ΛΟΓΟΣ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ OΣΟΥΣ ΔΙΑΒΑΛΛΟΥΝ ΤΑΣ ΑΓΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Share:

ΛΟΓΟΣ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ OΣΟΥΣ
ΔΙΑΒΑΛΛΟΥΝ ΤΑΣ ΑΓΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ
Ἁγίου Πατρὸς καὶ Διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας μας, Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ

Δ΄μέρος: 15-20   (1ον)

  1. Ἀπάντησε λοιπὸν στὴν ἐρώτησή μου: Εἶναι ἕνας Θεός, ὁ Θεός; «Ναί», θὰ μοῦ πεῖς, «ὅπως νομίζω, ἕνας νομοθέτης». Τί λοιπόν, νομοθετεῖ τὰ ἀντίθετα; Γιατί τὰ Χερουβὶμ δὲν εἶναι βέβαια ἔξω ἀπὸ τὴν κτίση. Γιατί λοιπὸν προστάζει νὰ σκεπάζουν τὸ ἱλαστήριο [ἱλαστήριο ὀνομαζόταν τὸ χρυσὸ κάλυμμα τῆς Κιβωτοῦ] σκαλιστὰ χερουβὶμ κατασκευασμένα ἀπὸ χέρια ἀνθρώπων [:Ἔξ. 25,16-19: «(:Θὰ κατασκευάσεις καὶ τὸ Ἱλαστήριο, τὸ κάλυμμα δηλαδὴ τῆς Κιβωτοῦ, ἀπὸ χρυσάφι καθαρό. Θὰ ἔχει μῆκος δύο πήχεις καὶ μισὸ καὶ πλάτος ἕνα πῆχυ καὶ μισό. Θὰ κατασκευάσεις καὶ δύο ὁμοιώματα τῶν Χερουβίμ, σκαλιστὰ μὲ χρυσάφι καὶ θὰ τὰ τοποθετήσεις στὰ δύο ἄκρα τοῦ καλύμματος τῆς Κιβωτοῦ. Θὰ βρίσκεται τὸ ἕνα Χεροὺβ στὴ μία πλευρὰ τοῦ καλύμματος καὶ τὸ δεύτερο Χεροὺβ στὴν ἀπέναντι πλευρά. Καὶ θὰ στερεώσεις τὰ δύο Χερουβὶμ στὶς δύο πλευρὲς τοῦ καλύμματος. Θὰ εἶναι ἔτσι τοποθετημένα τὰ Χερουβίμ, ὥστε νὰ ἁπλώνουν τὰ φτερά τους ἐπάνω ἀπὸ τὸ κάλυμμα καὶ νὰ τὸ σκιάζουν ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη μὲ τὰ φτερά τους, συγχρόνως δὲ τὸ πρόσωπο τοῦ ἑνὸς θὰ εἶναι ἀπέναντι ἀπὸ τὸ πρόσωπο τοῦ ἄλλου. Ἡ ὄψη τους θὰ εἶναι γυρισμένη πρὸς τὰ κάτω, πρὸς τὸ Ἱλαστήριο)»]; Ἢ εἶναι φανερὸ ὅτι εἶναι ἀδιανόητο νὰ κάνουμε εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ εἶναι ἀπερίγραπτος καὶ ἀσχημάτιστος, ἢ κάποιου ἄλλου ὡς θεοῦ, γιὰ νὰ μὴ προσκυνεῖται ἡ κτίση λατρευόμενη ὡς θεός; Ἐνῷ τὴν εἰκόνα τῶν χερουβίμ, ποὺ εἶναι περιγραπτὰ καὶ παρίστανται μὲ δουλοπρέπεια στὸν θρόνο τοῦ Θεοῦ, προστάζει νὰ τὴν κάνουμε γιὰ νὰ σκεπάζει μὲ δουλοπρέπεια τὸ ἱλαστήριο· γιατί ἔπρεπε ἡ εἰκόνα τῶν θείων μυστηρίων νὰ ἐπισκιάζεται μὲ τὴν εἰκόνα τῶν οὐράνιων λειτουργῶν.

