Μὲ ἀφορμὴν τὴν νέαν ἀνάμειξιν τοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου εἰς τοὺς σχισματικοὺς τῶν Σκοπίων, ὁ Μητροπολίτης Μπάτσκας διευκρίνισεν ὅτι αἱ καινοφανεῖς θεωρίαι τοῦ Φαναρίου εἶναι «νεοπαπισμὸς» καὶ ἐκτὸς τῶν ὅσων προβλέπουν οἱ Ἱ. Κανόνες. Ὡς κατέστη γνωστὸν ἀπὸ τὴν ἱστοσελίδα pentapostagma.gr τῆς 15ης Ἰανουαρίου 2020:
«Ὁ Ἐπίσκοπος Μπάτσκας Εἰρηναῖος μιλώντας στὴν ἐφημερίδα Pechat (Σερβία) σὲ μία συνέντευξη ἀναφέρθηκε στὰ τρέχοντα θέματα στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή καὶ τὶς διορθόδοξες σχέσεις, τὴν κατάσταση στὸ Μαυροβούνιο καὶ τὰ Σκόπια.
“Ἡ θέση τῆς Ἐκκλησίας στὴ Βόρεια Μακεδονία δὲν εἶναι λιγότερο περίπλοκη καὶ δύσκολη. Τὸ ἔδαφος αὐτὸ εἶναι γεμάτο μὲ μνημεῖα τῆς δυναστείας τῶν Νεμάνιτς σχεδὸν στὸν ἴδιο βαθμὸ μὲ τὸ Κοσσυφοπέδιο καὶ τά Μετόχια. Ἡ Ἐκκλησία μας ἦταν πάντα καὶ εἶναι ἕτοιμη νὰ διασφαλίσει ὅτι μέσῳ τοῦ ἀδελφικοῦ διαλόγου μὲ τὶς ἐκκλησιαστικὲς δομὲς τῶν Σκοπίων, θὰ φτάσουν σὲ μία λύση ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὅλους, βασισμένη στὶς ἀρχὲς μιᾶς παλαιότερης κανονικῆς τάξης.
Ὁ διάλογος ἔχει ἤδη ἀποφέρει καρποὺς – τὴ συμφωνία τοῦ Νὶς γιὰ τὴν παροχὴ στὴν Ἐκκλησία ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερου βαθμοῦ αὐτονομίας καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῆς λειτουργικῆς καὶ κανονικῆς κοινωνίας.
Δυστυχῶς, οἱ ἀδελφοὶ ἐπίσκοποι ἀπὸ τὸ σχίσμα (προφανῶς ὑπὸ τὴν πίεση τῶν πολιτικῶν) ἀρνήθηκαν τὴ συμφωνία, μὲ τὴ μόνη εὐσεβῆ ἐξαίρεση: ὁ Μητροπολίτης Ἰωάννης θυσίασε τὴν ἐλευθερία καὶ τὴν ὑγεία του, ἦταν στὴ φυλακὴ γιὰ χρόνια, ἀλλὰ πάντα παραμένει στὴν ὑπηρεσία τῆς ἑνότητας τῆς Ἐκκλησίας.
Σήμερα εἶναι ὁ κανονικὸς καὶ νόμιμος προκαθήμενος τῆς αὐτόνομης Ἀρχιεπισκοπῆς τῆς Ὀχρίδας, ἡ ὁποία ἔχει δική της ἐπισκοπή, ἱερεῖς, μοναχισμὸ καὶ πιστοὺς καὶ ὁ πιστὸς λαὸς δὲν στερεῖται πνευματικῆς τροφῆς, θείας Λειτουργίας, βάπτισης καὶ ἄλλων ἱερῶν μυστηρίων. Ὁ διάλογος διακόπηκε, ἐνῷ συνεχίστηκε ἡ σοβαρὴ δίωξη καὶ φυλάκιση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἰωάννη καθὼς καὶ ἡ καταπίεση τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς τῆς Ὀχρίδας στὸ σύνολό της.
Οἱ κρατικὲς ἀρχὲς τῆς Βόρειας Μακεδονίας δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐφαρμόσει τὴν ἀπόφαση τοῦ Διεθνοῦς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης στὸ Στρασβοῦργο, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία πρέπει νὰ σέβονται τὴ θρησκευτικὴ ἐλευθερία τῶν πολιτῶν καὶ νὰ καταγράφουν τὴν Ἀρχιεπισκοπὴ τῆς Ὀχρίδας καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἰωάννης δὲν εἶναι ἀκόμη ἐντελῶς ἀπαλλαγμένος ἀπὸ τὸν κίνδυνο ἑνὸς νέου δικαστηρίου. Καί παρ ‘ὅλα αὐτά, τὸ ἀδελφικό μας χέρι ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπεκτείνεται μὲ τὸ ἴδιο μήνυμα”.
Σὲ ἐρώτηση γιὰ τὴν στάση Βαρθολομαίου καὶ γιὰ “τὴν εἰσαγωγὴ τοῦ νεοπαπισμοῦ, δηλαδὴ γιὰ τὸ σύστημα ποὺ στέκεται πίσω ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Κωνσταντινούπολης καὶ τὸν Πατριάρχη Βαρθολομαῖο” ὁ Σέρβος Ἱεράρχης ἀπάντησε:
«Κατά τὰ τελευταῖα ἑκατὸ χρόνια, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη ἕως τὴν ἐποχὴ τοῦ σημερινοῦ Πατριάρχη Βαρθολομαίου, στὴν θεωρία καὶ στὴν πρακτικὴ ἐμφανίζονται κατὰ καιροὺς στὶς ὄχθες τοῦ Βοσπόρου σημάδια προσπαθειῶν γιὰ τὴν καθιέρωση «νεοπαπισμοῦ» ἢ «ἀνατολικοῦ παπισμοῦ».
