Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου
Τόσο τὸ “Αὐτοκέφαλο”, ὅσο καὶ τὸ “Αὐτόνομο”, καὶ ὁ τρόπος ἀνακήρυξής τους στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἔχουν τεθεῖ στὶς “Διορθόδοξες Προπαρασκευαστικὲς Ἐπιτροπές”, οἱ ὁποῖες προηγήθηκαν τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης. Ἂν ὑπῆρχε ἀδιαμφισβήτητο ἐκκλησιαστικὸ ἔθος στὸ θέμα τοῦτο, ὅπως ἰσχυρίζονται κάποιοι, καὶ μάλιστα κανονολόγοι, ποιὸς ὁ λόγος νὰ τεθεῖ τέτοιο θέμα;
Πῶς λοιπὸν κάποιοι κανονολόγοι ὁμιλοῦν γιὰ ἐκκλησιαστικὸ ἔθος στὸ ζήτημα τοῦ Αὐτοκεφάλου ὡσὰν νὰ ἔχει καταργηθεῖ ἡ Πανορθόδοξη συναίνεση; Εἶναι γι’ αὐτοὺς ἔργο “ἑνὸς μόνο Πατριάρχου”, τὸ ζήτημα τοῦ Αὐτοκεφάλου;
Πῶς λοιπὸν ἐπιμένουν σὲ προνόμιο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου γιὰ τὴν ἐκχώρηση Αὐτοκεφαλίας, χωρὶς τὴν Πανορθόδοξη συναίνεση, τὴ στιγμὴ πού τέθηκε ὡς θέμα στὶς “Διορθόδοξες Προπαρασκευαστικὲς Ἐπιτροπές”, οἱ ὁποῖες προηγήθηκαν τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης;
Νὰ θυμίσουμε ὅτι καὶ κατὰ τὴν Πανορθόδοξη διάσκεψη, ἡ ὁποία πραγματοποιήθηκε στὴ Ρόδο τὸ ἔτος 1963, τέθηκαν τὰ ζητήματα τοῦ Αὐτοκεφάλου καὶ τοῦ Αὐτονόμου στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὡς ἑξῆς: (1) “Τὶς ὁ ἀνακηρύσσων”, (2) “Προϋποθέσεις καὶ ὅροι” καὶ (3) “Ὁ τρόπος ἀνακηρύξεως Αὐτοκεφάλου”.
Τὸ ὁμόθυμο τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν γιὰ τὸ τρόπο ἀνακήρυξης τοῦ Αὐτοκεφάλου, ἐπιζητοῦν μονομερῶς νὰ τὸ ἀντικαταστήσουν μὲ “ἔργον ἑνὸς (μόνο) Πατριάρχου”.
Τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει τέτοιο ἐκκλησιαστικὸ ἔθος, καταμαρτυρεῖται καὶ στὸ ἀνακοινωθὲν τῆς ἀπόφασης τῆς Ἔκτακτης Συνεδρίας τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου στὶς 18 Φεβρουαρίου 2019.
Τὸ ἐν λόγῳ ἀνακοινωθέν, τὸ σχετικὸ μὲ τὴν οὐδέτερη στάση της στὸ θέμα τοῦ Οὐκρανικοῦ Αὐτοκεφάλου, ἔθετε τὸ ἀκόλουθο ἐρώτημα: “Ἂν ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη στὴν Ε΄ Προσυνοδικὴ Διάσκεψη περὶ ἀνακηρύξεως τοῦ Αὐτοκεφάλου δὲν ἀκυρωνόταν, λόγῳ τῆς ἀποτυχίας συμφωνίας ἐπὶ τοῦ τρόπου ὑπογραφῆς τοῦ τόμου Αὐτοκεφαλίας, θὰ ὑπῆρχε τὸ σημερινὸ πρόβλημα;”
Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ καταρρίπτει παρεπόμενα καὶ τὴν αὐθαίρετη ἀπόφαση τοῦ μ. Ἀρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου Β΄ γιὰ μνημόνευση “Μητροπολίτου Οὐκρανίας”, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπόφαση τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἱερᾶς τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου στὸ θέμα τοῦτο.