Τί λὲς πάλι γιὰ τὴν κιβωτό, τὴ στάμνα, τὸ ἱλαστήριο; Δὲν εἶναι χειροποίητα; Δὲν εἶναι ἔργα ἀνθρώπινων χεριῶν; Δὲν εἶναι κατασκευασμένα ἀπὸ εὐτελῆ, ὅπως λὲς ἐσύ, ὕλη; Τί ἦταν καὶ ἡ σκηνὴ ὁλόκληρη; Δὲν ἦταν εἰκόνα; Δὲν ἦταν σκιὰ καὶ προεικόνιση; Λέει λοιπὸν ὁ θεῖος ἀπόστολος ἀναφερόμενος στοὺς ἱερεῖς τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου: «(:Αὐτοὶ ὅμως οἱ ἱερεῖς προσφέρουν λατρεία ποὺ ἀποτελεῖ προτύπωση καὶ σκιὰ τῶν ἐπουρανίων, τῆς πνευματικῆς δηλαδὴ καὶ ἀρχέτυπης λατρείας ποὺ τελεῖται στοὺς οὐρανούς, σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολὴ ποὺ ἔδωσε ὁ Θεὸς στὸν Μωυσῆ, ὅταν αὐτὸς ἐπρόκειτο νὰ κατασκευάσει τὴ Σκηνὴ τοῦ Μαρτυρίου. Εἶπε τότε ὁ Θεὸς στὸν Μωυσῆ: “Πρόσ­εξε νὰ τὰ κάνεις ὅλα σύμφωνα μὲ τὸν τύπο καὶ τὸ ὑπόδειγμα ποὺ σοῦ δόθηκε πάνω στὸ ὄρος”)» [Ἑβρ. 8, 5]. Ὅμως ὁ μωσαϊκὸς νόμος δὲν ἦταν εἰκόνα, ἀλλὰ ἕνα προσχέδιο εἰκόνας· λέει λοιπὸν ὁ ἴδιος ἀπόστολος ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἡ σκιὰ τῶν μελλοντικῶν ἀγαθῶν καὶ ὄχι ἡ ἴδια ἡ εἰκόνα τῶν πραγμάτων [Ἑβρ. 10, 1: «Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων (:Πράγματι οἱ θυσίες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἦταν ἀνεπαρκεῖς νὰ προσ­φέρουν ἄφεση· διότι ὁ νόμος παρεῖχε βέβαια κάποια ἀμυδρὴ σκιὰ τῶν ἀγαθῶν ποὺ ἐπρόκειτο νὰ μᾶς προσφέρει ὁ Χριστός, δὲν ἔδινε ὅμως σαφῆ καὶ πλήρη εἰκόνα τῆς οὐράνιας πραγματικότητας)»].

Ἐὰν λοιπὸν ὁ νόμος ἀπαγορεύει τὶς εἰκόνες, ἐνῷ ὁ ἴδιος εἶναι ἕνα προσχέδιο εἰκόνας, τί θὰ ποῦ­με; Ἂν ἡ σκηνὴ εἶναι σκιὰ καὶ προτύπωση τύπου, πῶς προστάζει ὁ νόμος νὰ μὴ εἰκονογραφοῦμε; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα, δὲν εἶναι, ἀλλὰ ὑπάρχει ὁπωσδήποτε καιρὸς γιὰ τὸ κάθε πρᾶγμα [βλ. Ἐκκλ. 3,1: «Τοῖς πᾶσι χρόνος καὶ καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι ὑπὸ τὸν οὐρανόν (: Γιὰ ὅλα ὅσα γίνονται στὴ γῆ, ὑπάρχει ὁρισμένη χρονικὴ περίοδος καὶ γιὰ καθετί, ποὺ ἐκτελεῖται κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανό, πρέπει νὰ δοθεῖ ἡ κατάλληλη εὐκαιρία)»].

  1. Στὰ παλιὰ χρόνια ὁ Θεός, ὁ ἀσώματος καὶ ἀσχημάτιστος, δὲν εἰκονιζόταν καθόλου. Τώρα ὅμως, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς φανερώθηκε μὲ σάρκα καὶ ἐπικοινώνησε μὲ τοὺς ἀνθρώπους, ἀπεικονίζω τὸ ὁρατὸ τοῦ Θεοῦ. Δὲν προσ­κυνῶ τὴν ὕλη, προσκυνῶ ὅμως τὸν Δημιουργό τῆς ὕλης, Αὐτὸν ποὺ ἔγινε ὕλη γιὰ μένα καὶ καταδέχτηκε νὰ κατοικήσει μέσα στὴν ὕλη καὶ πραγματοποίησε τὴ σωτηρία μου μέσῳ τῆς ὕλης, καὶ δὲν θὰ παύσω νὰ σέβομαι τὴν ὕλη, μὲ τὴν ὁποία πραγματοποιήθηκε ἡ σωτηρία μου. Τὴ σέβομαι ὅμως ὄχι ὡς θεὸ- μακριὰ μία τέτοια βλασφημία· πῶς ἄλλωστε θὰ μποροῦσε, αὐτὸ ποὺ δημιουργήθηκε ἐκ τοῦ μηδενός, νὰ εἶναι θεός; Ἂν καὶ τὸ σῶμα τοῦ Θεοῦ εἶναι θεός, ἀφοῦ, μὲ τὴν ὑποστατικὴ ἕνωση, ἔγινε ἀμετάβλητα ὅ,τι ἀκριβῶς εἶναι καὶ αὐτὸ ποὺ τὸ ἔχρισε, ἀλλὰ καὶ παρέμεινε αὐτὸ ποὺ ἦταν κατὰ τὴ φύση του, σάρκα ἐμψυχωμένη μὲ ψυχὴ λογικὴ καὶ νοερή, ἡ ὁποία ἔλαβε ἀρχή, καὶ δὲν εἶναι ἄκτιστη.

Ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπόλοιπη ὕλη, μὲ τὴν ὁποία συντελέσθηκε ἡ σωτηρία μου, τὴ σέβομαι καὶ τὴν ὑπολήπτομαι, ὡς φορέα θείας ἐνέργειας καὶ χάριτος. Ἢ μήπως δὲν εἶναι ὕλη τὸ ξύλο τοῦ σταυροῦ τὸ τρισευτυχισμένο καὶ τρισμακάριστο; Ἢ μήπως δὲν εἶναι ὕλη τὸ σεβάσμιο καὶ ἅγιο Ὄρος, ὁ τόπος τοῦ Γολγοθᾶ; Ἢ μήπως δὲν εἶναι ὕλη ἡ ζωοδότρια καὶ ζωογόνος πέτρα, ὁ Ἅγιος Τάφος, ἡ πηγὴ τῆς ἀναστάσεώς μας; Ἢ δὲν εἶναι ὕλη τὸ μελάνι καὶ τὰ πανάγια βιβλία τῶν εὐαγγελίων; Ἢ δὲν εἶναι ὕλη ἡ ζωογόνος τράπεζα, ποὺ μᾶς χορηγεῖ τὸν ἄρτο τῆς ζωῆς; Ἢ δὲν εἶναι ὕλη τὸ χρυσάφι καὶ τὸ ἀσήμι, ἀπὸ τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται σταυροὶ καὶ πίνακες καὶ ἀγγεῖα; Ἢ μήπως πρὶν ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα τοῦ Κυρίου μου; Ἢ κατάργησε λοιπὸν τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν προσκύνηση ὅλων αὐτῶν, ἢ ὑποτάξου στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση καὶ στὴν προσκύνηση τῶν εἰκόνων τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν φίλων Του, οἱ ὁποῖοι ἁγιάζονται μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ καὶ ἐξαιτίας αὐτοῦ ἐπισκιάζονται μὲ τὴ χάρη τοῦ θείου Πνεύματος.

Μὴ κατηγορεῖς τὴν ὕλη· δὲν εἶναι ἄξια περιφρονήσεως. Γιατί τίποτε ἀπὸ ὅσα ἔγιναν ἀπὸ τὸν Θεὸ δὲν εἶναι ἄξιο περιφρονήσεως· αὐτὸ εἶναι δοξασία τῶν Μανιχαίων. Ἄτιμο εἶναι μόνο ὅ,τι δὲν προῆλθε ἀπὸ τὸν Θεό, ἀλλὰ εἶναι δική μας ἐφεύρεση, ποὺ ὀφείλεται στὴν αὐτεξούσια παρέκκλιση καὶ ροπὴ τοῦ θελήματός μας ἀπὸ τὸ κατὰ φύση στὸ παρὰ φύση, δηλαδὴ ἡ ἁμαρτία. Ἐὰν ἐξαιτίας τοῦ νόμου ἀτιμάζεις τὶς εἰκόνες καὶ τὶς ἀπαγορεύεις, ἐπειδὴ εἶναι κατασκευασμένες ἀπὸ ὕλη, πρόσεξε τί λέει ἡ Γραφή: «Καὶ μίλησε ὁ Κύριος στὸν Μωυσῆ καὶ εἶπε: “Νά, κάλεσα ὀνομαστικὰ τὸν Βεσελεήλ, τὸν γιὸ τοῦ Οὐρίου, τόν Ὤρ, ἀπὸ τὴ φυλὴ τοῦ Ἰούδα. Καὶ τὸν γέμισα μὲ θεῖο πνεῦμα σοφίας, σύνεσης καὶ γνώσης, ὥστε σὲ κάθε ἔργο νὰ σκέπτεται καὶ νὰ ἀρχιτεκτονεῖ καὶ νὰ ἐπεξεργάζεται τὸ χρυσάφι καὶ τὸ ἀσήμι καὶ τὸν χαλκὸ καὶ τὰ διάφορα εἴδη χρωμάτων, τὸ γαλάζιο, τὸ βαθὺ κόκκινο καὶ τὸ κόκκινο τὸ γνεσμένο καὶ τὸ βυσσινύ τὸ κλωσμένο καὶ τὰ λαξευμένα λιθάρια καὶ τὶς ξύλινες κατασκευὲς καὶ νὰ κάνει ὅλα τὰ ἔργα· ἐγὼ λοιπὸν ἔδωσα αὐτὸν καὶ τὸν Ἐλιάβ, τὸ γιὸ τοῦ Ἀχισαμὰχ ἀπὸ τὴ φυλὴ τοῦ Δάν· σὲ κάθε συνετὸ στὴν καρδιὰ ἐγὼ ἔδωσα τὴν ἱκανότητα νὰ κάνουν ὅλα ὅσα σὲ πρόσταξα νὰ κάνεις”» [Ἕξ. 31, 1-6].

