Η «αίσθηση» του τέλους του πολέμου με την πτώση της Ράφα δεν ήρθε από το πουθενά, αλλά καλλιεργήθηκε από την ισραηλινή κυβέρνηση
Παρά τη διεθνή κατακραυγή, το Ισραήλ συνεχίζει με τις ευλογίες των ΗΠΑ την αιματηρή του επίθεση στην πυκνοκατοικημένη πόλη Ράφα στη Λωρίδα της Γάζας. Τι κι αν «όλα τα μάτια είναι στραμμένα στη Ράφα»; Το βλέμμα του Αμερικανού Προέδρου, Τζο Μπάιντεν, αρνείται να πέσει στο τελευταίο καταφύγιο των Παλαιστινίων προσφύγων, ισχυριζόμενος ότι «τεχνικά» δεν παραβιάζονται οι «κόκκινες γραμμές» που έθεσε. Για τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Βενιαμίν Νετανιάχου, θεωρείται μεν ότι στην περιοχή υπάρχουν τα τελευταία τάγματα του στρατιωτικού βραχίονα της Χαμάς, εντούτοις ο έλεγχος της Ράφα δεν θα σημάνει το τέλος του πολύνεκρου αυτού πολέμου. Η κυβέρνηση του Ισραήλ φαίνεται ότι έχει άλλα σχέδια, καθώς υπολογίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν για τουλάχιστον άλλους επτά μήνες. Την ώρα που οι Αμερικανοί αλλάζουν κατά το δοκούν το αφήγημά τους, η ΕΕ εμφανίζεται γι’ ακόμα μια φορά ανίκανη να φτάσει σε μια κοινά αποδεκτή θέση, μετακυλίοντας την ευθύνη αυτή στις εθνικές κυβερνήσεις.
Καταπατημένες «κόκκινες γραμμές»
Εδώ και μήνες υπάρχει η αίσθηση ότι οι πολυδιαφημιζόμενες «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ στη Γάζα «ξεθωριάζουν» αναλόγως του αφηγήματος που βολεύει τον Αμερικανό Πρόεδρο και τους συμβούλους του. Ειδικότερα, το αφήγημα θέλει το Ισραήλ να αποφεύγει να ξεπερνάει τις «κόκκινες γραμμές», επειδή οι Αμερικανοί θεωρούν ότι «η μαζική χερσαία επιχείρηση θα σήμαινε χιλιάδες και χιλιάδες στρατιώτες που θα ενεργούσαν κατά συντονισμένο τρόπο κατά πολλαπλών στόχων επί του πεδίου». Οι προκλητικές, όπως τις χαρακτηρίζουν πολλοί, δηλώσεις προέρχονται από τον εκπρόσωπο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, Τζον Κίρμπι, και καταδεικνύουν την προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να υποβιβάσει το θέμα ενόψει των κρίσιμων προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του ερευνητικού κέντρου Soufan Group, Κόλιν Κλαρκ, ο Μπάιντεν βρίσκεται υπό την πίεση των προοδευτικών Δημοκρατικών, λόγω του όλο και βαρύτερου απολογισμού θυμάτων μεταξύ των Παλαιστινίων αμάχων», προβλέποντας ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος και υποψήφιος για δεύτερη θητεία «θα συνεχίσει τα ζιγκ ζαγκ ανάλογα με τα γεγονότα».
Αμερικανικά ΜΜΕ, πάντως, αναφέρουν ότι οι πολύνεκρες επιθέσεις των τελευταίων ημέρων στη Γάζα είναι αποτέλεσμα της καθοδήγησης των Αμερικανών αξιωματούχων, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το Ισραήλ κατάφερε να βρει μια «ισορροπία» ανάμεσα στην επίτευξη των στρατιωτικών του στόχων και στον κατευνασμό της κυβέρνησης Μπάιντεν. Δυο μήνες πριν, ο ίδιος ο Μπάιντεν κατηγορούσε την κυβέρνηση του Νετανιάχου ότι πέρασε τις «κόκκινες γραμμές» με την επιχείρηση στη Ράφα, σπεύδοντας την ίδια ώρα όμως να διαβεβαιώσει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον σύμμαχό του στη Μέση Ανατολή.
