοῦ του, ὥστε νὰ τὸν σκεφτεῖ ἄμεσα καὶ νὰ ζητήσει Πνευματικὸ ἀπὸ τὸν Ρουμάνο Ἐπίσκοπο».

Ναί, τόσο μεγάλο ἦταν τὸ ἐνδιαφέρον του καὶ γι’ αὐτὴ τὴν ψυχή.

Ὅσο γιὰ τὰ παιδιὰ τῆς Παλλήνης ποὺ πάρα πολλὲς φορὲς ἐπισκέφτηκε ὁ π. Μᾶρκος, τόσο πολὺ ἄλλαξαν, ποὺ ἕνας ἀπ’ αὐτοὺς παρότρυνε καὶ τοὺς ἄλλους φυλακισμένους νὰ ἐξομολογηθοῦν στὸν π. Μᾶρκο! Ὁ πατέρας δὲ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, τὸν ὁποῖο συμβαίνει νὰ γνωρίζω, πολλὲς φορές μοῦ ἔχει μιλήσει γιὰ τὸν π. Μᾶρκο καὶ μάλιστα μὲ πολὺ μεγάλο σεβασμὸ καὶ μεγάλη εὐγνωμοσύνη γιὰ τὰ ὅσα ἔκανε, τόσο γιὰ τὸ παιδί του ὅσο καὶ γιὰ τὴν οἰκογένειά του.

Ὀρθὰ εἶπαν γιὰ τὸν π. Μᾶρκο τοῦτο: «Ἡ παρουσία του στὴ Φυλακὴ Ἀνηλίκων Αὐλώνα ἦταν πολὺ τακτική. Ἦταν ἡ φυλακή του». Καὶ ὀρθὰ τὸν ἀποκάλεσαν, καὶ μάλιστα κοσμικὲς ἐφημερίδες, «Ἅγιο τῶν φυλακισμένων»!

* * *

Καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυθεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο; Σ’ ἐκεῖνον ποὺ ἀπ’ τὴν μία τόσο ταπεινὰ δέχθηκε νὰ γίνει ἐφημέριος τῆς πλέον ἀσήμαντης καὶ ἀπομακρυσμένης ἐνορίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Διονύσου καὶ ἀπ’ τὴν ἄλλη ποὺ τόσο θαυμαστὰ ἀνέδειξε μετατρέποντας ἐκεῖνον τὸν μικρὸ καὶ τόσο ἁπλὸ ἐνοριακὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου σὲ προσκύνημα τῆς Ἀττικῆς; Ἀδιαμφισβήτητα ὁ Ἱ. Ναὸς αὐτός, ἔγινε κυριολεκτικὰ πασίγνωστος, ἀπὸ τὸν π. Μᾶρκο.

Τὸ γεγονὸς αὐτὸ μᾶς θυμίζει τὸ περιστατικὸ μὲ τὸν Μέγα Βασίλειο. Ὅταν τὸν κατηγοροῦσαν, γιατί ἔκανε ἐπίσκοπο τὸν πανάξιο ἀδελφό του Ἅγιο Γρηγόριο, στὴν ἀσήμαντη καὶ μικρὴ ἐκείνη πόλη τῆς Νύσσης τῆς Καππαδοκίας, ἐκεῖνος τοὺς ἀπαντοῦσε ὡς ἑξῆς: «Δὲν κάνει ὁ τόπος τὸν ἐπίσκοπο, ἀλλ’ ὁ ἐπίσκοπος τὸν τόπο». Καὶ πραγματικὰ ἡ πόλη αὐτὴ ἔγινε διάσημη, καὶ μάλιστα στοὺς αἰῶνες, ἀπ’ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν ἀποκαλούμενο καὶ Νύσσης! Χωρὶς καμμιὰ ὑπερβολὴ τὸ ἴδιο ἀκριβῶς ἔγινε καὶ μὲ τὸν Ἱ. Ναὸ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Διονύσου.

Καὶ τί δὲν ἔκανε ὁ π. Μᾶρκος σ’ αὐτὴ τὴ ἐνορία…

– Λειτουργίες, ἀγρυπνίες, ἀκολουθίες, ἐξομολογήσεις, κύκλους μελέτης Ἁγίας Γραφῆς,

– Γεύματα ἀγάπης κατὰ τὸ πρότυπο τῶν πρώτων Χριστιανῶν,

– Ἐκδρομὲς σὲ τόπους πνευματικοὺς καὶ ἁγιαστικούς,

– Κατηχητικὰ Σχολεῖα, ἀλλὰ καὶ σχολὲς βυζαντινῆς μουσικῆς, ἁγιογραφίας, ἱερορραπτικῆς, παιδικῆς ζωγραφικῆς καὶ παραδοσιακῶν χορῶν,

– Παιδικὴ χορωδία,

– Ἔκδοση ἐντύπων κ.λπ.

