Γράφει ὁ Δρ. Δημήτριος Γ. Μεταλληνός
Μὲ τὴν ὁλοκλήρωση τοῦ ἔτους 2025 καὶ τὴν ἀνατολὴ τοῦ 2026, θὰ ἐπιθυμούσαμε μαζὶ μὲ τὴν (προσ)εὐχή μας γιὰ ἕνα καλύτερο κόσμο – ἄρα καλύτερους ἀνθρώπους, ποὺ συνεπάγεται νὰ γίνουμε πρωτίστως ἐμεῖς οἱ ἴδιοι καλύτεροι – νὰ διεισδύσουμε μὲ τὴ βοήθεια τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας στὸ Μυστήριο τῆς Θείας Ἐνανθρωπήσεως.
Τὸ νὰ ἀναφέρεσαι σὲ κοσμοσωτήρια γεγονότα, ὅπως τὸ σημαντικότερο γεγονὸς τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας τὰ Χριστούγεννα, τὴν εἴσοδο δηλαδὴ τοῦ Ἀκτίστου στὸν κτιστὸ κόσμο, ἀποτελεῖ μία ἄκρως ριψοκίνδυνη πράξη. Διότι, πῶς θὰ μπορέσει ἕνας τυφλὸς νὰ περιγράψει τὸ σύμπαν; Οἱ μόνοι ποὺ μποροῦν νὰ ψηλαφήσουν καὶ νὰ ἀναφερθοῦν στὴ Χριστοῦ Γέννηση ἀπλανῶς εἶναι οἱ μέτοχοι καὶ φορεῖς τοῦ ἱστορικοῦ καὶ ὑπεριστορικοῦ αὐτοῦ Γεγονότος, οἱ Πατέρες καὶ Διδάσκαλοι τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως. Οἱ σκέψεις, ποὺ ἀκολουθοῦν, ἑδράζονται στὰ Θεολογικὰ Κείμενα τῶν Κορυφαίων Πατέρων Μ. Ἀθανασίου, Μ. Βασιλείου, Γρηγορίου Θεολόγου καὶ Ἰωάννη Χρυσοστόμου, τὶς σημαντικότερες προσωπικότητες ποὺ γέννησε ἡ ἀνθρώπινη σοφία.
Χριστοῦ Γέννα. Ὁ Θεός, ὁ προαιώνιος, ὁ πατέρας τῶν πάντων, ὁ ἄυλος, ἄκτιστος καὶ ἀσώματος, γεννᾶται σὲ σπήλαιο. Ὁ νοητὸς ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, τὸ φῶς τῶν ἐσκοτισμένων, χωρεῖται στὴ φάτνη. Ὁ ὑπεράγνωστος, ἀπρόσιτος στὴν οὐσία, ἀσύλληπτος ἀπὸ τὸ νοῦ καὶ ἀχώρητος μέσα στὸ σύμπαν, σπαργανώνεται μὲ ράκη σὰν θνητός. Αὐτὸς ποὺ ἔβρεξε τὸ μάννα στὴν ἔρημο, τρέφεται μὲ μητρικὸ γάλα. Ὁ ἄναρχος, ἄρχεται. Ὁ ἄσαρκος Λόγος, σαρκώνεται. Ταπεινώνει ἀταπεινώτως, τὸ ἀταπείνωτο ὕψος του καὶ συγκαταβαίνει μὲ τρόπο ἄφραστο καὶ ἀκατάληπτο. Ἐνῶ εἶναι τέλειος Θεός, γίνεται τέλειος ἄνθρωπος καὶ πραγματώνει τὸ μέγιστο μυστηριακὸ καὶ σωτήριο ἔργο ὅλων τῶν αἰώνων. Διότι τίποτε δὲν εἶναι μεγαλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ γίνει ὁ Θεὸς ἄνθρωπος. Ἡ ἀσύλληπτη καὶ ἀπερινόητη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸ πλάσμα Του τὸν ὁδηγεῖ στὸ θαῦμα τῶν θαυμάτων, στὸ μυστήριο τῶν μυστηρίων. Τὴν ἀπαθῆ σμίκρυνση τοῦ ἀπείρου μεγαλείου τῆς δόξης Του. Τὴν ἄφατο κένωση τῆς ἀφαντάστου παντοδυναμίας Του.
Ὁ νοῦς διαρρηγνύεται, στὴν προσπάθειά του νὰ συλλάβει τὸ ἀπερινόητο. Ἡ ὕπαρξη εἰσάγεται στὴ θεία τρέλλα τῆς πίστεως. Οἱ οὐρανοὶ συναντοῦν τὴ γῆ. Τὸ ἄπειρο εἰσχωρεῖ στὸ πεπερασμένο. Ἡ ταπεινὴ φάτνη μεγαλύνει τὴ χριστιανικὴ ὁμολογία. Ἀποκαλύπτει τὴν μωρία, τὴν πτωχεία τοῦ πνεύματος καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ νηπιάσας Θεός διαλύει τὶς αἰχμὲς τοῦ ὀρθολογισμοῦ καὶ ἀνοίγει τὸν δρόμο τῆς σοφῆς ἀγνωσίας καὶ τῆς ἄσοφης γνώσης. Ὁ Θεὸς μεταλαμβάνει τὴν ἀνθρώπινη σάρκα. Ἑνώνεται μὲ τὸ σῶμα. Τὸ προσλαμβάνει καὶ τὸ Θεοποιεῖ. Τὸ ἀνασταίνει καὶ τὸ ἀθανατοποιεῖ. Κατεβαίνει ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ ἀνοίγει τὴ δυνατότητα κοινωνίας οὐρανοῦ καὶ γῆς, ἑνώσεως Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου.
