ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2016

Απόστολος: Β´ Τιμ. γ 10-15

Ευαγγέλιον: Λουκ. ιη´ 10 – 14

Ήχος: πλ. α .– Εωθινόν: Ε

 

Η ΘΕΟΦΙΛΗΣ ΣΤΑΣΙΣ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ

Αρχή της μεγάλης εκκλησιαστικής και κατανυκτικής περιόδου του Τριωδίου σήμερα, η πρώτη Κυριακή του Τριωδίου, η Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, όπως μας είναι γνωστή.

Το ιερό και κατανυκτικό Τριώδιο το ανοίγει ο ταπεινός και συντετριμμένος τελώνης με τη συγκλονιστική του μετάνοια και την ειλικρινή ομολογία της αμαρτωλότητός του και το κλείνει η μεγάλη μετάνοια, η ομολογία και η θερμή κραυγή ικεσίας του ευγνώμονος ληστού, που ανεφώνησε το «Μνήσθητί μου Κύριε, όταν έλθης εν τη Βασιλεία Σου», ύστερα από 70 ημέρες που διαρκεί η αγία περίοδος του Τριωδίου.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μιλώντας για την θερμή και εγκάρδια προσευχή του τελώνη, σε αντίθεσι με εκείνη του φαρισαίου της παραβολής του Κυρίου μας, λέγει τα εξής: «Και τα δύο παραδείγματα εδίδαξαν, και του τελώνη και του φαρισαίου (το πρώτο θετικά, το άλλο αρνητικά. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζωμε και τον τρόπο της προσευχής. Και ποιός είναι αυτός ο τρόπος; Μάθε τον από τον τελώνη και να μη ντραπής να τον πάρης για δάσκαλό σου. Σε τέτοιο βαθμό κατώρθωσε ν᾽ ανεβή, ώστε με τα απλά του λόγια πέτυχε το παν. Επειδή ήταν προετοιμασμένη η καρδιά του, έφτανε ένας μόνο λόγος του να του ανοιχθή ο ουρανός» (Ε.Π.Ε. 5, 138).

Σε άλλο σημείο ο άγιος Χρυσόστομος επισημαίνει ότι η προσευχή του τελώνη ήταν θεάρεστη και αποτελεσματική: «Και οι δυό ανέβηκαν στο ναό, για να προσευχηθούν (τελώνης και φαρισαίος). Στη συνέχεια ο τελώνης, αφού στάθηκε μακριά, δεν απάντησε με βρισιές, ούτε με προσβολές, αλλ᾽αφού στέναξε βαθειά και χτύπησε το στήθος του, αυτό μόνο είπε· «Συγχώρεσέ με, Κύριε, τον αμαρτωλό» Και ανεχώρησε σωσμένος» (Ε.Π.Ε. 8α, 248).

Ο τελώνης δικαιώθηκε με την ομολογία της αμαρτωλότητός του. «Και συ δείξε ταπεινοφροσύνη, συνιστά ο Χρυσορρήμων Ιωάννης. Σκέψου ότι ο τελώνης δικαιώθηκε μόνο από ένα λόγο. Μολονότι τα λόγια του τελώνη δεν ήταν ακριβώς ταπεινοφροσύνη, αλλά ήταν έκφρασις αληθινής ομολογίας. Και αν κάτι τέτοιο έχει τόσο μεγάλη δύναμι, φαντασθήτε πόσο μεγαλύτερη δύναμι έχει η όντως ταπεινοφροσύνη; Συγχώρεσε τα αμαρτήματα τα όσα άλλοι σου έχουν κάνει. Διότι και αυτό συγχωρεί αμαρτίες» (Ε.Π.Ε. 19, 148).

«Ας μιμηθούμε τον τελώνη εμείς οι γεμάτοι αμαρτήματα, μας προτρέπει ο θείος Χρυσόστομος. Και να εξομολογούμαστε, όπως ακριβώς είμαστε. Να χτυπάμε το στήθος, να ανακρίνωμε την συνείδησι και να πείθουμε το μυαλό να μη έχη καμμιά μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας» (Ε.Π.Ε. 26, 482).

«Ο τελώνης αναγνώρισε τα αμαρτήματα και απέβαλε, απόθεσε τα αμαρτήματά του» (Ε.Π.Ε. 18α, 248). Σε σύγκρισι με τον φαρισαίο «ο τελώνης μόνο με την ταπεινοφροσύνη κέρδισε (σώθηκε), ενώ ο φαρισαίος από την υπερηφάνειά του χάθηκε. Όποιος, λοιπόν, είναι φουσκωμένος από αλαζονεία, τίποτε από αυτά δεν καταλαβαίνει» (Ε.Π.Ε. 23, 424).

Και σε άλλο σημείο ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, συνεχίζοντας την σύγκρισι φαρισαίου και τελώνη, προσθέτει τα ακόλουθα: «Ο φαρισαίος, αφού ανέβηκε με αλαζονεία στο ναό, όχι μόνο δεν απεκόμισε κάποιο καρπό, αλλά και τον καρπό που είχε τον έχασε. Ο τελώνης, όμως, αν και ήταν έρημος και κανένα αγαθό δεν είχε, κατώρθωσε το μεγάλο κατόρθωμα. Επειδή στέναξε και με το κεφάλι κάτω ταλάνισε τον εαυτό του, γι᾽αυτό κατέβηκε από τον ναό γεμάτος δικαίωσι, ξεπερνώντας στο σημείο αυτό τον φαρισαίο» (Ε.Π.Ε. 33, 372).

