Ἀνῄρεσαν τώρα τὰ περὶ Ἀποστολικῆς διαδοχῆς εἰς καθῃρημένους σχισματικούς

Share:

Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

Σὲ μία προσπάθεια σκύλευσης κειμένου μου ποὺ τιτλοφορεῖται, «Τὰ περὶ “τετελεσμένου γεγονότος”, ἀποκλείουν Σύνοδο γιὰ τὸ “Οὐκρανικὸ Αὐτοκέφαλο”», ἔγινε προσπάθεια σκύλευσης θέσεών μου, ἀλλὰ πρωτίστως ἐπισημάνσεων τοῦ π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου, ἐπισημάνσεις τὶς ὁποῖες ἐπανειλημμένα χρησιμοποίησα καὶ σὲ ἄλλα κείμενά μου, οἱ ὁποῖες θεωρήθηκαν ὡς συνηγοροῦσες δῆθεν στὶς θέσεις τους γιὰ τὸ λεγόμενο ’Οὐκρανικὸ Αὐτοκέφαλο”. Μάλιστα θεωρήθηκαν καὶ ὡς ἀπάντηση στὶς θέσεις τοῦ Ὀρθόδοξου Τύπου.

Αὐτοὶ ποὺ μὲ ἐπαίνους πρόβαλαν τὴν κατάρριψη ἐκκλησιαστικῶν ἐπισημάνσεων τοῦ π. Ἐπιφανίου, μὲ τὴ κακόδοξη καὶ πρωτάκουστη θέση περὶ δῆθεν συνέχισης τῆς Ἀποστολικῆς διαδοχῆς σὲ καθῃρημένους σχισματικούς, αἴφνης ἐνθυμήθηκαν τὴ Συνοδικὴ ἀποκατάστασή τους; Γιὰ τὸ ὅτι μάλιστα κατ’ αὐτοὺς δὲν ὑπῆρχε καμιὰ χρεία ἐφαρμογῆς οἰκονομίας, ἐπαινετικὰ προβλήθηκαν δύο ἀνυπόστατα παραδείγματα ἀπὸ τὴν Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, τὰ ὁποῖα κατέρριπταν τελικὰ ἐκκλησιαστικὲς ἐπισημάνσεις τοῦ π. Ἐπιφανίου Θεοδωρόπουλου.

Ἡ δῆθεν “ἐμπεριστατωμένη μελέτη” ποὺ τόσο πολὺ ἐνθουσίασε τοὺς ἐπιλέξαντες τὴ μονομέρεια στὸ “Οὐκρανικό”, ἔφερνε ὡς χαρακτηριστικὰ παραδείγματα τὶς περιπτώσεις τοῦ Ἁγίου Ἀνατολίου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολύμων. Ὁ Γέροντας Ἐπιφάνιος Θεοδωρόπουλος ὅμως εἶχε ἐντελῶς ἀντίθετη ἄποψη, σημειώνοντας τὰ ἑξῆς : “Ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων ἐχειροτονήθη Ἐπίσκοπος παρὰ τοῦ ἀρειανοῦ Μητροπολίτου Καισαρείας Ἀκακίου, ἐντὸς τῆς Ἐκκλησίας ἀκόμη διατελοῦντος καὶ ἐνεργοῦντος”* καὶ “Ὁ Ἅγιος Ἀνατόλιος ἐχειροτονήθη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως παρὰ τοῦ Μονοφυσίτου Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας Διοσκόρου, πρὶν ἢ καθαιρεθῆ οὗτος ὑπὸ τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ ἐκβληθῆ τῆς Ἐκκλησίας”*.

