ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ — Το μέλλον των χριστιανικών κοινοτήτων της Συρίας θα τεθεί υπό διεθνή έλεγχο τον επόμενο μήνα στο συνέδριο «Το μέλλον των Χριστιανών στη Συρία» που θα πραγματοποιηθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες στις 8 Σεπτεμβρίου. Το συνέδριο θα συγκεντρώσει εκπροσώπους χριστιανικών οργανώσεων και της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για να συζητήσουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας από τους αρχαιότερους χριστιανικούς πληθυσμούς της Μέσης Ανατολής.
Το συνέδριο διοργανώνεται με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Συριακής Ένωσης (ESU), του Ευρωπαϊκού Κέντρου για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη (ECLJ), του Syriac Cross Belgium, της Jubilee Campaign Netherlands και του Ιδρύματος Sallux ECPP. Η συνάντηση θα εξετάσει τις πολιτικές, ασφαλιστικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Χριστιανοί στη Συρία και τις προοπτικές διατήρησης της παρουσίας τους στη χώρα.
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για τη Συρία. Η χώρα διέρχεται μια πολιτική μετάβαση μετά την πτώση του καθεστώτος Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, με ερωτήματα σχετικά με τη φύση του αναδυόμενου πολιτικού συστήματος , την προστασία των μειονοτήτων και την ικανότητα της χώρας να εδραιώσει διαρκή ασφάλεια και ισότιμη υπηκοότητα, ζητήματα που δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί πλήρως.
Για τους Χριστιανούς της Συρίας, συμπεριλαμβανομένων των Σουρόγιε (Συρίων-Αραμαίων-Ασσυρίων-Χαλδαίων), η μετάβαση αντιπροσωπεύει τόσο μια ευκαιρία όσο και μια πηγή βαθιάς αβεβαιότητας. Η κοινότητα έχει βιώσει μια δραματική δημογραφική μείωση από το ξέσπασμα του πολέμου το 2011, λόγω της βίας, του εκτοπισμού και των οικονομικών δυσκολιών.
Ένα έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2025 εκτιμά ότι οι Χριστιανοί αντιπροσώπευαν περίπου το 10% του πληθυσμού της Συρίας πριν από τον πόλεμο, ή περίπου 2,2 εκατομμύρια ανθρώπους, σε σύγκριση με περίπου 640.000 που παρέμεναν στη χώρα. Σημειώνεται επίσης ότι οι Χριστιανοί είχαν αντιμετωπίσει διώξεις τόσο από την πρώην κυβέρνηση Άσαντ όσο και από εξτρεμιστικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) και της Τζαχμπάτ αλ-Νούσρα.
Οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις είναι χαμηλότερες. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη έχει δηλώσει ότι 300.000 έως 500.000 Χριστιανοί παραμένουν στη Συρία, σε σύγκριση με σχεδόν 2 εκατομμύρια πριν από τη σύγκρουση. Ο οργανισμός έχει επίσης επισημάνει τις συνεχιζόμενες ανησυχίες για τις επιθέσεις, την κοινωνική πίεση και τη σταδιακή υποβάθμιση των συνθηκών που θα επέτρεπαν στους Χριστιανούς να παραμένουν στις ιστορικές τους κοινότητες.
Δοκιμασία για τη μετάβαση της Συρίας
Το μέλλον των Χριστιανών συνδέεται στενά με ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τον χαρακτήρα του νέου συριακού κράτους.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε από το Ίδρυμα Konrad-Adenauer τον Απρίλιο διαπίστωσε ότι οι Σύροι Χριστιανοί παραμένουν παγιδευμένοι μεταξύ φόβων για την ασφάλειά τους, αβεβαιότητας σχετικά με την πολιτική μετάβαση και ελπίδων για ένα πιο συμπεριληπτικό πολιτικό σύστημα.
Η μελέτη εξέτασε χριστιανικές κοινότητες σε διαφορετικά δόγματα και περιοχές και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατάσταση των Χριστιανών χρησιμεύει ως σημαντικός δείκτης για το εάν η Συρία μετά τον Άσαντ εξελίσσεται σε ένα βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς κράτος.
