«Ὁ ὑπὸ κάτω πάντων ὢν ποῦ πεσεῖται!»*

Share:

Τοῦ Ἀρχιμ. Νικοδήμου Γ. Ἀεράκη

Συνεπληρώθησαν τριάκοντα ἔτη ἀπὸ τῆς εἰς Κύριον ἐκδημίας τοῦ ἀειμνήστου καὶ πολυσεβάστου Γέροντός μας π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, ταπεινοῦ, ἀφιλοχρημάτου, θυσιαστικοῦ, ἀσκητικοῦ, κρυσταλλίνου, διακριτικοῦ, ἀκάκου, σεμνοῦ, τοῦ ὁποίου σήμερον τελοῦμεν τὸ ἱερὸν μνημόσυνον.

Ὁ ἀείμνηστος Γέροντάς μας πολλάκις ἔλεγε καὶ δὴ ὅτε ἐπιέζετο νὰ ἀνέλθῃ εἰς ὑψηλὰς θέσεις, ἡγουμένου τῆς Μονῆς Πεντέλης, ἀρχιγραμματέως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, καθηγητοῦ Πανεπιστημίου καὶ Ἐπισκόπου. «Ὁ ὑπὸ κάτω πάντων ὢν ποῦ πεσεῖται!». Ἠγάπα τὴν ἀφάνειαν, τὸ «λάθε βιώσας», τὸ περιθώριον, τὴν σιωπήν.

Ὅτε ἀνῆλθεν εἰς τὸν Ἀρχιεπισκοπικὸν θρόνον ὁ ἀπὸ Καβάλας κυρὸς Χρυσόστομος, ὁ Γέροντας ἐκλήθη νὰ ἐπιλέξη μίαν τῶν δύο θέσεων τοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Πεντέλης ἢ τοῦ Ἀρχιγραμματέως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Εὐθὺς ἀπήντησε χωρὶς οὐδόλως νὰ σκεφθῇ: Ὁ Ἡγούμενος τῆς Μονῆς Πεντέλης ἔχει ὡς μοναδικὸν χρέος τὴν διαχείρισιν τῆς μεγάλης περιουσίας, διότι δὲν ἔχει μοναχούς, ὥστε νὰ ἀσκήσῃ τὸ οὐσιαστικόν του ἔργον, τῆς διαποιμάνσεως ψυχῶν. Ἑπομένως θὰ διανείμω τὴν περιουσίαν εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ οὕτω θὰ καταθέσω, διὰ παραιτήσεως, τὴν περίζηλον ταύτην θέσιν τοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Πεντέλης. Ὡς Ἄρχιγραμματεὺς τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καλοῦ­­μαι νὰ ἐγκαταλείψω τὸ βασίλειον τῶν ψυχῶν καὶ νὰ ἀσχολοῦ­μαι μὲ τὸ χαρτοβασίλειον τῆς διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ βασίλειον τῶν ψυχῶν, τὸ ποιμαντικὸν ἔργον καὶ δὴ τὸ μυστήριον τῆς ἐξομολογήσεως τέρπει τὴν ψυχήν μου, διότι ἀγωνίζομαι νὰ ἐφαρμόσω τὸν λόγον τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου «ἁρ­πά­σαι κόσμου καὶ δοῦναι Θεῷ». Διὰ τὴν θέσιν τοῦ Πανεπιστημιακοῦ διδασκάλου ἀπήντησεν ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν διακονίαν τοῦ ποιμαντικοῦ διδασκάλου, τοῦ κληρικοῦ.

Εἰς ἀρθρογράφον, ὅστις ἐνεφάνισε τὸν Γέροντα ὅτι ἐπιδιώκει ὑψηλὰς Ἐκκλησιαστικὰς θέσεις, ἀπήντησε: «Μὴ φοβεῖσθε! Οὔτε ἡ Ἔκκλησία, οὔτε ἡ Ἀπ. Διακονία, οὔτε ἄλλος τις μέγας Ὀργανισμὸς κινδυνεύει ἐξ ἐμοῦ. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ οὐδένα προτίθεμαι νὰ λυπήσω καὶ οὐδενὸς τὸν φθόνον νὰ προκαλέσω. Αἱ ὑψηλαὶ καὶ μεγάλαι θέσεις δὲν εἶνε εἰς τὰ μέτρα μου. Διὰ τοῦτο θὰ μείνωσι κεναὶ ἐκ τῆς ἐμῆς παρουσίας, ἀναμένουσαι οἱονδήποτε ἄλλον. Εἰς οὐδένα, ἐκ τῶν ἐπιθυμούντων ἀνόδους, ὁ Ἐπιφάνιος θὰ γίνηται ἐμπόδιον. Ἀνοιχτὴ θὰ μείνῃ ἡ θύρα…