Ὅπως ἐξηγεῖ ὁ Γέροντας Ἐπιφάνιος, “αἱ χειροτονίαι Κληρικῶν Ὀρθοδόξων γενόμεναι ὑπὸ Ἐπισκόπων αἱρετικῶν μέν, ἀλλ’ ἐνεργούντων ἐντὸς τῆς Ἐκκλησίας, οὐδέποτε ἐτέθησαν ἐν ἀμφιβόλῳ ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, οὐδ’ ἐχρειάσθη δι’ αὐτὰς ἐφαρμογὴ «οἰκονομίας»”*. Κατέρριπταν μὲ τὶς θέσεις ποὺ ἐπαινετικὰ πρόβαλαν τὶς ἐπισημάνσεις αὐτὲς τὸν π. Ἐπιφάνιο. Τελικῶς ἕτερον Ἐπιφάνιον στήριξαν πρὸς χάριν τοῦ “Οὐκρανικοῦ” μὲ τὶς ἐπαινετικὲς προβολές τους καὶ ὄχι τὸν Γέροντα καὶ συνεπῶς τόσο μάταια μὲ “εὐχαριστοῦσαν” γιὰ τὴ χρήση τῶν ἐπισημάνσεών του, σκυλεύοντας τὸ κείμενό μου, ἀλλὰ καὶ θέσεις πρωτίστως τοῦ π. Ἐπιφανίου.

Χρεία Συνοδικῆς ἀποκατάστασης γι’ αὐτοὺς δὲν ἐτίθετο, γεγονὸς ποὺ κατέγραφε ἡ ἐνθουσιαστικὴ γνωμάτευση ὡς δῆθεν “ἐμπεριστατωμένης μελέτης”, τῆς περὶ δῆθεν συνέχισης τῆς Ἀποστολικῆς διαδοχῆς σὲ καθῃρημένους σχισματικοὺς καὶ μὴ χρείας οἰκονομίας, ποὺ κατέρριπτε τελικὰ τὶς σπουδαῖες αὐτὲς ἐκκλησιαστικὲς ἐπισημάνσεις τοῦ π. Ἐπιφανίου. Ἐκ τῶν ὑστέρων ὅμως καὶ πολὺ μετὰ τὴν κληθεῖσα “Ἑνωτικὴ Σύνοδο” ποὺ λυπηρὴ μορφὴ ἐκκλησιαστικῆς διάσπασης ἐπέφερε, ἐνθυμήθηκαν τὴ χρεία Συνοδικῆς ἀποκατάστασής των.

Ἀφοῦ ἀρκετὲς φορὲς προβάλαμε τὶς θέσεις τοῦ π. Ἐπιφανίου στὸ ζήτημα τοῦτο, εἴδαμε μὲ ἔκπληξη νὰ ἀπαντοῦν σχολιαστικὰ σὲ Ἱερέα, ὅτι χρειάζεται νὰ γίνει Σύνοδος, γιὰ νὰ ἀποκαταστήσει τὴν “Ἱερωσύνη” καὶ “Ἀρχιερωσύνη” τῶν σχισματικῶν. Ἔτσι ἐκ τῶν ὑστέρων μετὰ τὰ τόσα ἀντικρουόμενα ἐνθυμήθηκαν τὸν Γέροντα Ἐπιφάνιο Θεοδωρόπουλο, ὁ ὁποῖος μὲ σαφήνεια τόνιζε ὅτι “αἱ συνέπειαι τοῦ σχίσματος δὲν αἴρονται αὐτομάτως” καὶ ὅτι “αἴρονται δι’ ἀποφάσεως Συνόδου”*, καὶ ποὺ φυσικὰ στὴν περίπτωση τοῦ οὐκρανικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ζητήματος, Πανορθοδόξως θὰ πρέπει νὰ γίνει σὲ περίπτωση ὅμως, ποὺ Παν­ορθοδόξως ἀποφασιστεῖ ἡ Αὐτοκεφαλία.

