Ἡ Νεορθόδοξος Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας

Share:

Τοῦ κ. Γεωργίου Μ. Λοσταράκου, ἀχρείου δούλου τοῦ Χριστοῦ

Πατέρες, ἀδελφοί, φίλοι καὶ ἐχθροί, Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε.

Τὸ ἄρθρο αὐτὸ δὲν ἔχει σκοπὸ νὰ προσβάλει ἢ νὰ ἀμφισβητήσει τὶς ἁγνὲς προθέσεις τοῦ ὁμότιμου Καθηγητοῦ Α.Π.Θ. Μιχαὴλ Γ. Τρίτου καὶ τὰ ὅσα καλοπροαίρετα καὶ ἐλπιδοφόρα ἔγραψε σχετικὰ μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας στὶς 28/12/2020 στὴν ἱστοσελίδα Romfea.gr. Εἶναι λογικό, λόγο τοῦ ἐμποδίου ποὺ δημιουργεῖ ἡ Φιλλανδικὴ γλώσσα, ἀλλὰ καὶ τῆς ἔλλειψης ἐνδιαφέροντος μεταφράσεων ἄρθρων στὴν ἑλληνική, νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ πρόσβαση σὲ καίρια γεγονότα καὶ συνεπῶς σὲ ἐνδιαφέρουσες πτυχὲς τοῦ Ὀρθόδοξου ἐκκλησιαστικοῦ γεγονότος στὸ Βορρᾶ. Σκοπός μου εἶναι νὰ προσθέσω στὰ προαναφερθέντα καὶ νὰ ἐνημερώσω γιὰ γεγονότα ποὺ ἔμαθα καὶ μαθαίνω κατὰ τὴν παραμονὴ καὶ τριβή μου στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας τὰ τελευταῖα 11 χρόνια.

Ὅλες οἱ ἀρχικὲς πληροφορίες, σχετικὰ μὲ τὰ γεωγραφικὰ καὶ τὰ ἱστορικὰ χαρακτηριστικά τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Φιλλανδίας, ὅπως τὰ παρέθεσε ὁ ἀξιότιμος κ. Καθηγητὴς εἶναι ἀκριβεῖς. Ἀπὸ τὸ σημεῖο ὅμως ποὺ μᾶς λέει ὅτι: “Οἱ σχέσεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Φιλλανδίας μὲ τὸ κράτος εἶναι ἄριστες” ἀξίζει νὰ σταθοῦμε, νὰ προσθέσουμε, νὰ ἐμβαθύνουμε καὶ μὲ τοῦ Θεοῦ τὴ χάρη, μαζὶ νὰ ἀνακαλύψουμε προβλήματα καὶ λύσεις.

Ἕνα Γερμανικὸ ἰδίωμα τοῦ 16ου αἰῶνος, τὸ ὁποῖο συναντᾶται καὶ στὴν Φιλλανδία λέει: “Ἐὰν τρῶς τὸ ψωμὶ κάποιου, θὰ τραγουδᾶς καὶ τὰ τραγούδια του”.

Ἀπὸ τὸ 1923, ὅπου ἡ Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας ἀνεξαρτητοποιήθηκε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας (1), μέχρι τὸ 2007 γιὰ γεωπολιτικοὺς λόγους καὶ προκειμένου νὰ ὑπάρχει σταθερὴ οἰκονομικὴ στήριξη π.χ. μισθοί, συντήρηση κτηρίων, κτλ. θὰ ἔπρεπε ἡ Ἐκκλησία νὰ ἀναγνωριστεῖ ἀπὸ τὸ νεοσύστατο κράτος (1917) , ἔτσι λοιπὸν ἕνας ἀπὸ τοὺς χορηγοὺς ἔγινε τὸ (Λουθηρανικὸ) κράτος· αὐτὴ ἡ ἐξάρτηση δημιούργησε καὶ ὑποχρεώσεις, ἔτσι ἴσως ἐξηγεῖται ὅτι:

1. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας γιορτάζει σύμφωνα μὲ τὸ “ἀναβαθμισμένο Γρηγοριανὸ Πασχάλιον”(2),τὸ ὁποῖο θέτει τὸ Πάσχα τὴν ἴδια ἡμέρα μὲ τὸ Προτεσταντικὸ κάθε χρόνο. Φέτος ἡ ἀνάσταση ἔχει ἡμερολογιακὴ διαφορὰ μὲ τὸν ὑπόλοιπο Ὀρθόδοξο κόσμο ἕνα μήνα…

2. Σήμερα, ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται καὶ αὔριο, οἱ Ὀρθόδοξοι ἱερεῖς καὶ μερικοὶ ἀρχιερεῖς τῆς Φιλλανδίας, μὲ τὴν εὐλογία τῶν ἐπισκόπων μας, στὶς μετακινήσεις τους ἔξω ἀπὸ τοὺς ναούς, δὲν φορᾶνε ράσα. Ὅταν ἔχουν ἐπίσημη συνάντηση, ἐν ὥρᾳ ἐργασίας δηλαδή, φοροῦν τὰ ἴδια μὲ τοὺς πάστορες, μαῦρο κουστούμι καὶ ἄσπρο κολάρο, αὐτὸς εἶναι ὁ κανονισμὸς ἐδῶ, ἢ μᾶλλον γιὰ νὰ εἶμαι πιὸ ἀκριβής, μποροῦν νὰ φοροῦν τὰ πάντα ἐκτὸς ἀπὸ ράσο. Ἔχω δεῖ παπὰ νὰ βγαίνει ἀπὸ τὴν ἐκκλησία μὲ σανδάλια, τζὶν καὶ λουλουδάτη χρωματιστὴ πουκαμίσα. Ὅταν τοὺς ρώτησα καὶ πάλι καὶ πολλάκις, γιατί τὸ κάνουν αὐτό; ἡ ἀπάντηση ἦταν… “Για νὰ μὴ προκαλοῦ­με”!;!

Ἡ συμπεριφορὰ αὐτὴ εἶναι παράλογη, ἀφοῦ ἡ Φιλλανδία εἶναι ἀνεξίθρησκη χριστιανικὴ εὐρωπαϊκὴ χώρα, ὁ καθένας μπορεῖ νὰ πιστεύει, ὅπου θέλει καὶ νὰ ντύνεται, ὅπως θέλει, χωρὶς νὰ ἀνησυχεῖ μήπως κάποιος προσβάλλεται ἀπὸ αὐτό, ἐκτὸς βέβαια, ὅπως φαίνεται, ἐὰν εἶναι Ὀρθόδοξος κληρικός, τότε θὰ πρέπει νὰ ἀνησυχεῖ μήπως προσβάλει μὲ τὴν ὕπαρξή του. Οἱ μουσουλμάνοι μὲ τὴν κελεμπία τους ἢ οἱ γυναῖ­κες τους μὲ τὴν μπούργκα, φαινόμενο συχνὸ καὶ καθημερινὸ στοὺς δρόμους τῆς Εὐρώπης, δὲν προκαλοῦν.

Μέσα στὴν ἐκκλησία κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργείας ἔχουμε δεῖ διάφορες καινοτομίες, μερικὲς ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἴδιους τοὺς Ἀρχιερεῖς μας π.χ. καλεσμένος αἱρετικὸς νὰ συμμετέχει μέσα στὴν Ἁγία Τράπεζα κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργείας. Ὀρθόδοξο παπά, ὅπου συστηματικὰ φορᾶ ράσο μαζὶ μὲ παπικὸ κολλάρο, κόκκινο ἢ βυσσινὶ ἐσώρασο, τὸν παπὰ νὰ στέκεται στὴν ἀνατολικὴ πλευρὰ τῆς Ἁγίας Τράπεζας, μὲ τὴν πλάτη πρὸς τὴν ἀνατολή, κοιτώντας πρὸς τὸ λαὸ καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργείας καὶ ἄλλα πρωτάκουστα ποὺ δὲν θὰ ἀναφέρω, γιατί δὲν ἤμουν παρών.