– Ὥς καὶ νέο ναὸ ἵδρυσε, αὐτὸν τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, ἐκεῖ στὸ Διόνυσο.

Μία ἀληθινὴ ἐπανάσταση ἔγινε ἐκεῖ, καὶ μάλιστα τόσο ἁπλά, τόσο ταπεινὰ καὶ τόσο ἀθόρυβα. Τί πρότυπο καὶ σ’ αὐτό, λοιπόν, ποὺ ἦταν ὁ π. Μᾶρκος!

* * *

Καὶ πῶς νὰ μὴ ἐπαναπαυθεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὸν π. Μᾶρκο, ποὺ δὲν ἦταν μόνο ἔμπλεος ἔργων, ἀλλὰ καὶ ἔμπλεος ἀρετῶν; Μάλιστα τὰ ἐξαιρετικὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἀνυπέρβλητα ἔργα του, ἦταν τὸ προϊὸν τῶν ἀρετῶν του. Καρποφοροῦσε τὶς ἀρετὲς γι’ αὐτὸ καὶ τὸν ἀπολαμβάνουμε ὡς «κατάφορτο ἐλαία». Στ’ ἀλήθεια τί νὰ πρωτοαναφέρουμε γι’ αὐτὲς καὶ πῶς νὰ τὶς ἀπαριθμήσουμε;

– Τί νὰ ποῦμε, δηλαδή, γιὰ τὴν πλέρια ἀγάπη, τὴν εὐλάβεια καὶ τὴν ἀφοσίωσή του στὸν Θεό;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν εὐσπλαγχνία, τὴν καλωσύνη καὶ τὸ δόσιμό του στὸν συνάνθρωπο;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν ἀδιάκοπη προσευχή του ποὺ ἔκανε θαύματα;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν ἄφθαστη ἁπλότητα ποὺ τὸν διέκρινε, ἀλλὰ καὶ τὴ σεμνότητά του; Αὐτὲς ποὺ σὲ προσέλκυαν τόσο πολὺ κοντά του, σοῦ κέρδιζαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὴν ἐμπιστοσύνη καὶ σὲ παρακινοῦσαν νὰ ἀνοίξεις ἀνεπιφύλακτα τὴν ψυχή σου;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν ὑποδειγματικὴ προσήλωση στὰ ἱερατικά του καθήκοντα;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν χαρακτηριστικὴ σιωπή του, τόσο πολὺ ποὺ μιλοῦσε μὲ λίγα λόγια κι ὅταν ἔπρεπε ἢ τοῦ δινόταν ὁ λόγος; Κάτι πού, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὸν ἔκανε νὰ μπορεῖ νὰ ἀκούει ὅλους ἐμᾶς τοὺς φλύαρους καὶ ἁμαρτωλοὺς στὶς ἐξομολογήσεις μας καὶ ὄχι μόνο; Ἔγραψε γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ ὁ μακαριστὸς Μωϋσῆς ὁ Ἁγιορείτης: «Ἀγάπησε τὴ διακριτικὴ εὔλαλη σιωπὴ καὶ τὴν προσεγμένη καὶ ἀθόρυβη ὁμιλία».

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν ἀπερίγραπτη ταπεινότητα καὶ τὴν πραότητα ποὺ τὸν διέκριναν κι αὐτὲς καὶ τὸν ἔκαναν τόσο θαυμαστὸ καὶ μεγαλειώδη, κι ἐπιπλέον σὲ γαλήνευαν καὶ ἀνάπαυαν, σὲ βαθμὸ ποὺ νὰ μᾶς θυμίζουν οἱ ἀρετὲς του αὐτὲς τὸν λόγο τοῦ Κυρίου «μάθετε ἀπὸ ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν»; (Ματθ. 11, 29).