Αὐτὴ ἡ ἀπέραντη ἀγάπη, τῆς ἐθελούσιας συγκαταβάσεως, τῆς ἀπείρου αὐτοπτωχεύσεως, γίνεται πνευματικὴ μάχαιρα ποὺ διαχωρίζει τὴ σωτηρία ἀπὸ τὴν ἀπώλεια. Ἡ ὑπαρξιακή μας τοποθέτηση ἀπέναντι στὰ Χριστούγεννα εἶναι ζήτημα αἰώνιας ζωῆς ἢ αἰωνίου θανάτου. Ἢ ἀποδεχόμαστε τὴ σωτηριολογικὴ δύναμη τῆς θείας ἐνσάρκωσης ἢ παραδιδόμαστε στὴν ἔρημο τοῦ μηδενός.
Ὅπως καταδέχτηκες Κύριε νὰ ἀνακληθεῖς στὴ φάτνη τῶν ἀλόγων, ἔτσι δέξου νὰ εἰσέλθεις στὴ φάτνη τῆς ἀλόγου μου ψυχῆς καὶ στὸ σπιλωμένο μου σῶμα. Ἅγνιζε, κάθαρε, ρύθμιζε, κάλλυνε, συνέτιζε καὶ φώτιζέ μας γιὰ τὸν ἁγιασμό, τὴν ἴαση, τὸν φωτισμό, τὴ νέκρωση τῶν παθῶν, τὴν εἰρήνη τῶν ψυχικῶν μας δυνάμεων, τὴν πλησμονὴ σοφίας, χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης…
Τὸ γεγονὸς τῆς Θείας ἐνανθρωπήσεως εἶναι συνταρακτικό. Ἡ πρόκληση εἶναι ἀκαταμάχητη. Πῶς μποροῦμε νὰ ἀφήσουμε ἀναξιοποίητη τὴ δυνατότητα τῆς προσωπικῆς μας τελειώσεως; Πῶς νὰ παραμείνουμε ἀμπαρωμένοι, μεσ’ τὸ μίζερο καβούκι τῆς ἀτομικῆς μας ἀθλιότητας;
Ὁ νοῦς παρέλυσε ἀπὸ τὸν πληθωρισμὸ τῶν πολιτικῶν σλόγκαν, τὴν παγωνιὰ τῶν κουρδισμένων ἰδεολογιῶν καὶ τὸν ὄγκο τῶν διαφημιστικῶν ἐκβιασμῶν. Οἱ καρδιὲς βάρυναν ἀπὸ τὴν ἀφόρητη ἐλαφρότητα τῶν ἐφήμερων συγκινήσεων. Κατέληξε ὁ ἄνθρωπος κουφός, νὰ σπρώχνει ἀνεπίγνωστα τὸ πτῶμα τῆς ἀπροσμέτρητης λήθης του. «Ζητεῖται ἐλπίς»… Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.
Ὁ χρόνος εἶναι τὸ πλαίσιο καὶ ἡ ἱστορία τὸ περιεχόμενο.
Ἡ φιλοσοφία τονίζει τὸν ὑπαρξιακὸ καὶ νοηματικὸ χαρακτήρα τοῦ χρόνου.
Ἡ θεολογία ἀποκαλύπτει τὸν θεῖο σκοπὸ καὶ τὴν ἐσχατολογικὴ διάσταση τῆς ἱστορίας.
Ἔτσι, ἡ ἱστορία δὲν εἶναι ἁπλῶς μία σειρὰ γεγονότων, ἀλλὰ μία θεανθρώπινη πορεία, ὅπου ἡ συνείδηση καὶ ἡ χάρη, ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ πρόνοια, ὁ χρόνος καὶ ἡ αἰωνιότητα συνομιλοῦν.
Οἱ ἀναφερόμενοι λόγοι τῶν Ἁγίων μας, ποὺ βιώνουν αἰωνίως τὸ Μυστήριο τῶν Χριστουγέννων καὶ τῶν Θεοφανείων, συνιστοῦν τὴν ὄντως Θεολογία, ἀφοῦ ἀποτελοῦν τὴν ὄντως σοφία, ποὺ μόνο οἱ μυημένοι μποροῦν νὰ ἀποκτήσουν καὶ νὰ μεταφέρουν στοὺς ἀμύητους. Γι’ αὐτὸν τὸν λόγο καὶ στὸ ὑπαρξιακὸ ἐρώτημα «πιστεύεις στὸν Θεό;», οἱ ἅγιοί του μόνο νομιμοποιοῦνται νὰ ἀπαντοῦν καταφατικὰ καὶ ἀπόλυτα: «Ἀσφαλῶς καὶ Πιστεύω, ἀφοῦ βλέπω τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ πορεύομαι σὲ συνεχῆ σχέση μαζί Του!». Ἐμεῖς, ὅμως, οἱ ἀμύητοι, οἱ φιλοσοφοῦντες καὶ θεολογοῦντες ὡς μὴ Φιλόσοφοι καὶ Θεολόγοι, τουλάχιστον τολμοῦμε νὰ ἀπαντήσουμε στὸ ἴδιο καίριο ἐρώτημα: «Πιστεύω, στὸν Θεὸ τῶν Ἁγίων Πατέρων καὶ Μητέρων τῆς Ἐκκλησίας μας! Διότι, Ἐκεῖνοι εἶναι οἱ ἀδιάψευστοι καὶ συνεχεῖς Μάρτυρες τῆς Θείας Οἰκονομίας, ἄρα καὶ τῆς Θείας Γεννήσεως καὶ Ἐπιφανείας Του».
Χριστὸς ἐτέχθη. Ἀληθῶς ἐτέχθη!