Μὲ βάση τὸ ἐρώτημα αὐτό, πῶς μπορεῖ νὰ στηρίζεται μὲ τέτοια βεβαιότητα ἡ ἀνακήρυξη τοῦ Οὐκρανικοῦ Αὐτοκεφάλου, χωρὶς Πανορθόδοξη συναίνεση; Ἀπὸ πότε ἔχει καταργηθεῖ ἡ Πανορθόδοξη συναίνεση;
Ἂς θυμίσουμε τὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴ μελέτη τοῦ μ. Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ Πάσης Ἑλλάδος Χριστοδούλου, ποὺ τιτλοφορεῖται “Μελέτιος ὁ Πηγᾶς – Κεφάλαιον Γ΄: Ὁ Μελέτιος ὡς Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας”, εἰδικότερα στὴν ἀναφορὰ στὸ Ρωσικὸ θέμα καὶ τὴ Σύνοδο τοῦ 1593.
Στὴ μελέτη του αὐτὴ ὁ μ. Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ Πάσης Ἑλλάδος Χριστόδουλος, μεταξὺ ἄλλων σημείωνε τὰ ἑξῆς: «Κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Ἰερεμίας Β΄ τὴν κανονικὴν τάξιν παριδών, ἀνεκήρυξεν αὐτοβούλως εἰς Πατριαρχεῖον τὸν Μητροπολιτικὸν θρόνον Μοσκοβίας. Πληροφορηθείς τοῦτο ὁ Μελέτιος ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Πατριάρχην Ἰερεμίαν δριμέως ψέγων αὐτὸν διὰ τὴν τολμηθεῖσαν παραβίασιν τῆς Κανονικῆς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τάξεως. “Οἶδα”, ἔγραφε, “ἐπὶ τῇ ἀναγωγῇ εἰς Πατριαρχεῖον τῆς Μοσκόβου Μητροπόλεως, οὐ γὰρ σε διαλανθάνει οὐχ ἑνὸς εἶναι τοῦτο Πατριάρχου (εἰ μὴ τῇ Παλαιᾷ Ρώμῃ ἐπανακολουθεῖν ἔγνωκεν ἡ Νέα) ἀλλὰ Συνόδου καὶ Συνόδου Οἰκουμενικῆς (τῶν Ὀρθοδόξων δηλαδή). Τοῦτον γὰρ τρόπον καὶ τὰ μέχρι σήμερον Πατριαρχεῖα κατέστη, διὰ τοῦτο ἔδει σου τὴν ἱερὰν ψυχὴν καὶ τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν συμπαραλαβεῖν τὴν ψῆφον. Δεῖ γὰρ πάντας εἰδέναι (ὡς κατὰ τὴν Γ΄ Σύνοδον οἱ Πατέρες διορίζονται) τὸ πραττόμενον ὅτι περὶ κοινοῦ τινος πράγματός ἐστιν ἡ σκέψις· φανερὸν δὲ ὅτι θρόνος οὐδεὶς Πατριαρχικὸς ἑτέρῳ ὑπόκειται, ἀλλὰ τῇ καθολικῇ συνδέεται Ἐκκλησίᾳ”. Διά τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ἐπὶ τῆς Κανονικῆς αὐτοῦ βάσεως τὸ θέμα τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου καὶ τῆς ἀνυψώσεως Μητροπόλεώς τινος εἰς Πατριαρχικὴν ἀξίαν, γεγονὸς ἐνέχον μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν πορείαν τῆς Ἐκκλησίας».
Ὁ τονισμὸς ὅτι τέθηκε, “διὰ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ἐπὶ τῆς Κανονικῆς αὐτοῦ βάσεως τὸ θέμα τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ αὐτοκεφάλου καὶ τῆς ἀνυψώσεως Μητροπόλεώς τινος εἰς Πατριαρχικὴν ἀξίαν”, δὲν ἔχει χρεία περαιτέρω ἐπεξήγησης, στοὺς ἀρνούμενους τὴν Πανορθόδοξη συναίνεση στὸ θέμα τοῦτο.
Ἡ Πανορθόδοξη συναίνεση οὐδέποτε καταργήθηκε, ὅσο κι ἂν ἐπιμένουν κάποιοι κανονολόγοι σὲ ἀνύπαρκτο ἀντισυνοδικὸ “ἔθος”. Τὸ συνοδικὸ κάλλος τῆς Ἐκκλησίας ἔχει δυστυχῶς ἐνοχλήσει ἀρκετοὺς ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Οὐκρανικοῦ.
Σημείωσις:
* myriobiblos.gr “Μελέτιος ὁ Πηγᾶς – Κεφάλαιον Γ΄: Ὁ Μελέτιος ὡς Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας”.