Τουρκική απαίτηση από το 1974/75 – και οι «εναλλακτικές» εξυπνάδες δικών μας…
γράφει η Φανούλα Αργυρού*
«Ο Ερχιουρμάν δεν πάει σε διαπραγματεύσεις χωρίς προδέσμευση Χριστοδουλίδη για «εκ περιτροπής προεδρία»!!! («Ελευθερία» Λονδίνου 12.2.2026 σελ 16).
https://www.eleftheria.co.uk/pdf/212202673944Eleftheria_1280.pdf
Με την ευκαιρία αυτή, πρέπει να υπενθυμίζουμε τα γεγονότα και για αυτή τη πτυχή του Κυπριακού.
Έγραψα για το ιστορικό της την 1/8/2008 στην «Σημερινή» και στις 7/8/2008 στην «Ελευθερία» Λονδίνου.
6.6.1992, «Σημερινή»: Προωθείται φόρμουλα για εκ περιτροπής προεδρία από Αμερικανούς και ΟΗΕ, που θα ικανοποιεί την τουρκική αξίωση για εναλλασσόμενη προεδρία τρεις θητείες Έλληνας και μια Τούρκος.
(Υπενθυμίζεται η αποδοχή του βρετανικού ψηφίσματος του Σ.Α 649/90 από τον Γ. Βασιλείου – με το οποίο το Φόρειν ΄Οφις κατόρθωσε πλέον να προωθήσει τα σχέδιά του, αρχικά με τις «Ιδέες Γκάλι» και ΜΟΕ).
6.11.1992, «Σημερινή» : Οι Τούρκοι επιμένουν στην εκ περιτροπής προεδρία, πολιτική ισότητα, διζωνικότητα και κυριαρχία.
31.1.1998, «Χαραυγή»: Κατηγόρησε τον τότε Πρόεδρο Γλ. Κληρίδη, ότι από το 1994 είχε δεχθεί την τουρκική απαίτηση και δημοσίευσε επιστολή του βρετανού βουλευτή του Εργατικού Κόμματος Ρόπιν Κόρπιτ, ο οποίος έγραφε ότι η πρώτη φορά που έγινε εισήγηση για εκ περιτροπής προεδρία ήταν το 1994, όταν η κυπριακή κυβέρνηση την εισηγήθηκε επίσημα. Δηλαδή, ο κ. Κληρίδης την εισηγήθηκε δύο χρόνια μετά που την απαιτούσαν οι Τούρκοι!!
Πριν από το δημοσίευμα της «Χαραυγής», όμως, είχε προηγηθεί η προεκλογική εκστρατεία των Εργατικών του 1997. ΄Οταν ο υποψήφιος ΥΠΕΞ Ρόπιν Κουκ, επισκεπτόμενος την Κύπρο για ενίσχυση του εκλογικού του αγώνα, σε συνέντευξη στο Λήδρας Πάλας («Σάιπρους Γουίκλι» 31 Ιανουαρίου – 6 Φεβρουαρίου 1997), αναφέρθηκε σε εισήγηση σχεδίου λύσης που περιλάμβανε και το στοιχείο της εκ περιτροπής προεδρίας.
Αντιδρώντας ο τότε κυβερνητικός εκπρόσωπος Ι. Κασουλίδης, δήλωσε ότι τέτοιες προτάσεις δεν είχαν καν γίνει προς την κυπριακή κυβέρνηση. Και όμως, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, η προεκλογική ομιλία του Εργατικού Τζον Πρέσκοτ στο Λονδίνο προς την Ομογένεια, στις 23 Ιανουαρίου 1997, (στην οποία διαφημίστηκε ότι θα μιλούσε και ο Ρόμπιν Κουκ, αλλά αντ΄ αυτού βρέθηκε στην Κύπρο), κατ’ αρχάς περιλάμβανε και συγκεκριμένη αναφορά για εκ περιτροπής προεδρία, καθ΄ υπόδειξιν του Φόρεϊν Όφις!
Κατόπιν έντονων υποδείξεων, από ορισμένους Ελληνοκυπρίους (Λονδίνου) υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος προς τον κ. Πρέσκοτ, ο τελευταίος με μεγάλη δυσκολία αναγκάστηκε να αφαιρέσει τη συγκεκριμένη αναφορά, εφόσον του τόνισαν ότι κάτι τέτοιο θα στερούσε ψήφους προς το Κόμμα.
Δηλαδή, η εικόνα που είχε δοθεί ήταν ότι η τουρκική πρόταση (δίχως να ξεκαθαρίζει κιόλας ότι ήταν όντως ΤΟΥΡΚΙΚΗ ) είχε υιοθετηθεί και προταθεί σε πρώτο στάδιο από την κυβέρνηση Κληρίδη το 1994 και το…. 1997 την προωθούσε και το Φόρεϊν Όφις, επικαλούμενο ότι η δική μας πλευρά την εισηγήθηκε πρώτη!
