Γράφει ο Δαμιανός Χ.
Η κυβέρνηση του Έντι Ράμα μπορεί να προβάλλει τα κεφάλαια που κλείνει στις Βρυξέλλες. Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αλβανία, όμως, καταγράφει σοβαρές εκκρεμότητες εκεί όπου κρίνεται η ουσία της ενταξιακής πορείας: στη λειτουργία της Δικαιοσύνης, στην αντιμετώπιση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος και στην προστασία των δικαιωμάτων. Η χώρα έχει ανοίξει όλες τις ομάδες διαπραγματευτικών κεφαλαίων και έχει κλείσει προσωρινά τέσσερα κεφάλαια. Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του 2027 παραμένει στόχος και δεν θεωρείται δεδομένη.
Η Επιτροπή ζητά συνέχιση της δικαστικής μεταρρύθμισης και ουσιαστικό διάλογο με την αντιπολίτευση και την κοινωνία των πολιτών. Ευρωπαίος αξιωματούχος επισήμανε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν επιβραδύνει τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων. Για την κυβέρνηση Ράμα, αυτή είναι η δύσκολη πλευρά της ευρωπαϊκής αξιολόγησης: η πρόοδος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν απαλλάσσει τα Τίρανα από την ευθύνη να δείξουν τι αλλάζει στην πράξη.
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελληνική Εθνική Μειονότητα έχει η διαπίστωση ότι η αποτελεσματική άσκηση των περιουσιακών δικαιωμάτων παραμένει περιορισμένη. Η έκθεση εντοπίζει, μεταξύ άλλων, προβλήματα στους τίτλους ιδιοκτησίας και στον καθορισμό των ορίων των ακινήτων. Στην πράξη, όταν ο τίτλος δεν έχει διευθετηθεί ή τα όρια παραμένουν ασαφή, ο ιδιοκτήτης δυσκολεύεται να κατοχυρώσει την περιουσία του, να τη μεταβιβάσει ή να την υπερασπιστεί σε περίπτωση αμφισβήτησης. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις για το πώς εξετάζονται οι εκκρεμείς υποθέσεις, με ποια κριτήρια αναγνωρίζονται οι τίτλοι και πώς μπορούν οι πολίτες να προσβάλουν μια διοικητική απόφαση.
Στο ίδιο πλαίσιο αναδεικνύεται και η υπόθεση του πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος στην προστατευόμενη περιοχή Πίσε Πόρο–Νάρτα. Ευρωπαίος αξιωματούχος επισήμανε ότι σε ορισμένα μεγάλα κατασκευαστικά έργα στην Αλβανία δεν έχουν τηρηθεί οι απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι οι διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν τον Μάιο με αφορμή το συγκεκριμένο συγκρότημα εξελίχθηκαν στη μεγαλύτερη κινητοποίηση πολιτών μετά τη δημοκρατική μετάβαση της χώρας. Η κυβέρνηση Ράμα οφείλει να εξηγήσει δημόσια πώς ελέγχονται τα μεγάλα έργα, πώς προστατεύονται οι ευαίσθητες περιοχές και πώς λαμβάνονται υπόψη οι αντιρρήσεις των πολιτών.
Παρά τη βελτίωση των ελληνοαλβανικών σχέσεων που καταγράφει η έκθεση, η θέση της Αθήνας παραμένει σαφής. Η ελληνική στήριξη στην ενταξιακή πορεία της Αλβανίας συνδέεται με τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας. Αυτό πρέπει να έχει πρακτικό αντίκρισμα στις διαπραγματεύσεις, με συγκεκριμένες απαντήσεις για τις περιουσιακές εκκρεμότητες και με έλεγχο της εφαρμογής των κανόνων στις μεγάλες επενδύσεις.
Η κυβέρνηση Ράμα ζητά να πιστωθεί την πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Οφείλει, λοιπόν, να λογοδοτήσει και για όσα μένουν πίσω. Όσο οι πολίτες δυσκολεύονται να κατοχυρώσουν την ιδιοκτησία τους και παραμένουν ερωτήματα για την τήρηση των κανόνων στα μεγάλα έργα, το προσωρινό κλείσιμο τεσσάρων κεφαλαίων δεν αποτελεί πιστοποιητικό κράτους δικαίου.
Ο Ράμα μετατρέπει τη χώρα σε κράτος ταραξία και ζητά ευρωπαϊκή επιβράβευση
Ο Έντι Ράμα ζητά από τις Βρυξέλλες να επιταχύνουν την ένταξη της Αλβανίας. Ας εξηγήσει πρώτα γιατί η κοινοβουλευτική του πλειοψηφία απέρριψε με 82 ψήφους το αίτημα της Ειδικής Εισαγγελίας να επιτραπεί η σύλληψη της πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησής του, Μπελίντα Μπαλούκου. Ας εξηγήσει ποιος υπογράφει και ποιος λογοδοτεί στον μεγαλύτερο δήμο της χώρας, όσο ο Έριον Βελιάι παραμένει δήμαρχος Τιράνων υπό κράτηση. Αυτή είναι η εικόνα της εξουσίας που ζητά από την Ευρώπη να την εμπιστευτεί.