Οι ίδιες πληροφορίες κάνουν λόγο για παρασκηνιακές πιέσεις προς το Ισραήλ για ν’ αλλάξει την προσέγγισή του στη Ράφα, επισπεύδοντας τις εκκενώσεις των Παλαιστινίων από την περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίστηκε η «ανησυχία» των ΗΠΑ για μεγάλες απώλειες αμάχων, παραβλέποντας βέβαια το τραγικό περιστατικό με την ισραηλινή επίθεση που προκάλεσε πυρκαγιά στις σκηνές προσφυγικού καταυλισμού και τον απολογισμό των νεκρών που κάθε μέρα μεγαλώνει. Ουσιαστικά, οι «κόκκινες γραμμές» άλλαξαν όταν είδαν ότι η επιχείρηση του Ισραήλ μπορούσε να γίνει με τους αμερικανικούς όρους.
Το δυσοίωνο μέλλον του πολέμου
Ενώ υπήρχε η αίσθηση ότι η επιχείρηση στη Ράφα θα ολοκλήρωνε τον πόλεμο στη Γάζα, λόγω των εκτιμήσεων ότι είναι το τελευταίο προπύργιο της Χαμάς, για τον Ισραηλινό Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας Τσάχι Χανέγκμπι, ο πόλεμος μπορεί να συνεχιστεί για «επτά μήνες ακόμη», ώστε να επιτευχθεί ο διακηρυγμένος στόχος να καταστραφεί η ισλαμιστική παλαιστινιακή ομάδα. Εξήγησε ότι «η νίκη για εμάς σημαίνει να καταστρέψουμε τις στρατιωτικές δυνατότητες της Χαμάς, να φέρουμε πίσω όλους τους ομήρους και να διασφαλίσουμε ότι στο τέλος του πολέμου δεν θα υπάρχουν πλέον απειλές προερχόμενες από τη Γάζα».
Φυσικά η «αίσθηση» του τέλους του πολέμου με την πτώση της Ράφα δεν ήρθε από το πουθενά αλλά καλλιεργήθηκε από την ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η επιχείρηση στην περιοχή θα αποτελούσε το τελευταίο στάδιο του πολέμου. Η δήλωση όμως του Χανέγκμπι καταδεικνύει ότι η επιχείρηση στη Ράφα δεν θα ολοκληρώσει τον αιματηρό πόλεμο στη Γάζα, δημιουργώντας ερωτηματικά για τα σχέδια του Νετανιάχου όχι μόνο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και για τη μεταπολεμική διακυβέρνηση στον παλαιστινιακό θύλακα.
Αν και ο Νετανιάχου έχει χαρακτηρίσει τη Ράφα ως το «τελευταίο προπύργιο» της Χαμάς, οι δυνάμεις του επιχειρούν σε βόρειες περιοχές, στις οποίες ο στρατός είχε δηλώσει προηγουμένως ότι διέλυσε τη δομή διοίκησης των μαχητών. Σύμφωνα με τον Χανέγκμπι, «λέχθηκε κατά τις πρώτες ημέρες της παρουσίασης των σχεδίων στο υπουργικό συμβούλιο ότι ο πόλεμος θα ήταν μακρύς. Πρέπει να έχεις υπομονή και να ξέρεις πώς να στέκεσαι δυνατός. Αυτή η ανθεκτικότητα είναι που επέτρεψε σε αυτό το έθνος να επιβιώσει για 75 χρόνια, ακόμη και για 3.000 χρόνια πριν από αυτό. Είναι καλύτερα να μη βάζουμε χρονόμετρο στον εαυτό μας και μη δίνουμε τελεσίγραφα».
Παρά τη διεθνή αγανάκτηση και κατακραυγή έπειτα από τον φονικό βομβαρδισμό σε καταυλισμό εκτοπισμένων στη Ράφα, ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει τις χερσαίες επιχειρήσεις, ενώ η κυβέρνηση της χώρας αρνείται οποιαδήποτε νύξη για την επόμενη ημέρα στη Γάζα. Για τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν, το Ισραήλ απαιτείται να καταρτίσει σχέδιο για την επαύριον του πολέμου το συντομότερο δυνατόν, αφού «χωρίς σχέδιο για την επόμενη ημέρα, δεν θα υπάρξει επόμενη ημέρα». Προς το παρόν εν τη απουσία οποιασδήποτε απτής απειλής και δίχως πραγματικές «κόκκινες γραμμές», οι παραινέσεις του Μπλίνκεν δεν είναι τίποτε άλλο παρά «φωνή βοώντος εν τη ερήμω».