Τώρα χωρὶς νὰ ἐπισυμβεῖ κάτι καινούργιο ἢ διαφορετικὸ καὶ λησμονώντας τὸ ἀλλοπρόσαλλο τῶν προβολῶν τους, προβάλλουν ὅτι ἡ Συνοδικὴ ἀποκατάσταση ἔχει γίνει. Ἀπὸ ποῦ τεκμαίρεται κάτι τέτοιο; Ποῦ εἶδαν νὰ γίνεται ἀναφορὰ σὲ ἀποκατάσταση τῆς ἀνυπόστατης “Ἱερωσύνης” καὶ “Ἀρχιερωσύνης” των, ἔστω καὶ μὲ τὴ δική τους θεώρηση τῆς Συνοδικῆς ἀποκατάστασης;

Τόση σπουδὴ νὰ μᾶς πείσουν γιὰ τὶς περιπτώσεις τοῦ Ἁγίου Ἀνατολίου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολύμων καὶ περὶ δῆθεν συνέχισης τῆς Ἀποστολικῆς διαδοχῆς σὲ καθῃρημένους σχισματικοὺς καὶ μὴ χρείας οἰκονομίας καὶ Συνοδικῆς ἀποκατάστασης καὶ τώρα ξαφνικὰ μᾶς λένε ὅτι ἡ Σύν­οδος ἔγινε.

Μία ἄλλη ἐπισήμανση τοῦ π. Ἐπιφανίου, ποὺ θεώρησαν ὅτι συνηγορεῖ στὴ μονομερῆ καὶ χωρὶς συναίνεση τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας, εἶναι καὶ ἡ ἑξῆς: “Μία ἀπόφασις συν­αντῷσα τὴν ἀντίδρασιν τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τῶν Ἐπισκόπων, καὶ ἂν ἀκόμα δὲν εἶνε ἐξ αὐτῆς ἄκυρος, ποῖον κῦρος δύναται νὰ ἔχη διὰ τὴν Ἐκκλησίαν; Οὐδέν! Καταργεῖται de facto”*.

Μὰ δὲν κατάλαβαν ὅτι αὐτὴ ἡ σπουδαία ἐκκλησιαστικὴ ἐπισήμανση τοῦ π. Ἐπιφανίου, ἀποτελεῖ καταπέλτη στὴ μονομερῆ καὶ χωρὶς συναίνεση τῶν ὑπολοίπων Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας; Δὲν ἔχουν ἀντιληφθεῖ ὅτι “ἡ ἀπόφασις (ἡ) συναντῶσα τὴν ἀντίδρασιν τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τῶν Ἐπισκόπων”, εἶναι ἡ μονομερὴς ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας στὴν Οὐκρανία, ἀνεξάρτητα τῆς κανονικότητός της ἢ ὄχι;

Φυσικὰ δὲν εἶναι θέμα μόνο γνώσεως τῶν Ἱερῶν Κανόνων ἡ ἐπισήμανση αὐτή, ἀλλὰ ἐκκλησιαστικοῦ τρόπου ἑρμηνείας των, κάτι ποὺ δὲν κατόρθωσαν ἀρκετοὶ Κανονολόγοι μὲ τὸ “Οὐκρανικό”, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν ἀπολογητὲς τῆς μονομεροῦς ἐκχώρησης Αὐτοκεφαλίας, κάτι ποὺ δὲν κατόρθωσαν οὔτε καὶ γιὰ τὴν Σύν­οδο τῆς Κρήτης (καθότι τυγχάνει νὰ εἶναι ἴδιοι).