Συνεπώς, το ζήτημα εκτείνεται πέρα από την ελευθερία της λατρείας. Οι χριστιανοί ηγέτες και οι οργανώσεις υπεράσπισης δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην ισότιμη υπηκοότητα, τη συνταγματική προστασία, την πολιτική συμμετοχή, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, την ελευθερία της θρησκείας και την ικανότητα των εκτοπισμένων χριστιανών να επιστρέψουν στις ιστορικές τους κοινότητες.
Για τις κοινότητες των Σουρόγιο, των Αρμενίων και άλλων αυτόχθονων χριστιανών, το ζήτημα περιλαμβάνει επίσης τη διατήρηση μιας πολιτιστικής και ιστορικής παρουσίας που προηγείται του σύγχρονου συριακού κράτους κατά αιώνες.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει στο παρελθόν τη σημασία της προστασίας των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων της Συρίας . Σε σύσταση του 2024 για τη Συρία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τον σεβασμό των δικαιωμάτων των Χριστιανών, των Δρούζων, των Κούρδων, των Αλαουιτών και άλλων μειονοτήτων και υποστήριξε το δικαίωμα των εκτοπισμένων κοινοτήτων να ζουν στις παραδοσιακές τους πατρίδες με αξιοπρέπεια, ισότητα και ασφάλεια και να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα.
Το Κοινοβούλιο έχει επίσης επανειλημμένα συζητήσει τη συρρίκνωση της χριστιανικής παρουσίας στη Συρία. Τον Μάρτιο του 2025, η ευρωβουλευτής Ζελιάνα Ζόβκο προειδοποίησε ότι η χριστιανική κοινότητα της Συρίας αντιμετωπίζει μια κρίσιμη καμπή και ζήτησε ισχυρότερη ευρωπαϊκή δράση για την προστασία των χριστιανών και άλλων πληγεισών κοινοτήτων.
Πέρα από την ασφάλεια
Το συνέδριο αναμένεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη διάκριση μεταξύ της απλής προστασίας των Χριστιανών από τη σωματική βία και της δημιουργίας συνθηκών υπό τις οποίες οι χριστιανικές κοινότητες μπορούν να παραμείνουν βιώσιμα μέρη της συριακής κοινωνίας.
Η ασφάλεια παραμένει κεντρική ανησυχία. Χριστιανοί έχουν γίνει στόχος τζιχαντιστικών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένου του ISIS, ενώ εκκλησίες και χριστιανικά χωριά έχουν υποστεί επιθέσεις και καταστροφές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Η επίθεση του Ισλαμικού Κράτους το 2015 στα χωριά Suroye στην κοιλάδα του ποταμού Khabur στη βορειοανατολική Συρία έγινε μια από τις σημαντικότερες επιθέσεις εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου. Εκατοντάδες Suroye απήχθησαν κατά τα αρχικά στάδια της επίθεσης, αλλά οι τοπικές και περιφερειακές δυνάμεις που υπερασπίζονταν το Khabur τελικά έδιωξαν το ISIS από την περιοχή.
Ωστόσο, η δημογραφική παρακμή δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε θρησκευτικούς διωγμούς. Η οικονομική κατάρρευση, η ανεργία, οι ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες, ο πολιτικός περιθωριοποιητής και η έλλειψη εμπιστοσύνης στο μέλλον της Συρίας έχουν επίσης ενθαρρύνει τη μετανάστευση.
Μήνυμα προς τους Ευρωπαίους πολιτικούς
Η διεξαγωγή του συνεδρίου εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προσδίδει στο ζήτημα μια πολιτική διάσταση πέρα από την ίδια τη χριστιανική κοινότητα.
Η Ευρώπη έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους Σύρους καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης και φιλοξενεί επίσης μια μεγάλη συριακή χριστιανική διασπορά. Συνεπώς, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν ερωτήματα σχετικά με το πώς να υποστηρίξουν μια πολιτική μετάβαση που θα επιτρέψει στις μειονότητες να παραμείνουν στις προγονικές τους κοινότητες αντί να συνεχίσουν τον δημογραφικό μετασχηματισμό που προκλήθηκε από περισσότερο από μια δεκαετία πολέμου.
Για τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες, το συνέδριο παρέχει την ευκαιρία να τεθούν απευθείας αυτές οι ανησυχίες στους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και να υποστηριχθεί ότι η διατήρηση του Χριστιανισμού στη Συρία θα πρέπει να θεωρείται ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την οικοδόμηση μιας πλουραλιστικής και δημοκρατικής χώρας.