3ον
«Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν ἔχει αὐτογνωσία καί κυριαρχεῖται ἀπό τό πάθος τῆς φιλοδοξίας, γίνεται προβληματικός στήν κοινωνία. Ἐπιζητεῖ ἀξιώματα, ὄχι γιά νά προσφέρει στούς ἀνθρώπους, ἀλλά νά προβληθεῖ καί νά δοξαστεῖ ὁ ἴδιος, χωρίς φυσικά νά ἀδιαφορεῖ καί γιά τούς παχυλούς μισθούς πού τά συνοδεύουν.
Ἡ φιλοδοξία εἶναι τυραννικό πάθος καί στούς ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν, οἱ ὁποῖοι «φέρονται δεσποτικά σάν ἀπόλυτοι κυρίαρχοι πρός τούς ὑπηκόους τους καί ἐκεῖνοι πού κατέχουν μεγάλα ἀξιώματα ἀσκοῦν τυραννική ἐξουσία· τέτοιο ὅμως πρᾶγμα δέν πρέπει νά συμβαίνει μεταξύ σας, ἀλλά ὅποιος θέλει νά ἀναδειχθεῖ μεγάλος μεταξύ σας, ἄς εἶναι ὑπηρέτης ὅλων· καί ὅποιος θέλει νά εἶναι μεταξύ σας πρῶτος, ὀφείλει νά γίνει καί νά συμπεριφέρεται σάν ὁ τελευταῖος ἀπό ὅλους»[13], λέει ὁ Χριστός.
Ὁ ἱερός Χρυσόστομος τονίζει ὅτι ἡ φιλοδοξία εἶναι κοινό πάθος: «Τά χρήματα εἶναι εὔκολο νά τά περιφρονήσει ἐκεῖνος πού θέλει, τό νά παραβλέψει ὅμως τήν τιμή πού τοῦ ἀποδίδουν οἱ πολλοί, χρειάζεται πολύ κόπο, μεγάλη φιλοσοφία, κάποια ψυχή ἀγγελική, πού νά ἀγγίζει τήν ἴδια κορυφή τοῦ οὐρανοῦ. Γιατί δέν ὑπάρχει κανένα πάθος τόσο τυραννικό, πού νά ἐπικρατεῖ παντοῦ, ἀλλοῦ περισσότερο καί ἀλλοῦ λιγότερο, ἀλλ’ ὅμως παντοῦ»[14].
«Ἡ φιλοδοξία εἶναι τυραννία γιά τόν ἄνθρωπο καί ὀφείλει πολλά σ’ αὐτούς πού τόν τιμοῦν. «Ὁδηγεῖται στήν ἀλαζονεία καί τήν κενοδοξία καί γίνεται δοῦλος ἀνθρώπων. Ἔπειτα, καθώς μεγαλώνει αὐτή ἡ τυραννία, ὁ ἄνθρωπος ἀναγκάζεται νά κάνει πολλά πού δέν θέλει»[15], παρατηρεῖ ὁ ἅγιος.
Ὁ φιλόδοξος ἄνθρωπος, μή ἔχοντας αὐτογνωσία, καταστρέφει τόν ἑαυτό του καί τό περιβάλλον του, γιατί δέν γνωρίζει τά μέτρα τῆς φύσεώς του, «ἀλλά πάντοτε ἐπιθυμεῖ τά μεγαλύτερα καί φαντάζεται τά ὑπεράνω τῆς ἀξίας του[16], γεγονός πού τόν ὁδηγεῖ στό βυθό τῆς καταστροφῆς. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός δέν θά δεῖ τή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, γιατί ἔχει λάβει ἐδῶ στή γῆ ἐξ ὁλοκλήρου τήν ἀμοιβή του. Ὁ Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει τήν ἀνθρώπινη δόξα χωματένια, πού δέν ἀνυψώνει στόν οὐρανό: «Ἐκεῖνος πού δοξάζεται ἀπό τούς ἄλλους γιά τόν χωματένιο (τόν γήινο) πλοῦτο του καί φροντίζει γιά τήν ὀλιγοχρόνια τιμή τῶν ἀνθρώπων καί στηρίζεται μέ πεποίθηση πάνω στά σωματικά του προτερήματα, θεωρεῖ δόξα γιά τόν ἑαυτό του ὄχι ἐκείνη πού ἀνυψώνεται ἐπάνω στόν οὐρανό, ἀλλά ἐκείνη πού παραμένει στό χῶμα»[17]. Τό συμπέρασμα εἶναι ὅτι «ὁ παρών βίος εἶναι γιά ἔργα καί ἀγῶνες, ἐνῶ ὁ μελλοντικός εἶναι γιά στεφάνια καί ἀμοιβές»[18]. Τό παράδειγμα μᾶς τό δίνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ἦλθε ἡ ὥρα νά χύσω τό αἷμα μου σπονδή στό Θεό, ἔφτασε ὁ καιρός νά φύγω ἀπό τόν κόσμο. Ἀγωνίστηκα τόν ὡραῖο ἀγώνα, ἔτρεξα τό δρόμο ὥς τό τέλος, φύλαξα τήν πίστη. Τώρα πιά μέ περιμένει τό στεφάνι τῆς δικαιοσύνης, πού μέ αὐτό θά μέ ἀνταμείψει ὁ Κύριος ἐκείνη τήν ἡμέρα, ὁ δίκαιος κριτής. Κι ὄχι μόνο ἐμένα, ἀλλά καί ὅλους ἐκείνους πού περιμένουν μέ ἀγάπη τόν ἐρχομό του»[19].
Ὁ φιλόδοξος ἄς θυμᾶται καθημερινά τό λόγο τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος: «Ὅπως ἡ φωτιά δέν γεννᾶ χιόνι, ἔτσι καί αὐτός πού ζητεῖ τίς τιμές τοῦ κόσμου δέν θά ἀπολαύσει τίς τιμές τῆς μελλούσης ζωῆς»[20].
Ὁ Κύριός μας καταδικάζει ἀπερίφραστα τό πάθος τῆς φιλοδοξίας. Σημειώνουμε τέσσερις χαρακτηριστικές περιπτώσεις: α) Ὅταν ἡ μητέρα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου, δηλαδή τοῦ Ἰακώβου καί τοῦ Ἰωάννου, ζήτησε ἀπό τόν Χριστό μιά χάρη, λέγοντάς του «νά πεῖ νά καθίστουν οἱ δύο γιοί της, στή Βασιλεία του, ἕνας στά δεξιά του καί ἕνας στά ἀριστερά του, τῆς ἀπάντησε: «ὅτι δέν ξέρει τί ζητάει»[21]. Τῆς ἀρνήθηκε αὐτή τήν εὐνοϊκή μεταχείριση τῶν παιδιῶν της.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης
Σημειώσεις:
[14] Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Δ΄, Ἀθήνα 1996, σελ. 617. [15] Ὅπ. παρ. σελ. 618. [16] Αὐτόθι. [17] Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 2004, σελ. 523. [18] Ὅπ. παρ., σελ. 527. [19] Β΄ Τιμ. δ΄ 6-8. [20] Ἰωάννου Σιναΐτου, Κλῖμαξ, Ὠρωπός 1978, σελ. 329. [21] Ματθ. κ΄ 20-22.