Ἠλεήθην ὑπὸ τοῦ Κυρίου νὰ συλλάβω καλῶς τὸ νόημα τῆς ματαιότητος τῶν ἐγκοσμίων, διὸ καὶ τὰ «χρηστὰ τοῦ κόσμου ἐμοὶ καταγέλαστα καὶ τὰ δεινὰ εὐκαταφρόνητα». Ἐκ τῆς μελέτης τῶν Πατέρων ἐδιδάχθην ἂν μή τι ἄλλο, νὰ ἀποφεύγω πάσῃ θυσίᾳ τὰ ἀξιώματα…

Πληροφορῶ πάντως ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲ συνεζήτησα κἂν τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλ᾽ ἅμα τῇ προτάσει, ἐξέφρασα ἀπόλυτον ἄρνησιν. Ἀπέρριψα καὶ τὴν μετ᾽ ἐπιμονῆς διδομένην προθεσμίαν, ἵνα σκεφθῶ ὡριμώτερον. Οὐδὲ συζήτησιν δέχομαι, εἶπον. (Τὸ αὐτὸ ἐλέχθη καὶ δι᾿ ἑτέραν σημαντικὴν θέσιν). Καὶ δὲν ὑπεχώρησα παρὰ τὰς ἀφορήτους πιέσεις πλείστων ὅσων προσώπων. Ἐσφυροκοπήθην ἀνηλεῶς ἐπὶ ἡμέρας, ἵνα συγκατατεθῶ, ἀλλ᾽ οὐδὲ κατὰ σπιθαμὴν ὑπεχώρησα. Εὐτυχῶς, ἔχω τὸ «γνῶθι σαυτὸν” καὶ οὕτω γνωρίζω πόσον ὑστερῶ εἰς ἱκανότητας καὶ δυνάμεις… Ἐλύπησα φιλτάτους ἀδελφούς, καὶ ἤκουσα βαρείας ἐπὶ πεισμοσύνῃ καὶ ἀρνήσει καθήκοντος κατηγορίας, διεκύβευσα πνευματικοὺς δεσμούς, ἀλλὰ δὲν διενοήθην κἂν τοιαύτην ὕψωσιν. Ὑπάρχουσι, πάτερ Χ, καὶ σήμερον Κληρικοί τινες, ἀγαπῶντες τὸ περιθώριον καὶ μὴ θελγόμενοι ὑπὸ τῶν ἐφημέρων λάμψεων καὶ ἀξιωμάτων…

Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω: Οὐδεμία ὑψηλὴ καὶ ἐπίζηλος θέσις κινδυνεύει νὰ ἁλωθῇ ὑπ᾽ ἐμοῦ… Τὴν ἠρεμίαν καὶ γαλήνην τοῦ περιθωρίου ἐπ᾿ οὐδενὶ λόγῳ ἀνταλλάσσω διὰ τῆς τύρβης καὶ τῶν φοβερῶν εὐθυνῶν τῶν ἀξιωμάτων. Θὰ ἀρκοῦμαι πάντοτε εἰς τὴν συντροφίαν τοῦ Κυρίου μου, τῶν βιβλίων μου, τῶν στοχασμῶν μου καὶ ὀλίγων ἀγαπητῶν ψυχῶν… Ἔστωσαν πάντες βέβαιοι περὶ τούτου…» (Ἄρθρα, Μελέται, Ἐπιστολαί, Τόμος Ε΄, σελ. 381-32).

Εἰς ἑτέραν ἐπιστολὴν γράφει τὰ κάτωθι: «Ὅσον παρέρχεται ὁ καιρός, τόσον περισσότερον ἀγαπῶ τὴν ἰδιωτείαν μου. Ἔχω πλέον πεισθῆ ὅτι αὕτη εἶνε ἀνεκτίμητος. Νὰ εἴπω καὶ ἀπολύτως ἀναγκαία, πρὸς διατήρησιν τῆς τοῦ χαρακτῆρος ἀκεραιότητος… Θὰ παραμείνω ἰδιωτεύων.» (Ἀνωτ. σελ. 22).