Στην Αλβανία του Ράμα, η μαφία συγκυβερνά. Αυτή είναι η πολιτική μου κρίση για ένα σύστημα στο οποίο οι έρευνες για διαπλοκή φτάνουν στην κορυφή της εξουσίας και η κυβερνητική πλειοψηφία αρνείται να δώσει την άδεια που ζητά η Ειδική Εισαγγελία για τη σύλληψη πρώην κορυφαίου στελέχους της. Στους Δρυμάδες, η εισαγγελία υποστηρίζει ότι η βίλα που χρησιμοποιούσε η Μπαλούκου και η οικογένειά της αποτέλεσε αντάλλαγμα για την ευνοϊκή μεταχείριση εταιρείας σε δημόσιο διαγωνισμό. Η Μπαλούκου αρνείται τις κατηγορίες και η ποινική ευθύνη θα κριθεί στο δικαστήριο. Για την ψήφο των 82, όμως, η κυβέρνηση Ράμα οφείλει να λογοδοτήσει πολιτικά τώρα.
Η υπόθεση του Φρέντη Μπελέρη έδειξε τι σημαίνει αυτή η θεσμική κρίση για τη Χειμάρρα. Οι κάτοικοι τον εξέλεξαν δήμαρχο τον Μάιο του 2023 ενώ βρισκόταν υπό κράτηση. Ο εκλεγμένος δήμαρχος δεν μπόρεσε να ορκιστεί και δεν ανέλαβε ποτέ τα καθήκοντά του. Η Αθήνα είχε εκφράσει δημόσια επιφυλάξεις για τον σεβασμό του τεκμηρίου της αθωότητας, τα αποδεικτικά στοιχεία, την αναλογικότητα της ποινής και τη στέρηση της δυνατότητας ορκωμοσίας. Η μετέπειτα εκλογή του Μπελέρη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν σβήνει το πολιτικό ερώτημα. Πώς ζητά ο Ράμα ευρωπαϊκή εμπιστοσύνη όταν η Χειμάρρα είδε τον άνθρωπο που εξέλεξε να μην αναλαμβάνει ποτέ τον δήμο;
Η Ελλάδα έχει θέσει σαφείς προϋποθέσεις για την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας. Κράτος δικαίου, σχέσεις καλής γειτονίας, σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και ιδίως του Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και έμπρακτη προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στις περιουσίες. Η Αθήνα έχει θέσει ρητά και το ζήτημα της απόδοσης τίτλων ιδιοκτησίας. Μια ψηφιακή εγγραφή στο Κτηματολόγιο δεν λύνει το πρόβλημα του ιδιοκτήτη που εξακολουθεί να περιμένει τίτλο για το σπίτι ή το χωράφι του. Και για το κλείσιμο των διαπραγματευτικών κεφαλαίων απαιτείται ομοφωνία. Η Ελλάδα έχει, επομένως, τη δυνατότητα να απαιτήσει απτά αποτελέσματα πριν συναινέσει.
Στη Χειμάρρα, τα αποτελέσματα μετριούνται με τίτλους που αποδίδονται, χάρτες που μπορούν να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες και ενστάσεις που εξετάζονται εγκαίρως. Στους Φοινικαίους και στη Δρόπολη, με σχολεία που στηρίζουν την ελληνόγλωσση εκπαίδευση και υπηρεσίες που επιτρέπουν στον πολίτη να χρησιμοποιεί την ελληνική στις συναλλαγές του με τη διοίκηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταγράψει προβλήματα στην άσκηση των περιουσιακών και μειονοτικών δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση Ράμα και οι δημοτικές αρχές οφείλουν να δείξουν τι έκαναν για να τα λύσουν.
Η ευρωπαϊκή προοπτική ανήκει στους πολίτες της Αλβανίας. Ο Ράμα δεν δικαιούται να τη χρησιμοποιεί ως ασπίδα για την κυβέρνησή του. Η Αθήνα έχει θέσει τους όρους και τώρα οφείλει να τους εφαρμόσει εκεί όπου έχουν βάρος, στο τραπέζι της ομοφωνίας. Καμία ελληνική συναίνεση στο κλείσιμο των κεφαλαίων όσο οι δεσμεύσεις μένουν στα χαρτιά. Ο Ράμα ζητά την ψήφο της Ελλάδας. Πρώτα να λογοδοτήσει για όσα έγιναν στη Χειμάρρα, να αποδώσει τους τίτλους στους δικαιούχους και να εγγυηθεί στην πράξη τα δικαιώματα της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας. Την ευρωπαϊκή συναίνεση τη δικαιούται η Αλβανία όταν εκπληρώσει τους όρους. Ο Ράμα δεν τη δικαιούται προκαταβολικά.