– Τί νὰ ποῦμε καὶ γιὰ τὴ γνωστὴ γλυκύτητά του, ὅπως κι ἐκεῖνο τὸ μόνιμο μειδίαμά του, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξαιρετικὴ εὐγένειά του, ποὺ σοῦ θύμιζαν ἐπίσης τὸν «Γλυκύτατο Ἰησοῦ», ὅπως ἀποκαλεῖ τὸν Κύριο ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης;

– Τί νὰ ποῦμε γιὰ τὴν ἀφιλαργυρία καὶ τὴν ἀφιλοχρηματία του, ἀφοῦ διέθετε ἀμέσως ὅ,τι εἶχε, κάτι ποὺ θυμίζει ἐπίσης τὸν Ἅγιο Νικόλαο Πλανᾶ καὶ τόσους Ἁγίους; Μόνο ἕνα δὲν ἔγινε ἀντιληπτὸ νὰ κάνει ὁ π. Μᾶρκος ἀπ’ ὅσα ἔκανε ὁ Ἅγιος αὐτὸς ἱερέας τοῦ Θεοῦ. Ποὺ ἄφηνε (δηλ. ὁ Ἅγιος Νικόλαος Πλανᾶς) κάποιους νὰ τοῦ παίρνουν τὰ χρήματα ἀπὸ τὶς τσέπες κατὰ τὴν ὥρα ποὺ ἦταν ἀφιερωμένος στὴν προσκομιδή! Ὁ π. Μᾶρκος, ὅπως ὑπέροχα εἶπαν, δὲν ζοῦσε ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἀλλὰ γιὰ τὸν Χριστό.

Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικὸ αὐτὸ ποὺ διαβάζουμε στὸ βιβλίο «ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΣ ΜΑΡΚΟΣ ΜΑΝΩΛΗΣ, Κήρυξ τῆς ἀληθείας καὶ μετανοίας ὁδηγὸς σωτήριος», γιὰ τὴν ἐποχὴ ποὺ ἐκάρη μοναχός: «Ἐπειδὴ ἦταν πολὺ ἐλεήμων, ἦταν πάμπτωχος. Τὸ ράσο τοῦ τὸ ἔκανε δῶρο ἕνας κύριος, τὸ ἀντερὶ τοῦ τὸ ἔδωσε ὁ Ἀρχιμ. π. Ἀντώνιος Σταθακάρος, ἀδελφὸς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη». Μὲ τὸν ἴδιο ἀκριβῶς τρόπο, δηλαδὴ πάμπτωχος καὶ μὲ ἐκεῖνα τὰ τόσο λιτὰ ἱερατικά του ἄμφια, ἔφυγε γιὰ τὶς Οὐράνιες Μονές.

* * *

Ναί, ἡ ζωή τοῦ π. Μάρκου, ὡς τόσο ἐνάρετη καὶ καρποφόρα, ἦταν πραγματικὰ ἁγιοπνευματική. Εἶναι ἐκείνη ποὺ ἔκανε τὸν μακαριστὸ Μητροπολίτη Ἐλευθερουπόλεως Ἀμβρόσιο, νὰ γράψει στὸν μακαριστὸ Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν Σεραφεὶμ τὸ 1983:

«Μακαριώτατε, ὁ Διάκονος Μᾶρκος Μανώλης δὲν εἶναι ἐκ τῶν Κληρικῶν τῆς σειρᾶς. Εἶναι θεολόγος, πιστὸς καὶ ἄριστα κατηρτισμένος· εἶναι συνετός, πρᾶος, ἀγωνιζόμενος ἀνιδιοτελῶς καὶ μετ’ ἱεροῦ πείσματος ὑπὲρ τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ κατὰ τῶν συμφερόντων του. Εἶναι τὸ ἐγκαλλώπισμα τοῦ Κλήρου καὶ ὁ Πολυεδρικὸς Ἀδάμας, ποὺ ἀπαστράπτει καὶ κοσμεῖ τὸ Ἱερατεῖο τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς σας. Ὁ διωκόμενος Διάκονος οὐ μόνον ἀγογγύστως ὑπομένει διωγμόν, ἀλλὰ μὲ ὑπέρμετρον ζῆλον ὑπηρετεῖ τὴν Ἁγίαν Ἐκκλησίαν».