Ἡ ἀνωτέρω θέσις τοῦ Γέροντος ὑπῆρξε καρπὸς τῆς ἀπολύτου αὐτοῦ ἀγάπης πρὸς τὸν Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν ἡμῶν Θεάνθρωπον Χριστόν. Γράφει: «Εἶνε πολὺ παρήγορον νὰ βλέπῃ τις σήμερον ἐν μέσῳ ἑνὸς κόσμου παράφρονος καὶ σειομένου ἠθικῶς ἐκ θεμελίων, ψυχὰς «τετρωμένας ἀγάπης» θεϊκῆς καὶ αἰρούσας ἐπ᾿ ὤμων τὸν χρηστὸν ζυγὸν τοῦ Κυρίου. Μυριάδων ἀνθρώπων αἱ καρδίαι εἶνε παραδεδομέναι εἰς τῶν ὑλαίων τὴν ματαιότητα, τὸ χρῆμα, τὰς ἡδονάς, τὴν δόξαν· ἀλλ᾽ ὑπάρχει καὶ ἡ μειονοψηφία τῶν ἐκλεκτῶν, τὸ «μικρὸν ποίμνιον», οὗ αἱ καρδίαι παρεδόθησαν εἰς τὸν Νικητὴν τοῦ θανάτου. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας! Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας, ὃς ἐρρύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους καὶ μετέστησεν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ τῆς ἀγάπης Αὐτοῦ· ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν…».

Λοιπὸν, «τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα… οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν…».

«Ἄμεινον ἦν μοι μηδαμῶς εἶναι ἢ τοῦ Ἰησοῦ ἄνευ εἶναι», ἐβόα ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος. Καὶ ὁ θεῖ­ος Ἰγνάτιος: «Μηδέν με ζηλῶσαι τῶν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων, ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. Πῦρ καὶ σταυρός, θηρίων τε συστάσεις, ἀνατομαί, διαιρέσεις, σκορπισμοὶ ὀστέων, συγκοπὴ μελῶν, ἀλεσμοὶ ὅλου τοῦ σώματος, κακαὶ κολάσεις τοῦ Διαβόλου ἐπ᾿ ἐμὲ ἐρχέσθωσαν, μόνον ἵνα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. Οὐδέν μοι ὠφελήσει τὰ τερπνὰ τοῦ κόσμου, οὐδὲ αἱ βασιλεῖαι τοῦ αἰῶνος τούτου. Καλόν μοι ἀποθανεῖν εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, ἢ βασιλεύειν τῶν περάτων τῆς γῆς. Ἐκεῖνον ζητῶ τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντα· Ἐκεῖ­νον θέλω τὸν δι᾿ ἡμᾶς ἀναστάντα…» (Ἀνωτ. σελ. 36-37).

Καὶ προτρέπει πατρικῶς τὸν παραλήπτην τῆς ἐπιστολῆς του: «Βάδιζε ἀδιακόπως τὴν ὡραίαν ἐν τῷ φωτὶ πορείαν σου, πιστὸς ἄχρι θανάτου εἰς τὸν καλέσαντά σε. Κλεῖσον τὰ ὦτά σου εἰς τὰς ἀπατηλὰς φωνὰς τῶν Σειρήνων τοῦ φευγαλέου τούτου κόσμου καὶ ἄνοιγε αὐτὰ μόνον εἰς τὴν φωνὴν τοῦ Κυρίου σου. Ἀπόστρεφον τοὺς ὀφθαλμούς σου «τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα» καὶ προσήλωσον αὐτοὺς ἀτενῶς εἰς τοῦ Γολγοθᾷ τὴν θέαν. Αἱ χεῖ­ρές σου ψαυέτωσαν τὰ ἱμάτια Ἐκείνου. Οἱ πόδες σου πορευέσθωσαν εἰς τὰ σκηνώματα Κυρίου τὰ ἀγαπητά. Πᾶσα ἡ ὕπαρξίς σου γενέσθω ἐνδιαίτημα τοῦ πάντων Βασιλέως… Μιμνήσκομαι καὶ πάλιν τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου: «Ὤ Κύριε! Κράζει ὁ κόσμος, καὶ ἐκλείπω· κράζεις Σύ, καὶ ἀναπνέω…”. Ἀκολουθήσωμεν λοιπὸν ἐν παντὶ τῷ εἰς ἀναψυχὴν ἐξάγοντι ἡμᾶς» (Ἀνωτ. σελ. 37).