Ἆραγε ὁ μεγάλος αὐτὸς Κανονολόγος ποὺ ὑπέδειξε τὸν ἐκκλησιαστικὸ τρόπο ἑρμηνείας τῶν Ἱερῶν Κανόνων, νὰ μὴ γνώριζε αὐτὸ ποὺ ὁ Ἅγιος Μελέτιος Α΄ ὁ Πηγᾶς, τόνισε μὲ ἐπιστολή του στὸν τότε Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη Ἰερεμία, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συγκληθεῖ ἡ Ἐνδημοῦσα Σύνοδος τοῦ 1593μ.Χ.; “Οἶδα”, ἔγραφε ὁ Ἅγιος Μελέτιος Α΄ ὁ Πηγᾶς, “ἐπὶ τῇ ἀναγωγῇ εἰς Πατριαρχεῖον τῆς Μοσκόβου Μητροπόλεως, οὐ γάρ σε διαλανθάνει οὐχ ἑνὸς εἶναι τοῦτο Πατριάρχου (εἰ μὴ τῇ Παλαιᾷ Ρώμῃ ἐπανακολουθεῖν ἔγνωκεν ἡ Νέα) ἀλλὰ Συνόδου καὶ Συνόδου Οἰκουμενικῆς (τῶν Ὀρθοδόξων δηλαδή). Τοῦτον γὰρ τρόπον καὶ τὰ μέχρι σήμερον Πατριαρχεῖα κατέστη, διὰ τοῦτο ἔδει σου τὴν ἱερὰν ψυχὴν καὶ τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν συμπαραλαβεῖν τὴν ψῆφον. Δεῖ γὰρ πάντας εἰδέναι (ὡς κατὰ τὴν Γ΄ Σύνοδον οἱ Πατέρες διορίζονται) τὸ πραττόμενον ὅτι περὶ κοινοῦ τινος πράγματός ἐστιν ἡ σκέψις· φανερὸν δὲ ὅτι θρόνος οὐδείς Πατριαρχικὸς ἑτέρῳ ὑπόκειται, ἀλλὰ τῇ καθολικῇ συνδέεται Ἐκκλησίᾳ”**.

Δὲν εἶναι φρόνιμο νὰ θεωροῦν τὸν Γέροντα Ἐπιφάνιο συνηγοροῦντα στὴ μονομερῆ καὶ χωρὶς συναίνεση τῶν ὑπολοίπων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας. Εἶναι λάθος νὰ θέτουν τὸν Γέροντα Ἐπιφάνιο ὡς στηρίζοντα μὲ τὶς ἐκκλησιαστικὲς ἐπισημάνσεις του τὴ μονομερῆ ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας. Ἂν ξαναδιαβάσουν καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ἐπιστολὴ τοὺ Ἁγίου Μελετίου Πηγᾶ, θὰ ἀντιληφθοῦν καὶ τί εἴδους Σύνοδος θὰ ἐπιληφθεῖ τοῦ τόσον ἰδιαίτερου καὶ πολύπλοκου ζητήματος.

Ὅσοι μάλιστα θεωροῦσαν τόσο καιρὸ καὶ θεωροῦν ὡς ἀντικανονικὴ τὴν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας στὰ δύο σχισματικὰ μορφώματα τῆς Οὐκρανίας, παρὰ τὴ σθεναρὴ ὑποστήριξή τους σ’ αὐτή, εἶναι καλύτερα νὰ μὴ θέτουν τὸν Γέροντα Ἐπιφάνιο ὡς συνηγοροῦντα στὴ μονομερῆ καὶ χωρὶς συναίνεση τῶν ὑπολοίπων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας, μιᾶς πράξης τελικὰ ποὺ ἡ πλειοψηφία τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν δὲν συναινεῖ σ’ αὐτή. Ματαίως ἀλλὰ καὶ ἀδίκως ἔθεσαν τὸν Γέροντα Ἐπιφάνιο συνηγοροῦντα στὴ μονομερῆ ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας.

Σημειώσεις:

* “Τὰ δύο ἄκρα”, Ἀρχιμανδρίτου Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου, Ἔκδοσις Ἱεροῦ Ἡσυχαστηρίου Κεχαριτωμένης Θεοτόκου Τροιζῆνος.

** myriobiblos.gr “Μελέτιος ὁ Πηγᾶς – Κεφάλαιον Γ΄: Ὁ Μελέτιος ὡς Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας”.

Previous Article

Προβολὴ καὶ ματαιότης

Next Article

18 Φεβρουαρίου

Διαβάστε ακόμα