Καὶ αὐτὴ ἡ ζωή του εἶναι ἐκείνη πάλι, ποὺ ἔκανε μία ἁπλὴ ἐν Χριστῷ ἀδελφή, νὰ γράφει γι’ αὐτόν:

«… Ἔτσι ἄρχισε ἡ πρώτη μου εἰλικρινὴς ἐξομολόγηση κάτω ἀπὸ τὸ πετραχήλι τοῦ πατρὸς Μάρκου… Κι ἦταν ἡ πρώτη μιᾶς σειρᾶς λουτρῶν ποὺ μὲ δυνάμωσαν, ἡ πρώτη μιᾶς σειρᾶς ἐξομολογήσεων ποὺ μὲ ἔκαναν νὰ μὴ φοβᾶμαι τὰ λάθη μου, μὰ νὰ τὰ κοιτάζω κατάματα καὶ νὰ τὰ ὁμολογῶ…

Ὁ πατὴρ Μᾶρκος ἦταν ἕνας τεράστιος πνευματικὸς ποὺ ἡμέρευε ἀγρίμια, ποὺ γαλήνευε ψυχὲς ταραγμένες σὰν τὴ θάλασσα, ποὺ ἔδινε συμβουλὲς ὡς ὁ καλύτερος φίλος… Ὄχι, δὲν ἦταν αὐστηρὸς μὲ τὰ παιδιά του ἐκεῖνος ὁ πατέρας… Ἦταν σταθερὸς ἀλλὰ ὄχι αὐστηρός… Δὲν ἔκανε ἐκπτώσεις στὶς ἀρχές του, ἀλλὰ ἔδινε χρόνο στὴν ἐφαρμογή τους…

Ναί, αὐτὸ μοῦ ἔκανε πάντα τὴ μεγαλύτερη ἐντύπωση: Πῶς μποροῦσε νὰ γκρεμίσει λιθαράκι τὸ λιθαράκι κάθε συνήθεια ποὺ σὲ πλήγωνε, πῶς μποροῦσε νὰ χτίσει πετραδάκι – πετραδάκι συνήθειες ποὺ σὲ ἐνίσχυαν χωρὶς διόλου νὰ σὲ πληγώσει…».

Ἦταν ἡ ὑπομονή του; Ἦταν ἡ προσευχή του, ὅταν φεύγαμε ἀπὸ τὸ ἐξομολογητήριο; Ἦταν ἡ φώτιση ποὺ εἶχε ἄνωθεν; Ἦταν ἡ ἄσκηση ποὺ ἔκανε γιὰ τὸ χατίρι τῶν παιδιῶν του;

Μπορεῖ νὰ ἦταν ὅλα αὐτά, δὲν ξέρω, αὐτὸ ποὺ ξέρω εἶναι ὅτι ἐκεῖνος ὁ πατέρας μᾶς υἱοθέτησε. Καὶ τὴν υἱοθεσία τὴ νιώθαμε σὲ κάθε βῆμα: Ἦταν ἐκεῖ στὸ μυστικὸ κάλεσμα, ὅταν ἀργούσαμε νὰ πᾶμε, ἦταν ἐκεῖ στὴν ὑπομονή του ὥς νὰ φτάσουμε (ἀκόμα καὶ μέσα στὴ νύχτα), ἦταν ἐκεῖ στὸ φόβο πρὶν τὴν ἐξομολόγηση καὶ ἦταν ἐκεῖ στὴ χαρὰ – Θεέ μου, πόση χαρὰ – ποὺ μᾶς πλημμύριζε μετὰ τὴ συγχωρητικὴ εὐχή…

Ἐκείνη τὴν υἱοθεσία τὴ νιώθουμε καὶ τώρα ποὺ νομίζουμε ὅτι δὲν τὸν ἔχουμε… Τώρα ἡ υἱοθεσία του φαίνεται ἀπὸ τὸν τρόπο ποὺ μυστικὰ ἱκετεύει γιὰ τὰ παιδιά του, ἀπὸ τὸν τρόπο ποὺ τὸ ὄνομά του στὰ χείλη μας γίνεται ἡ ἀρχὴ κάθε προσευχῆς, κάθε αὐτοκριτικῆς, κάθε ἱκεσίας…».