Καὶ πάλι· εἶπε ὁ Μωυσῆς σ’ ὅλη τὴ συνάθροιση τῶν Ἰσραηλιτῶν ἀκοῦστε τὰ λόγια ποὺ διέταξε ὁ Κύριος λέγοντας· συγκεντρῶστε ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντά σας καὶ προσφέρετέ τα στὸν Κύριο. Καθένας μὲ πρόθυμη τὴν καρδιὰ προσφέρετε τὶς προσ­φορές σας στὸν Κύριο, χρυσάφι, ἀσήμι, χαλκό, ὑφάσματα γαλάζια καὶ πορφυρένια, κόκκινα δίμιτα καὶ βυσσινιὰ κλωσμένα καὶ μαλλιὰ κατσικιῶν καὶ δέρματα κριαριῶν βαμμένα κόκκινα καὶ δέρματα γαλάζια καὶ ξύλα ποὺ δὲν σαπίζουν καὶ λάδι γιὰ τὸ χρῖσμα καὶ θυμίαμα γιὰ τὴν ἁρμονικὴ συνένωση καὶ πετράδια ἀπὸ σάρδιο καὶ πετράδια πολύτιμα γιὰ τὴν ἐπωμίδα καὶ τὸν ποδήρη χιτῶνα. Καὶ κάθε ἱκανὸς ἀπὸ σᾶς νὰ ἔρθει καὶ νὰ ἐργασθεῖ γιὰ ὅλα αὐτὰ ποὺ διέταξε ὁ Κύριος νὰ γίνουν, δηλαδὴ τὴ σκηνὴ «(: Kαὶ εἶπε ὁ Μωυσῆς πρὸς ὅλη τὴ συνάθροιση τῶν Ἰσραηλιτῶν τὰ ἑξῆς: Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολὴ ποὺ διέταξε ὁ Κύριος καὶ μοῦ εἶπε: Νὰ ξεχωρίσετε καὶ νὰ μαζέψετε μεταξὺ σας προσ­φορὲς καὶ ἀφιερώματα γιὰ τὸν Κύριο. Ὁποιοσδήποτε ἐπιθυμεῖ ἀπὸ ὅλη τὴν καρδιά του, ἂς προσ­φέρει τὰ πρῶτα καὶ τὰ καλύτερα ἀπὸ τὰ ἀγαθά του στὸν Κύριο· χρυσάφι, ἀσήμι, χαλκό, νήματα πορφύρας μὲ χρῶμα γαλάζιο καὶ ξανθοκόκκινο καὶ διπλοβαμμένο βαθὺ κόκκινο, καθὼς καὶ γνεσμένα λευκὰ νήματα βύσσου καὶ τρίχες ἀπὸ κατσίκι· καὶ δέρματα ἀπὸ κριάρια βαμμένα μὲ ἐρυθρόδανο καὶ δέρματα μὲ γαλάζιο χρῶμα καὶ ξύλα, ποὺ δὲν σαπίζουν· καὶ πολύτιμα πετράδια σαρδίου, καθὼς καὶ ἄλλα πετράδια, γιὰ νὰ σκαλιστοῦν καὶ νὰ τοποθετηθοῦν στὴν Ἐπωμίδα καὶ τὸν Ποδήρη Χιτῶνα, ποὺ θὰ φορεῖ ὁ Ἀαρὼν καὶ ὁ κάθε ἀρχιερέας στὴ συνέχεια μετὰ ἀπὸ αὐτόν. Ἂς ἔλθει καὶ κάθε σοφὸς καὶ ἐπιδέξιος τεχνίτης, ποὺ ὑπάρχει μεταξύ σας καὶ ἂς κατασκευάσει ὅλα ὅσα παρήγγειλε ὁ Κύριος. Τὴ Σκηνή, δηλαδή, τὰ ἐσωτερικὰ καὶ ἐξωτερικὰ καλύμματά της, τοὺς κρίκους, καὶ τὰ ὁριζόντια κοντάρια καὶ τοὺς κατακόρυφους στύλους καὶ τὴν Κιβωτὸ τῆς Διαθήκης, ποὺ θὰ περιέχει τὰ «μαρτύρια» καὶ τὰ κοντάρια γιὰ τὴ μεταφορά της καὶ τὸ Ἱλαστήριο ἐπίθεμα καὶ τὸ Καταπέτασμα, ποὺ θὰ χωρίζει σὲ δύο τὴ Σκηνὴ καὶ θὰ προστατεύει τὴν Κιβωτὸ)» [Ἔξ. 35, 4-11] καὶ τὰ λοιπά.