25.2. 2004, «Σημερινή»: O Δρ Β. Λυσσαρίδης, κατάγγειλε τους Γιώργο Βασιλείου, Γλαύκο Κληρίδη και Αλέκο Μαρκίδη ότι μας οδήγησαν στο «Σχέδιο Ανάν» και ότι ο Αλέκος Μαρκίδης, επι προεδρίας Κληρίδη, σε συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου είχε παραδεχθεί ότι η πρόνοια για εκ περιτροπής προεδρία στο «Σχέδιο Ανάν» περιλήφθηκε στο Σχέδιο κατόπιν πρότασης της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Ε, λοιπόν, η εκ περιτροπής προεδρία δεν μας ήλθε ούτε το 1992 ούτε το 1994 ούτε το 1997. Ήταν τουρκική απαίτηση μάλλον από το 1974 και το Φόρειν ΄Οφις την προωθούσε από το 1975…
Ιδού:
Ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής στην Λευκωσία στις 22 Αυγούστου 1975 σε έκθεσή του προς το Λονδίνο έγραψε μεταξύ άλλων «Ο Μακάριος… δεν δέχτηκε την τουρκική πρόταση για εκ περιτροπής Προεδρία…»
(Σημειώνεται δύο μήνες μετά, (Οκτώβριος 1975) ο βρετανός ΥΠΕΞ Τζέιμς Κάλαχαν σε έντονες διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα και την Τουρκία, πρότεινε πακέτο με τρία στοιχεία – Διζωνική ομοσπονδία, αναπροσαρμογή συνόρων και κεντρική κυβέρνηση με αδύνατες εξουσίες, δύο συνιστώντα κράτη. Τότε ήταν που μετά τις δύο βάρβαρες τουρκικές εισβολές, πρωτοαναφέρθηκαν στα δύο constituent states(υπήρξε και χάρτης στον Economist) όμως το Φόρειν ΄Οφις είχε ξεκινήσει να επεξεργάζεται την ανασύσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε δύο συνιστώντα κράτη από τις 3.1.1964… και τελεσίδικα στις 16.8.1974 είχαν αποφασίσει ότι η λύση θα ήταν η βρετανο-τουρκική τους ΔΔΟ που ήθελε ο Ντενκτάς).
Το βρετανικό έγγραφο 1957 « λίγη συνεργασία με τους Ελληνο-κύπριους…»
Εναλλακτική Κληρίδη
2.2.1977, δέκα μέρες πριν από τις 4 κατευθυντήριες γραμμές Μακαρίου/Ντενκτάς, ο Γλαύκος Κληρίδης σε συνάντηση στο Λονδίνο με τον τότε ΥΠΕΞ Ντέιβιντ Όουεν, μεταξύ άλλων συζήτησαν και την εκ περιτροπής προεδρία. Ο Μακάριος, είπε ο Κληρίδης, δεν τη δεχόταν. Ο Κληρίδης εισηγήθηκε εναλλακτική λύση, να υπάρχει ένας Έλληνας πρόεδρος και ένας Τούρκος αντιπρόεδρος ή ένας πρόεδρος και ένας πρωθυπουργός…
Επιπλέον, στο βιβλίο «Άκρως Απόρρητον» του πρώην πρέσβη Χρήστου Ζαχαράκη στην σελίδα 275 ο συγγραφέας καταγράφει ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ραούφ Ντενκτάς στις τότε προτάσεις του προς τον Πρόεδρο Σπύρο Κυπριανού μέσω του τότε ΓΓ. Του ΟΗΕ Μπέρες Ντε Κουεγιάρ φάνηκε να δέχεται την απόσυρση του τουρκικού αιτήματος της εκ περιτροπής προεδρίας. Αυτό συνέβη, σύμφωνα με τον πρώην πρέσβη Ζαχαράκη, στις 27 Νοεμβρίου 1984. Η δική μας πλευρά δεν δέχθηκε τις προτάσεις εκείνες, οι οποίες είχαν προταθεί στον Πρόεδρο Κυπριανού από τον Γ.Γ…
24.1.2010: Τελικά ο Αλέκος Μαρκίδης δήλωσε στην «Αλήθεια» ότι η εκ περιτροπής προεδρία ήταν αξίωση του Ρ. Ντενκτάς.
Εναλλακτική Κασουλίδη
26.6.2018: Sigmalive: « Υπέρ της εκ περιτροπής Προεδρίας στο Κυπριακό, με συγκεκριμένη φόρμουλα, φέρεται να τάχθηκε ο τέως Υπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Κασουλίδης, από την Αθήνα».
Η ανάρτηση αναφερόταν στο δημοσίευμα της Αθηναϊκής «Εστίας» : « Τούρκος στον Προεδρικό θώκο της Κυπριακής Δημοκρατίας – Πρότασις – βόμβα Κασουλίδη: 20 μήνες θητεία εκ περιτροπής» και που έλεγε ότι :
O Κασουλίδης, σε εκδήλωση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου στην Αθήνα, τάχθηκε ευθέως υπέρ της εκ περιτροπής Προεδρίας Ελληνοκύπριου και Τουρκοκύπρου, στα πλαίσιο της επανενωμένης Κύπρου… Η πρόταση κ. Κασουλίδη είναι για πενταετή θητεία, που θα χωρίζεται σε τρία εικοσάμηνα…
Η ανάρτηση εδώ – http://www.sigmalive.com/news/politics/516361/efimerida-estia-protasi-i-kasoulidi-gia-ek-peritropis-proedria
Σωστά υπολόγιζαν οι Τούρκοι από το 1957 ότι με λίγη βοήθεια από τους Ελληνοκύπριους, μπορούσαν να εξασφαλίσουν την ομοσπονδία/συνομοσπονδία δύο ζωνών…
Ο χάρτης στο Economist 1975 για συνομοσπονδία δύο component parts
Πηγές – Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, βιβλίο ΦΑ «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»
* Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 22/2/2026