Καὶ εἶναι πάλι αὐτὴ ἡ ζωή του ποὺ ἔκανε τὸν διοργανωτὴ τῶν ταξιδίων τῆς ἐνορίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Διονύσου νὰ λέγει γι’ αὐτόν:

«Θυμᾶμαι στὴν πρώτη ἐκδρομὴ στὴν Κύπρο, ἦταν Τετάρτη καὶ τὸν ρώτησα:

-Γέροντα νὰ παραγγείλω νηστήσιμο φαγητὸ γιὰ ὅλους τὸ βράδυ στὸ ξενοδοχεῖο;

– Ὄχι, μοῦ λέει, νὰ ρωτήσεις τὸν καθένα ξεχωριστά, μπορεῖ κάποιος νὰ μὴ μπορεῖ γιὰ κάποιο λόγο νὰ νηστέψει, νὰ μὴ τὸν στενοχωρήσουμε, οὔτε καὶ νὰ τὸν ἐκθέσουμε στοὺς ἄλλους!».

Πόσο ὑπέροχο δὲν εἶναι κι αὐτό! Πόσο ἀποκαλυπτικὸ τοῦ πραγματικοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος ποὺ διακατεῖχε τὸν π. Μᾶρκο! Ἀρκεῖ νὰ σκεφτοῦμε ὅτι Ὀρθοδοξία σημαίνει Ἐλευθερία. Ὅπως καὶ διάκριση.

Συμπέρασμα

Λέγει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σύρος, ἀδελφοί μου, τοῦτο τὸ ὑπέροχο: «Εἶναι ἀδύνατο νὰ προκόψουμε μὲ ἄλλον τρόπο καὶ νὰ σωθοῦμε, παρὰ μὲ τὴ μίμηση τοῦ Κυρίου σὲ ὅλα».

Καὶ πῶς ἐπιτυγχάνεται αὐτὴ ἡ μίμηση ἆραγε; Μὰ μὲ τὶς ἐξαιρετικὲς ἐκεῖνες πνευματικὲς καὶ καθοδηγητικὲς μορφές, οἱ ὁποῖες σὲ κάθε περίπτωση θέτουν μπροστὰ τὸν ἑαυτό τους γιὰ νὰ μᾶς ποῦν, ἀπ’ τὴ μία «νά, αὐτὸς εἶναι ὁ δρόμος» καὶ ἀπ’ τὴν ἄλλη «νά, ἔτσι θὰ τὸν βαδίζετε»…

Σ’ αὐτὲς τὶς μορφὲς ἀδιαμφισβήτητα συμπεριλαμβάνεται καὶ «ὁ ἀσκητὴς τῆς πόλης», «ὁ κήρυκας τῆς μετανοίας», «ὁ Ἅγιος τῶν φυλακισμένων», «τὸ πιστὸ ἀντίγραφο τοῦ Ἁγίου Μάρκου Εὐγενικοῦ», «ὁ παπὰς ποὺ λάμπει», ὅπως πολὺ εὔστοχα τὸν ἀποκάλεσαν, δηλαδὴ ὁ π. Μᾶρκος Μανώλης. Αὐτὴ ἡ ὄντως ἁγιασμένη μορφή, ἡ ὑποδειγματικὰ πνευματική, ἡ ἀληθινὰ καθοδηγητική, ἐκείνη ποὺ ἦταν γεμάτη Χριστό, ἐκείνη ποὺ ἔζησε καὶ ἀπέθανε «ἐν Κυρίῳ», τίθεται ἐνώπιόν μας, γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ μιμηθοῦμε τὸν Κύριο σὲ ὅλα.

Καὶ κάτι ἀκόμη, ἀδελφοί μου. Ὅπως ὅλοι πολὺ εὔκολα τὸν βρίσκαμε, ὅταν τὸν χρειαζόμαστε τότε ποὺ ἦταν ἐδῶ στὴν παροῦσα ζωή, γιατί ἦταν πάντοτε διαθέσιμος καὶ βρισκόταν παντοῦ, ἔτσι πολὺ εὔκολα καὶ τώρα μποροῦμε νὰ τὸν βρίσκουμε ἐκεῖ στὶς οὐράνιες μονὲς ποὺ βρίσκεται ἐν Κυρίῳ ἀγαλλόμενος

Αἰωνία του ἡ μνήμη. Νὰ ἔχουμε τὴν εὐχὴ καὶ τὶς μεσιτεῖες του

* Ὁμιλία εἰς τήν αἴθουσαν τῆς Π.Ο.Ε., (Κάνιγγος 10, Ἀθῆναι), Δευτέρα 15.04.2019

Previous Article

Μήνυμα του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου για την εκλογή νέου Προέδρου στην Ουκρανία

Next Article

Σκέψεις για την πρόσφατη καταστροφή της «Παναγίας των Παρισίων»

Διαβάστε ακόμα