Μὲ αὐτὸ ἐννοῶ τὴ θεωρία ὅτι ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ὄχι μόνο δὲν εἶναι ὁ πρῶτος ἐπὶ τιμῇ, ἀλλὰ καὶ ὁ πρῶτος στὴν ἐξουσία, δηλαδὴ ὄχι ὁ “πρῶτος μεταξὺ ἴσων” (primus inter pares), ἀλλὰ ὁ “πρῶτος χωρὶς ἴσους” ( primus sine paribus), ὅτι εἶναι ὁ «Προκαθήμενος ὁλόκληρης τῆς Ὀρθοδοξίας», ποὺ ὑπερηφανεύεται γιὰ τοὺς ἄλλους αὐτοκέφαλους Πατριάρχες καὶ Προκαθήμενους, ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινούπολης εἶναι “Μητέρα τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν”.
Ξεχνᾶ ὅτι ὅλες οἱ ἀρχαῖες Ἀποστολικὲς Ἐκκλησίες τῆς Ἀνατολῆς καὶ ἡ Ρωμαϊκὴ Ἐκκλησία στὴ Δύση εἶναι τρεῖς αἰῶνες παλαιότερες ἀπὸ αὐτήν.
Θέλουν ἡ Κωνσταντινούπολη νὰ ἔχει δικαίωμα δικαιοδοσίας γιὰ ὁλόκληρη τὴν Ὀρθόδοξη Διασπορὰ στὸν κόσμο. Νὰ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δέχεται ἐφέσεις («ἔκκλητον») ἀπὸ ὅλες τὶς Ἐκκλησίες καὶ νὰ λαμβάνει ἀποφάσεις ἀνεξάρτητα. Νὰ μποροῦν νὰ παρεμβαίνουν στὴν ἐσωτερικὴ ζωή τῶν αὐτοκέφαλων Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν χωρὶς τὴν ἐπιθυμία τους καὶ χωρὶς τὴ συγκατάθεσή τους καὶ οὕτω καθεξῆς.
Εἰδικότερα, ἔχω κατὰ νοῦ τὴν πρακτικὴ ποὺ ἀπορρέει ἀπὸ αὐτὴ τὴ θεωρία, ἡ ὁποία σήμερα ἐμφανίζεται στὴν Οὐκρανία, ὅπου οἱ σχισματικὲς ὁμάδες ἀναγνωρίζονται ὡς ἡ νέα αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία.
Ἐλπίζω ὅτι τουλάχιστον αὐτὸ δὲν θὰ διαρκέσει τόσο πολύ… Ὁ κόσμος γνωρίζει τὴν ἐπίσημη θέση τῆς Ἐκκλησίας μας σχετικὰ μὲ ὅλα αὐτά. Χωρὶς καμία ἀντίρρηση, ἀναγνωρίζουμε τὴ Μεγάλη Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ στὴν Κωνσταντινούπολη ὡς τὴν Μητέρα τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ τὸν ἔντιμο Προκαθήμενό της ὡς πρῶτο ἐπὶ τιμῇ καὶ κατατάξῃ μεταξὺ τῶν Ὀρθοδόξων ἐπισκόπων.
Θυμίζουμε μὲ ἀγάπη καὶ εὐγνωμοσύνη ὅτι αὐτὴ ἡ μαρτυρικὴ Ἐκκλησία μᾶς διαφωτίζει μὲ τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, ποὺ μέσα ἀπὸ τὸ Ἅγιο Ὄρος, ἔθεσε τὸν Ρασκὸ Νεμάνιτς ὡς Ἅγιο Σάββα καὶ ὅτι πρὶν ἀπὸ ὀκτὼ αἰῶνες μᾶς ἔδινε αὐτοκεφαλία.
Ταυτόχρονα, ἀναγνωρίζουμε ὅλες τὶς ἐξουσίες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ποὺ ἀντιστοιχοῦν στὴν αἰώνων κανονικὴ δομὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ στὴν ἐκκλησιολογία της. Δέν ἀναγνωρίζουμε, ἐν τῷ μεταξύ, τὰ “εἰδικὰ δικαιώματα” ποὺ τοῦ ἀποδίδονται σὲ μεταγενέστερο χρόνο, τὰ προνόμια, ποὺ ὑπερβαίνουν τοὺς κανόνες.
Ἡ ὀργάνωση τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας βασίζεται στὴ συνοδικότητα καί ὄχι σὲ μία ξεχωριστὴ καὶ προικισμένη ἀπόλυτη ἐξουσία τοῦ Πρώτου, ποὺ εἶναι ὁ πειρασμὸς τοῦ παπισμοῦ. Ὁ πρῶτος στὴν τάξη ὑπάρχει, ἀλλὰ μόνο μέσα στὸν καθεδρικὸ ναό, σὲ καμία περίπτωση δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἔξω ἢ πάνω ἀπὸ τὸν καθεδρικὸ ναό. Σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, ἡ θέση μας σχετικὰ μὲ τὸ θέμα τῆς Ἐκκλησίας στὴν Οὐκρανία εἶναι σαφής.
Τέλος, χαρακτήρισε τὴν Σύνοδο τοῦ Κολυμπαρίου, «στὰ μάτια μου δὲν εἶναι παρὰ “μία χαμένη ἱστορικὴ εὐκαιρία”».