Καὶ ὕστερα ἀπὸ ἄλλα: «(:κατασκεύασαν καὶ τὰ δύο πετράδια ἀπὸ σμαράγδι ἔτσι, ὥστε νὰ κουμπώνουν μὲ πόρπη καὶ νὰ δένονται ὁλόγυρα μὲ χρυσάφι. Ἦσαν δὲ τὰ πετράδια σκαλιστὰ καὶ χαραγμένα, ὅπως χαράσσονται οἱ σφραγῖδες, μὲ τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν τοῦ Ἰακὼβ)» [Ἔξ. 36, 13]· καὶ πάλι: «(:αὐτὰ λοιπὸν τὰ πολύτιμα πετράδια, ποὺ ἀντιστοιχοῦσαν στὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν τοῦ Ἰακώβ, ἦταν δώδεκα, ὅσα καὶ τὰ ὀνόματά τους, τὸ καθένα ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶχε χαραγμένα ἀνάγλυφα σὰν σφραγῖδες, καὶ τὸ κάθε πετράδι ἔφερε τὸ ὄνομα μιᾶς ἀπὸ τὶς δώδεκα φυλὲς τοῦ Ἰσραὴλ)» [Ἔξ. 36, 21]· καὶ πάλι: «καὶ ἐποίησαν τὸ καταπέτασμα ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου νενησμένου καὶ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ὑφάντου Χερουβίμ (:Καὶ ἔφτιαξαν τὸ Καταπέτασμα, ποὺ θὰ χώριζε σὲ δύο μέρη τὸ ἐσωτερικὸ τῆς Σκηνῆς, ἀπὸ γνεσμένα νήματα μὲ χρῶμα γαλάζιο, ξανθοκόκκινο καὶ βαθὺ κόκκινο, καθὼς καὶ ἀπὸ γνεσμένα λευκὰ νήματα βύσσου. Ἦταν ἔργο ἐπιδέξιου ὑφαντοῦ καὶ εἶχε ἐπάνω του μορφὲς Χερουβὶμ)» [Ἔξ. 37, 3· τὸ «καταπέτασμα» ἦταν τὸ παραπέτασμα ποὺ χώριζε τὰ ἅγια ἀπὸ τὰ ἅγια τῶν ἅγιων]· καὶ πάλι: «καὶ ἐποίησε τὸ ἱλαστήριον ἐπάνωθεν τῆς κιβωτοῦ ἐκ χρυσίου καθαροῦ καὶ τοὺς δύο Χερουβὶμ χρυσοῦς (: καὶ ἔφτιαξε ἀπὸ καθαρὸ χρυσάφι καὶ τὸ κάλυμμα, ποὺ σκέπαζε ἀπὸ ἐπάνω τὴν Κιβωτὸ καὶ λεγόταν “ἱλαστήριον”. Ἔκανε καὶ ἔβαλε ἐπάνω στὸ κάλυμμα αὐτὸ καὶ δύο Χερουβὶμ ἀπὸ χρυσάφι)» [Ἔξ. 38, 5].

Previous Article

ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ

Next Article

ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΕΚ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