Μητροπολίτες μᾶς πρότειναν, ἐγγράφως καὶ ἐνυπόγραφα, σὲ ἐκκλησιαστικὰ περιοδικά, ἀλλὰ καὶ σὲ κηρύγματα, νὰ κάνουμε γιόγκα πρὶν τὴν προσευχή. Οἱ συμπροσευχές ὑπάρχουν πλέον ἐλεύθερα μέσα καὶ ἔξω ἀπὸ τοὺς ναούς, φωτογραφίες μὲ χειραψίες, χαμόγελα καὶ χειροκροτήματα, γίνονται ἐπίτηδες, γιὰ νὰ προκαλέσουν καὶ κυρίως νὰ διαμορφώσουν ἕνα τέτοιο ἦθος στοὺς πιστούς, προκειμένου νὰ ὑπάρξει ὄχι μόνον ἕνωση τῆς Ὀρθοδοξίας μὲ τὶς ἄλλες χριστιανικὲς ὁμολογίες, ἀλλὰ πλέον ἕνωση μὲ ὅλες τὶς “θρησκεῖες”. Ἱστορία ποὺ ξεκινάει ἐπίσημα τὸ 1962 μὲ τὴ Δεύτερη Σύνοδο τοῦ Βατικανοῦ. Ἔργο σὲ τρεῖς πράξεις: α) φιλία καὶ ψυχολογικὴ προπαρασκευὴ (ἔχει ἤδη συντελεστεῖ), β) μερικὴ μυστηριακὴ κοινωνία (συντελεῖται διὰ τῶν συμπροσευχῶν) γ) πλήρης μυστηριακὴ κοινωνία.

Γιὰ τὸ θέμα τοῦ πανικοῦ λόγο τοῦ ὑπερβολικοῦ φόβου τοῦ ἰοῦ Covid -19, τὴν πλήρη ἀπουσία στήριξης τῶν πιστῶν, τὶς κλειστὲς ἐκκλησίες, τοὺς μασκοφόρους παπάδες καὶ τὰ πολλαπλὰ κουταλάκια μιᾶς χρήσεως φυσικὰ οὔτε λόγος ἢ καλύτερα οὔτε ἕνας δημόσιος ἀντίλογος, ἀκόμα καὶ ἐκεῖνοι ποὺ σὲ καιροὺς ὑγείας καὶ ἀσφάλειας ἔκαναν τοὺς κολλυβάδες, ἔγιναν ὑπάκουα παιδιὰ τῆς νέας κανονικότητας, κρυμμένοι καὶ ἀναπαυμένοι σὲ ἰδιωτικὲς συζητήσεις.

Οἱ ἐκκλησίες εἶναι κλειστὲς μόνο κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργείας!, μετὰ οἱ πόρτες εἶναι ἐλεύθερα ἀνοικτὲς γιὰ τοὺς πιστοὺς ἢ τοὺς ἐπισκέπτες τουρίστες, ὅσοι καὶ ἂν προσέρχονται, 10, 20, 30. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι τὸ Φιλλανδικὸ κράτος, ὡς ὄντως πολιτισμένο ὀργανικὸ μέλος τῆς κοινωνίας, ἔκανε μόνο συστάσεις, δὲν ἐπέβαλε μέτρα καραντίνας μὲ πρόστιμα καὶ ἀπειλὲς ὅπως στὴν Ἑλλάδα, ὅμως οἱ κληρικοί μας ἐφάρμοσαν αὐστηρὰ μέτρα καὶ κλείδωσαν τοὺς ναοὺς πολὺ νωρίτερα ἀπὸ τὶς ἀνακοινώσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἢ ἀπὸ ὀργανισμούς, μαγαζιὰ ἢ χριστιανικὲς ὁμολογίες, βασιλικότεροι τοῦ Βασιλέως.

