Οὔτε οἱ Ἀντιοχεῖς ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν σφαγῆς ὑπὸ τῶν Τούρκων δὲν κατέλυσαν τὸν 89ον Κανόνα τῆς Πενθέκτης!

Share:

Ὁ Καθηγητὴς Κανονικοῦ Δικαίου κ. Θ. Γιάγκου ἐδημοσίευσε κείμενον μὲ τίτλον «Ἡ πασχάλιος ἀκολουθία μέσα ἀπὸ πληροφορίες κανονικῶν πηγῶν». Ἀποθησαυρίζομεν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν ἀπὸ μόνα τους σχετικῶς μὲ τὴν τέλεσιν τῆς Ἀναστάσεως, ὡς ἀνηρτήθησαν εἰς τὴν ἱστοσελίδα «orthodoxia.info» τῆς 12ης Μαΐου 2021:

«…γιὰ πολλοὺς αἰῶνες ἡ πασχάλιος Λειτουργία ἦταν αὐτὴ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τὴν ὁποία σήμερα τελοῦμε τὸ πρωὶ τοῦ Μεγάλου Σαββάτου. Τότε ὅμως ἄρχιζε κατὰ τὶς ἑσπερινὲς ὧρες… Μετὰ τὴ μετοχὴ στὴ θεία Εὐχαριστία καὶ τὴν ἀπόλυση τῆς θείας Λειτουργίας, οἱ πιστοὶ συν­έχιζαν νὰ παραμένουν ἐντὸς Ναοῦ μέχρι τὴν ὥρα ποὺ κατὰ τὴν παράδοση ἀναστήθηκε ὁ Χριστός, ὅπως ἀναφέρεται ἀπὸ τοὺς Εὐαγγελιστές, δηλαδὴ μέχρι τὴν ὥρα τοῦ «ὀψὲ Σαββάτων», ἢ τοῦ «ὄρθρου βαθέος» (περὶ τὴν ἑβδόμη ὥρα τῆς νυκτός), γιὰ νὰ τελεστεῖ στὴ συνέχεια ἡ ἀκολουθία τῆς Ἀναστάσεως…

Ὅσα ἀναφέρει ὁ Νίκων τοῦ Μαύρου Ὄρους (περὶ τὸ 1025 – ἀρχὲς 12ου αἰ.), σὲ μία πιὸ ἐξελιγμένη μορφὴ ἐπιβεβαιώνονται ἀπὸ τὸν σπουδαῖο βυζαντινὸ κανονολόγο Πατριάρχη Ἀντιοχείας Θεόδωρο Βαλσαμῶνα, ἕνα περίπου αἰῶνα μεταγενέστερα…

Πάντως, ἐπειδὴ καὶ στὴν Ἀντιόχεια ἀναπτύχθηκε ἀνάλογος προβληματισμὸς καὶ πάλι λόγῳ τῆς ἀπειλῆς ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν Τούρκων, οἱ Ἀντιοχεῖς ἀρχιερεῖς ἀποδέχτηκαν ἐπιλεχτικὰ καὶ ἐκεῖ μία πράξη ταχύτερης τέλεσης τῆς πασχάλιας Λειτουργίας, ὑπὸ τὴν προϋπόθεση ὅτι οἱ πιστοί, μετὰ τὴν ἀπόλυσή της, δὲν θὰ κατέλυαν τὴ νηστεία, παρὰ μόνο μέχρι τὴν ὥρα ποὺ προβλέπεται ἀπὸ τὸν κανόνα 89 τῆς Πενθέκτης…

Συγκεκριμένα ὁ Νίκων ἀναφέρει ὅτι στὴν ἐποχὴ του πολλοί, εἴτε μὲ πρόφαση τὴν τάξη τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, εἴτε τὸν κίνδυνον ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν Τούρκων, εἴτε λόγῳ τῆς σαρκικῆς ἀδυναμίας ποὺ ὑπαγόρευε τὴν ταχύτερη λύση τῆς νηστείας, «ἐποίουν προλειτουργίας ὧδε κακεῖσεν ἐν εὐκτηρίοις παρ’ ὥραν καὶ ἔλυον τοὺς Ὅρους τῶν ἁγίων ἡμερῶν τῶν μεγάλων». Αὐτὲς ὅμως ἦταν οἱ κακὲς ἀπαιτήσεις καὶ ἐπιλογὲς τοῦ ποιμνίου, τὶς ὁποῖες ἤθελε νὰ καταστείλει ὁ κανονικὸς νομοθέτης μὲ τὸν κανόνα 89 τῆς Πενθέκτης…

…ἡ ἀρχαία καὶ «ἐπίσημη» πασχάλια Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου μεταφέρθηκε τὸ πρωὶ τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, ἐνῷ ἡ «καθημερινὴ» λειτουργία τοῦ Χρυσοστόμου… ἀπὸ τὴν Κυριακὴ τὸ πρωὶ μεταφέρθηκε λίγες ὧρες νωρίτερα, γιὰ νὰ ἐπισυναφθεῖ ἀρχικὰ μὲ τὴν ἀκολουθία τῆς Ἀναστάσεως, ποὺ σύμφωνα μὲ τὸ τυπικό τοῦ ἁγίου Σάββα Ἱεροσολύμων ἄρχιζε τὴν ἑβδόμη ὥρα τῆς νυκτός.

Μικρὸ παιδὶ στὴ γενέτειρά μου Κύπρο γνώρισα τὴν πράξη ποὺ μόλις ἀνέφερα, δηλαδὴ ἡ πασχάλια ἀκολουθία ἄρχιζε στὶς 2 ἡ ὥρα τὸ πρωί, γιὰ νὰ ὁλοκληρωθεῖ περίπου μετὰ ἀπὸ τρεῖς ὧρες… Πάντως θυμᾶμαι τοὺς ἁπλοϊκοὺς ἀνθρώπους τοῦ χωριοῦ μου, ποὺ εἶχαν ἕνα καλὸ αἰσθητήριο γιὰ τὴ λατρεία, νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ συγκεκριμένη νεοφανής γιὰ τὴν Κύπρο πράξη δὲν εἶναι συμβατὴ μὲ τὴν ὥρα τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, καθόσον ἡ 12η μεσονύκτιος δὲν εἶναι αὐτὴ ποὺ ἀναφέρεται στοὺς Εὐαγγελιστὲς καὶ κατ’ ἐπέκταση στὸν κανόνα τῆς Πενθέκτης… τὸ τριήμερον τῆς Ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ γίνεται ἐμφανὲς μὲ βάση τὴν παλαιότερη πράξη ποὺ ἴσχυε στὴν κυπριακὴ ὕπαιθρο καὶ ἀλλοῦ».

Previous Article

ΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟN «ΑΛΛΙΩΤΙΚΟ» ΑΠΟ Τ’ ΑΛΛΑ

Next Article

Δωρεάν παγωτό με το εμβόλιο…