Απούσα (ξανά) η ΕΕ
Την ίδια ώρα, πέρα από κάποιες διάσπαρτες δηλώσεις αξιωματούχων της ΕΕ, το μπλοκ των 27 δηλώνει ηχηρά απόν, αδυνατώντας να συγκροτήσει γι’ ακόμα μια φορά μια ενιαία φωνή για τον πολύμηνο πόλεμο στη Γάζα.
Σε κάθε σημαντική εξέλιξη στον πόλεμο στη Γάζα υπάρχει η σταθερή αδυναμία διαμόρφωσης μιας κοινής φωνής από τις χώρες της ΕΕ, με αποτέλεσμα το μπλοκ να μένει σε μεγάλο βαθμό άσχετο σε αυτήν τη σύγκρουση. Αναλυτές επισημαίνουν όμως ότι πρόκειται για ένα «επικίνδυνο παιχνίδι», με την ΕΕ να υιοθετεί 27 αναποτελεσματικές εξωτερικές πολιτικές, αντί μια ενιαία και συγχρόνως πιο ενισχυμένη, επιβεβαιώνοντας την άποψη ότι όχι μόνο δεν έχει παγκόσμιο εκτόπισμα αλλά κινδυνεύει να υποβαθμιστεί σε μια περιφερειακή δύναμη. Μόλις τον Απρίλιο, η ΕΕ συμφώνησε για πρώτη φορά να ζητήσει κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν επίσης να επιβάλουν κυρώσεις σε τέσσερεις Ισραηλινούς εποίκους για τη βία κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.
Στις 22 Μαΐου, η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Νορβηγία, χώρα που δεν ανήκει στην ΕΕ, ανακοίνωσαν ότι θα αναγνωρίσουν το παλαιστινιακό κράτος, επιβεβαιώνοντας ότι τα περιθώρια για συναινετικές αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο προς το παρόν φαίνεται να έχουν εξαντληθεί. Μετά την κοινή έκκληση για κατάπαυση του πυρός και την επιβολή περιορισμένων κυρώσεων στους εποίκους, οι Βρυξέλλες φαίνεται να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο. Φυσικά, δεν παραγνωρίζεται ότι οι ισορροπίες στην ΕΕ έχουν αλλάξει, αφού βρίσκεται μιαν ανάσα πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να βρίσκεται στην προεκλογική εκστρατεία, μαζί με άλλα μέλη της Επιτροπής.
Ο επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, συγκρούστηκε με τη φον ντερ Λάιεν για την απάντηση της Ευρώπης στον πόλεμο στη Γάζα από τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης. Έκτοτε το χάσμα έχει διευρυνθεί, με τον Ισπανό διπλωμάτη να απαιτεί πιο κριτική στάση απέναντι στο Ισραήλ. Ο Μπορέλ δεν αναμένεται να παραμείνει στη θέση του μετά τις εκλογές στην ΕΕ, αλλά η φον ντερ Λάιεν φαίνεται να έχει καλές πιθανότητες να παραμείνει επικεφαλής της Κομισιόν.
Σε κάθε περίπτωση, η αναγνώριση της Παλαιστίνης από την Ισπανία, την Ιρλανδία και τη Νορβηγία αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Πώς θα δημιουργηθεί ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος ενόψει της επεκτεινόμενης κατοχής του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη, της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα και της ενδοπαλαιστινιακής διαίρεσης; Η αξία της αναγνώρισης είναι κυρίως συμβολική, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ασήμαντη. Η οργισμένη απάντηση του Ισραήλ στην απόφαση των τριών χωρών μπορεί να θεωρηθεί ως απόδειξη του γεγονότος αυτού.
simoerini.sigmalive.com