Κατήχηση: τὸ 2004 ποὺ ἄλλαξε ὁ νόμος, ἀρκεῖ ἡ κρατικὴ πιστοποίηση καὶ εὐθὺς ὁ πτυχιοῦχος μουσουλμάνος, λουθηρανὸς κ.λπ. μπορεῖ νὰ διδάξει τὰ Ὀρθόδοξα τέκνα τὸ Σωτηριῶδες μήνυμα τὸ Χριστοῦ. Ἐκτὸς καὶ ἐὰν ἡ ἐνορία ἀποφασίσει νὰ πληρώσει ἡ ἴδια τὸν δάσκαλο τῆς ἐπιλογῆς της. Ὁ τρόπος διδασκαλίας εἶναι συνδυασμὸς διαφορετικῶν πίστεων, συνήθως ἀναμειγνύοντας πρακτικὲς ποικίλων σχολῶν σκέψης.

Ἡ κατήχηση ἐντὸς τῆς ἐκκλησίας ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸ κοινωνικὸ στοιχεῖο, δὲν ἔχουμε τὸ στοιχεῖο τῆς Σωτηρίας, τὸ κήρυγμα ἔχει κοινωνικὸ χαρακτῆρα, ἡ κατήχηση τῶν παιδιῶν ἐξαντλεῖται κυριότατα στὴν διασκέδαση καὶ σὲ συνταγὲς ἠθικολογικές. Συγκεντρώνονται σὲ δευτερογενῆ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ τὸ κύριο στοιχεῖο ποὺ εἶναι ἡ Σωτηρία δὲν ὑπηρετεῖται.

Ρώτησα ἕνα Φιλλανδὸ Ἀρχιμανδρίτη, ὁ ὁποῖ­ος νεώτατος, εὐγενέστατος, πολὺ μορφωμένος εὔχομαι καρδιακὰ ὄχι παραμορφωμένος καὶ κατὰ τὰ ἄλλα πολὺ ταλαντοῦχος, χειροτονημένος στὸ Ἅγιο Ὄρος νομίζω, μοῦ εἶπε ὅτι “γιὰ τὰ ἐκκλησιαστικὰ θέματα δὲν πρέπει νὰ ἀσχολοῦνται παρὰ μόνο οἱ ἱεράρχες”,(Ἅγιε Μάξιμε Ὁμολογητή, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν), “Τὸ ράσο, λέει, δὲν εἶναι δογματικὸ θέμα …τὸ ράσο ὅπως καὶ οἱ μάσκες, δὲν εἶναι θέμα τῶν λαϊκῶν… ἐμεῖς (οἱ λαϊκοὶ)ὀφείλουμε μόνον ὑπακοὴ στοὺς ἱεράρχες”. Εἶπε ἐπίσης ὅτι: “εἶναι μέγιστη ἁμαρτία νὰ μὴ πηγαίνω νὰ κάνω μετάνοια καὶ νὰ ζητήσω νὰ πάρω εὐχὴ ἀπό… κουστούμι καὶ μέγιστη πτώση νὰ σκανδαλίζομαι ἀπὸ παπάδες ποὺ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας εἶναι μασκοφόροι”. Ἀπὸ τέτοιου εἴδους ἰδέες, διδασκαλίες καὶ προτάσεις ζωῆς μποροῦμε νὰ βγάλουμε συμπεράσματα γιὰ τὸ τί μέλλον σχεδιάζεται.

Ἆραγε τί διαφορὰ ἔχει τότε τὸ κουστούμι τοῦ ἱερέα μὲ ἐκεῖνο τοῦ πάστορα ἢ ἐκεῖνο τοῦ τραπεζίτη ἢ τοῦ δικηγόρου; Τί μαθαίνουμε μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο στοὺς νέους; νὰ κάνουμε μετάνοια σὲ κουστούμια καὶ μάσκες ἢ ἀκόμα ὅτι τὸ ράσο εἶναι μία παλαιὰ συνήθεια τῶν παλαιῶν πατέρων καὶ μαζὶ μὲ τὸ ράσο νὰ πετάξουμε καὶ αὐτούς;;; Ὅπως καὶ νὰ ἔχει δὲν ἀναπαύομαι νὰ πηγαίνω νὰ πάρω εὐχή, ὅταν ὁ κληρικὸς εἶναι μὲ τὰ ἔσω-ροῦχα του καὶ Δόξα τῷ Θεῷ δὲν εἶμαι ὁ μόνος.