Τέλος, προτρέπει ὁ Γέροντας ὅλους ἐμᾶς, λέγων εἰς ἕκαστον ἐξ ἡμῶν τὰ ἑξῆς: «Ἀγωνίζου, ἀδελφέ μου, πάσῃ δυνάμει. Τὸ βραβεῖον τοῦ ἀγῶνος δὲν εἶνε φθαρτόν· εἶνε βασιλεία τῶν Οὐρανῶν! Μὴ δῷς “ὕπνον τοῖς ὀφθαλμοῖς σου καὶ τοῖς βλεφάροις σου νυσταγμὸν καὶ ἀνάπαυσιν τοῖς κροτάφοις σου” ἕως οὗ λυθῇς τῶν δεσμῶν τοῦ σώματος καὶ ἀναβῇς εἰς τὴν αἰώνιον Πόλιν, ἔνθα «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων καὶ φωνὴ ἀγαλλιάσεως”. Ὅταν οἱ πειρασμοὶ κυκλῶσί σε “ὥσπερ μέλισσαι κηρίον“, ὅταν τὰ πάθη μαίνωνται, ὅταν τὰ κύματα τῶν ἐπιθέσεων τοῦ σατανᾷ, “ἐπαφρίζοντα τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας“, ἀπειλῶσι νὰ καταποντίσωσι τὸ πλοιάριόν σου, ὅταν οἱ ἄνεμοι τοῦ κόσμου δέρωσί σε μετὰ σφοδρότητος, ὕψου τὸν νοῦν εἰς τὴν μακαρίαν Πατρίδα, ἣν δι᾿ ἡμᾶς ἔκτισεν ὁ Θεός. Καὶ χάριν αὐτῆς ὑπόμεινον τὰ πάντα καὶ πολέμησον μέχρι θανάτου τὸν ἐχθρόν. “Δριμὺς ὁ χειμών, ἀλλὰ γλυκὺς ὁ Παράδεισος“». (Ἀνωτ. σελ. 39).

«Ὁ ὑπὸ κάτω πάντων ὢν ποῦ πεσεῖται!»

Ἀδελφοί μου!

Τὰ ἀνωτέρω κείμενα τοῦ ἀειμνήστου Γἐροντός μας ἀπεκάλυψαν τὰς δύο βασικὰς σταθερὰς καὶ ἀμετακινήτους θέσεις του. Τὸν ἔρωτά του διὰ τὸν Ἡγαπημένον Κύριόν μας καὶ τὸν σφοδρότατον πόθον του νὰ ζήσῃ διὰ βίου εἰς τὸ περιθώριον. Αὗται αἱ δύο θέσεις τοῦ Πνευματικοῦ μας Πατρὸς ἔδιδον εἰς αὐτὸν τὴν δυνατότητα νὰ λέγῃ μετὰ χαρᾶς: «Ὁ ὑπὸ κάτω πάντων ὢν ποῦ πεσεῖτε!», διότι, ὁ ἔχων θεῖον ἔρωτα καὶ μένων μακρὰν τῶν ὑψηλῶν θέσεων, εἶναι ἀσφαλὴς καὶ δὲν κινδυνεύει νὰ πέσῃ.

Τελοῦντες τό τριακοστὸν Μνημόσυνον τοῦ πολυσεβάστου ἡμῶν Πατρός ἄς ζηλώσωμεν τὰς πατερικὰς καὶ θεοφιλήτους αὐτὰς θέσεις του, ὥστε, ἔστω κατὰ μικρόν, νὰ μιμηθῶμεν τὸ θεοειδὲς αὐτοῦ παράδειγμα καὶ νὰ ἀναδειχθῶμεν ἀντάξια τέκνα τοῦ μεγάλου, γνησίου, θαυμαστοῦ, ἐναρέτου καὶ ἀλανθάστου παιδαγωγοῦ ὅλων ἡμῶν. ΑΜΗΝ.

* Ἐπιμνημόσυνος ὁμιλία ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς κοιμήσεως τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχιμ. π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου.

Ἐν τῷ Ἱερῷ Ναῷ «Τριῶν Ἱεραρχῶν», τῇ 17-11-2019, Μενάνδρου 4.

Previous Article

Προσοχὴ εἰς τάς χειροτονίας

Next Article

Κρίσις εἰς τὴν ΔΣΟ

Διαβάστε ακόμα