Και συμπερασματικά καταλήγει: «Πρέπει να δεόμαστε και να παρακαλούμε μόνο σύμφωνα με το παράδειγμα του τελώνη» (Ε.Π.Ε. 30,176).

Μιλήσαμε μέχρι τώρα για την θερμή και καρδιακή προσευχή του τελώνη της παραβολής του Κυρίου μας, την γνήσια και αποτελεσματική του επικοινωνία με τον Θεό στο Ναό του Κυρίου, τη βαθειά και συντριπτική του ταπείνωσι και ομολογία της αμαρτωλότητός του, την μικρή ιδέα που είχε για τον ευατό του και την πνευματική του ανωτερότητα σε σύγκρισι με τον Φαρισαίο.

Στη συνέχεια από το βιβλίο του Αγιου Γέροντα Παϊσίου «Περί Προσ­ευχής» θα παραθέσουμε περιστατικά που μιλάνε για το πότε δεν μας ακούει ο Θεός στην προσευχή, όπως αυτό γινόταν με την προσευχή του Φαρισαίου, και για το ποιά πρέπει να είναι η προετοιμασία για την θεία επικοινωνία δια της προσευχής.

Ο Θεός δεν ακούει την προσευχή του υπερήφανου.

Ε. -Γέροντα, μετά από μια άσχημη συμπεριφορά μου έχω τον λογισμό ότι η προσευχή μου δεν είναι ευάρεστη στον Θεό.

Α. – Αν ο λογισμός αυτός προέρχεται από γνήσια ταπείνωση και λες: «παροργίζω τον Θεό με την άσχημη συμπεριφορά μου», τότε νιώθεις θεία παρηγοριά. Αν όμως στεναχωριέσαι εγωϊστικά και λες: «πως έφθασα εγώ σ᾽αυτήν την κατάσταση», δεν δέχεσαι παρηγοριά, γιατί ο «Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται». Δεν ακούει ο Θεός την προσευχή του υπερήφανου, γιατί η υπερηφάνεια είναι φράχτης, όπως δεν δέχθηκε την προσευχή του Φαρισαίου της παραβολής του Ιερού Ευαγγελίου.

(Μοναχού Παϊσίου Αγιορείτου, Περί Προσευχής) σελ. 37-39, 41-45).

Μέχρι στιγμής, αναφερθήκαμε στη θεοφιλή και θάρεστη στάσι του τελώνη μπροστά στο Θεό την ώρα της προσευχής, που την χαρακτήριζε η βαθειά και συντριπτική ταπείνωση και η θερμή, γνήσια και αποτελεσματική προσευχή. Ακόμη, στα εμπνευσμένα κείμενα του αγιασμένου αειμνήστου Αγιορείτου Γέροντα π. Παϊσίου, ακούσαμε το πότε δεν ακούει την προσευχή μας ο Θεός και ποιά είναι η ενδεδειγμένη προετοιμασία για την σωστή επικοινωνία μας με τον Κύριό μας και Θεό μέσω της προσευχής.

Στη συνέχεια από το ασκητικό βιβλίο του Γεροντικού θα παραθέσουμε περιστατικά παραινέσεις ασκητικών Πατέρων για την προσευχή.

Οι νεώτεροι μοναχοί μιας σκήτης επισκεφθήκανε ένα από τους Γέροντας, για να τον συμβουλευθούν. Εκείνος τους υποδέχθηκε με χαρά κι αφού είπε τη συνηθισμένη προσευχή, κάθισε μαζί τους κι᾽απαντούσε σ᾽όλες τις ερωτήσεις τους.

Όταν πια σηκώθηκαν να φύγουν, είπαν στο Γέροντα να κάνη προσευχή.

-Δεν προσευχηθήκαμε; είπε μ᾽ απορία εκείνος.

-Προσευχηθήκαμε, Αββά, όταν ήρθαμε· ύστερα όμως αρχίσαμε την συνομιλία.

-Συγχωρήσατέ με, παιδιά μου, αλλά ξέρω καλά πως ένας από μας είπε εκατό ευχάς στο διάστημα της συνομιλίας.

(Μον. Θεοδ. Χαμπάκη, το Γεροντικόν, σελ. 186-189).

Αγαπητοί μου αναγνώστες, από όσα είπαμε για την θεάρεστη και θεοφιλή στάσι του τελώνη μέσα στον Ναό του Θεού και ενώπιον του Παντοκράτορος Κυρίου, ύστερα από τα όσα εμπνευσμένα και θεοφώτιστα περί προσευχής ακούσαμε από τον Αγιορείτη Γέροντα Άγιο Παΐσιο και μετά από τις σοφές παραινέσεις ασκητικών Πατέρων για την θεοφιλή προσευχή και τα παρατεθέμενα φωτεινά παραδείγματα ασκητικής ζωής και εξασκήσεως των θείων αρετών, το μήνυμα της σημερινής Κυριακής είναι να αποκτήσωμε με την χάρι και την δύναμι του Θεού βαθειά και συντριπτική ταπείνωσι, για να δοθή έτσι το ουράνιο δώρο της θερμής, θεάρεστης και αποτελεσματικής προσευχής, εις τρόπον ώστε να φωτίζεται ο νους, η ψυχή και η καρδιά, και όλη μας η ζωή από το φως του Χριστού και την θεοδώρητη Χάρι του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.

Σεβ. Κυθήρων Σεραφείμ

* Εις το εξής θα δημοσιεύωμεν εις την παρούσαν στήλην αδημοσίευτα κείμενα του Σεβ. Κυθήρων Σεραφείμ, τον οποίον και ευχαριστούμεν θερμώς.

 

Παντοκράτορας