Φωτεινὴ ἐξαίρεση ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς Νέου Βάλαμο καὶ ὄντως πάντα φιλόξενος π. Σέργιος ἀλλὰ καὶ οἱ μοναχοί του φοροῦν πάντα τὸ ράσο τους, μέσα καὶ ἔξω ἀπὸ τὸ μοναστήρι τους.

Πολλοὶ κάθε χρόνο ἐγκαταλείπουν τὴν Ἐκκλησία(3), ὅταν τελικὰ ἀνακαλύψουν, ἴσως λόγο ἔλλειψης προπαρασκευῆς, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ νόμιζαν, αὐτὸ ποὺ θὰ ἤθελαν ἢ αὐτὸ ποὺ νομίζουν ὅτι χρειάζονται.

“Ἄσκηση”: Κάθε μοναχὸς στὴν Φιλλανδία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρει δύο ἑβδομάδες ἄδεια ἀπὸ τὴν ἄσκησή του καὶ μὲ ἔξοδα τοῦ μοναστηριοῦ νὰ κάνει τὶς διακοπές του ἐκεῖ ποὺ θὰ ἐπιλέξει… Πολλοὶ ψάχνουν διακριτικὸ πνευματικὸ σὲ ἄλλες χῶρες, ἐδῶ ποιὸ εὔκολα θὰ βρεῖς ψυχολόγο μὲ ράσα. Γιὰ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ ἄλλους, δὲν εἶναι λίγοι οἱ Φιλλανδοὶ καὶ οἱ Φιλλανδὲς ποὺ ἐπιλέγουν νὰ μονάσουν σὲ μοναστήρια τῆς Ρωσίας καὶ τῆς Ἑλλάδας. Εἶχα τὴν εὐλογία νὰ γνωρίσω δύο τέτοιους πνευματικοὺς ἀστέρες. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιλέγεται συχνότατα ἡ μετανάστευση γιὰ λόγους πνευματικούς, λέει πολλά.

Ὄντως οἱ Ἱεράρχες μας ἔχουν ἐπαφὴ μὲ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ποὺ πρόσφατα ἐπισκέφτηκαν, ὁ Μητροπολίτης Ἀρσένιος, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Λέων καὶ ὁ Μητροπολίτης Ἠλίας, ἀλλὰ ὅπως φαίνεται γιὰ ἄλλο λόγο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο καλοπροαίρετα ἀναφέρει ὁ ἀξιότιμος κ. καθηγητής. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος κατηγόρησε τὸν Μητροπολίτη γιὰ ρατσισμὸ(4), ὁ Μητροπολίτης Ἀρσένιος εἶπε ὅτι καλὸ εἶναι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος νὰ παραιτηθεῖ, ἀφοῦ εἶναι “χαζὸς καὶ ἀργός”, καὶ ἄλλα τέτοια κωμικοτραγικά.

Σύμφωνα μὲ δημοσίευμα σὲ σοβαρὸ ἑβδομαδιαῖο Φιλλανδικὸ περιοδικὸ(5), σὲ ἄρθρο τὸ ὁποῖο δὲν ἀμφισβητήθηκε, γράφτηκε ὅτι οἱ τρεῖς ἀρχιερεῖς τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Φιλλανδίας, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Λέων καὶ οἱ Μητροπολίτες Ἀρσένιος καὶ Ἠλίας, κλήθηκαν στὴν Κωνσταντινούπολη νὰ διευθετήσουν τὶς πολυετεῖς διαμάχες τους καὶ ὅτι στὴν πραγματικότητα ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ἀνάγκασε τοὺς ἐπισκόπους νὰ ὁμοφωνήσουν προειδοποιώντας τὴν Φιλλανδικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μὲ ἀπώλεια αὐτονομίας. Αὐτὸ θὰ σήμαινε, γιὰ παράδειγμα, ὅτι ἀντὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς συνέλευσης, οἱ ἐπίσκοποι τῆς Φιλλανδίας θὰ ἐκλέγονται στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ οἱ λαϊκοὶ δὲν θὰ ἔχουν πλέον λόγο στὴν ἐκλογὴ τῶν ἐπισκόπων.

“Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας ἀπειλήθηκε μὲ ἀπώλεια ἀνεξαρτησίας της, ἐὰν οἱ τρεῖς ἡγέτες τῆς Ἐκκλησίας δὲν σταματήσουν νὰ τσακώνονται.”(6)

Ἐν κατακλεῖδι πολλοὶ Φιλλανδοὶ ἐκτιμοῦν τὴ σεμνότητα καὶ τὴν τιμιότητα. Ἡ ἐργασία καὶ ἡ ἐπιμέλεια ἐκτιμῶνται ἐπίσης πολύ. Πολλοὶ Φιλλανδοὶ θεωροῦν σημαντικὸ νὰ τηροῦνται οἱ ὑποσχέσεις καὶ νὰ λὲς τὴν ἀλήθεια. Σὲ γενικὲς γραμμὲς οἱ Φιλλανδοὶ δὲν ἐπαινοῦν τὸν ἑαυτό τους. Στὴ Φιλλανδία, ὡς γενικὸς κανόνας, θεωρεῖται καλὴ συμπεριφορὰ νὰ λαμβάνεις ὑπόψη τοὺς ἄλλους καὶ νὰ τοὺς ἀκοῦς. Εἶναι ἄνθρωποι λογικοί, ὁ Θεὸς ὅμως δὲν προσεγγίζεται μὲ τὴν λογική, ἀλλὰ μὲ τὴν πίστη, ὅπως λένε οἱ ἅγιοι Πατέρες ποὺ ἐπιμελῶς παραλείπονται. Αὐτὰ τὰ λίγα στοιχεῖα ποὺ ἐγὼ ἀνακάλυψα στὴν ἰδιοσυγκρασία τῶν Φιλλανδῶν θὰ μποροῦσαν νὰ μεγεθυνθοῦν καὶ νὰ ἐξαγνιστοῦν μὲ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστη τὴν Ἁγία, τὴν Ὀρθοδοξία. Ἀντὶ γιὰ αὐτὸ παρατηροῦμε καὶ ἐδῶ, ὅπως καὶ παντοῦ τὴν ὑποστήριξη ἐγωκεντρικῶν μοντέλων, ἀνθρώπων χωρὶς ἀγάπη γιὰ τὸν συνάνθρωπο μὲ κοινὸ παρανομαστὴ τὴν εὐμάρεια, τὴν οἰκονομικὴ εὐχέρεια καὶ τὴν κοινωνικὴ καταξίωση. Ἄνθρωποι χωρὶς φόβο Θεοῦ, μισθοφόροι παπάδες χωρὶς πίστη, φυγόπονα ἕρμαια βολεμένων ἀρχιερέων καὶ παθητικοὶ εὔπλαστοι νωχελικοὶ λαϊκοὶ χωρὶς νεῦρο.

Στὴ χώρα τῶν Διαμαρτυρομένων κανεὶς δὲν διαμαρτύρεται.

Οἱ πηγές:

1. orthodoxwiki.org 2. sa intjohnchurch.org 3. ort.fi 4. longplay.fi 5. en.wikipedia.org 6. suomenkuvalehti.fi

Previous Article

Οὐκρανία: ἀνορθόδοξος πόλεμος

Next Article

Η σιωπή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου για τα 200χρόνια από την Επανάσταση