1922-2022 – 100 χρόνια ἀπὸ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή
«Ἀκόμα καὶ τὸ Βατικανὸ ἔχει ἀνάμειξη στὰ γεγονότα. Λίγα χρόνια μετὰ τὴν καταστροφὴ ἔρχονται στὸ φῶς διάφορα ἔγγραφα ποὺ ἀποδεικνύουν περίτρανα πὼς τὸ Βατικανό, ὅπως καὶ ἄλλες δυνάμεις, εἶχαν παρακινήσει τὴ Γαλλία νὰ βοηθήση τοὺς Τούρκους, γιατὶ δὲν ἤθελε νὰ πάρουν οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες τὴν Κωνσταντινούπολη. Τὸ Βατικανὸ φοβόταν πὼς ἡ Ἑλληνορθόδοξος Ἐκκλησία θὰ γινόταν σοβαρὸς ἀντίπαλος σὲ περίπτωση ποὺ θὰ ἑδραιωνόταν στὸ παλιὸ κέντρο τοῦ ἀνατολικοῦ χριστιανισμοῦ».
«Οἱ χριστιανοὶ τότε μόνο θὰ εἶναι πραγματικὰ εὐτυχεῖς, ὅταν ἐξαφανιστοῦν οἱ καταραμένοι Ἕλληνες αἱρετικοὶ κι οἱ Τοῦρκοι καταστρέψουν τὴν Κωνσταντινούπολη».
Ἡ βλακεία μας
Στὴν ἄλλη πλευρὰ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, στὴν Ἰωνία, ἀρχίζει ἡ τελικὴ φάση τῆς τραγωδίας. Μὲ νόμο ποὺ ἐκδίδει ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση στὶς 28 Ἰουλίου 1922 (2870/22) ἀπαγορεύει τὴν ἔξοδο τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τὴν Ἰωνία. Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ προβλέπει αὐστηρὲς ποινές, πειθαρχικὲς καὶ χρηματικές, στὴν περίπτωση σύλληψης πλοίων ποὺ μεταφέρουν πληθυσμό. Ἡ ἀπαγόρευση αὐτὴ θεσπίζεται παρ᾽ ὅλο ποὺ ἡ ἐκκένωση τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, πολὺ καιρὸ πρίν, εἶχε ἀρχίσει νὰ συζητιέται σοβαρὰ στὰ ἀνώτερα κυβερνητικὰ καὶ στρατιωτικὰ κλιμάκια.
Στὶς 26 Αὐγούστου 1922, σπάει τὸ Ἑλληνικὸ μέτωπο στὸ Ἀφιὸν Καραχισάρ, μετὰ ἀπὸ τουρκικὴ ἀντεπίθεση. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς διαλύεται μέσα σὲ λίγες μέρες. Δὲν ὑπάρχει κανένα ἑλληνικὸ σχέδιο ἄμυνας. Ὁ Ἕλληνας ἀξιωματικὸς Σιμιτόπουλος γράφει: «Ἡ βλακεία τοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ μας ἦτο χαρακτηριστικωτάτη».
Ἡ ἐπερχόμενη καταστροφή
«Ὑπάρχουν συγκεκριμένες καταγγελίες γιὰ βίαιη ἐμπόδιση ἀπὸ τὶς ἑλληνικὲς ἀρχὲς τῆς ἀναχώρησης Ἑλλήνων τῆς Ἰωνίας, λίγες μόνο μέρες πρὶν τὴν εἴσοδο τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ.
Ὁ Γ. Δάφνης ἀναφέρει ὅτι λίγο πρὶν τὴν καταστροφή, εἶχε ἐπισκεφθῆ τὸν ἁρμοστὴ τῆς Ἑλλάδας στὴ Σμύρνη, Στεργιάδη, ὁ πολιτικὸς Γ. Παπανδρέου. Ὁ Στεργιάδης ἀνακοίνωσε στὸν Παπανδρέου τὴν ἐπερχομένη καταστροφή. Σὲ ἐρώτηση τοῦ Παπανδρέου “Γιατὶ δὲν εἰδοποιεῖ τὸν κόσμο νὰ φύγη;” ὁ Στεργιάδης ἀπαντᾶ: “Καλύτερα νὰ μείνουν ἐδῶ νὰ τοὺς σφάξη ὁ Κεμάλ, γιατὶ ἄν πᾶνε στὴν Ἀθήνα, θὰ ἀνατρέψουν τὰ πάντα”.
Ὁμολογία Συμμαχικῶν Δυνάμεων
«Ὁ ἴδιος ὁ Ἄγγλος πρωθυπουργὸς Leoyd George κατηγόρησε στὸν τελευταῖο λόγο του (4 Αὐγούστου 1922) γιὰ τὸν ἑλληνοτουρκικὸ πόλεμο τοὺς Τούρκους “ὅτι καὶ τώρα, ὅπως καὶ πρίν, γράφουν τὴν ἱστορία τους μὲ αἷμα καὶ ἐξαλείφουν τὸν μὴ μωαμεθανικὸ πληθυσμὸ μὲ θανάτους καὶ ἐξορίες”. Παραδέχθηκε βέβαια ἐπίσης ὅτι καὶ οἱ χῶρες τῆς Ἀντάντ φέρουν ἕνα μέρος τῆς εὐθύνης, γιατὶ “ἡ Ἑλλάδα ὕστερα ἀπὸ ὑπόδειξη τῆς Μεγάλης Βρετανίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ἰταλίας, τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς Ἰαπωνίας κατέλαβε τὴ Σμύρνη καὶ τὰ γειτονικὰ βιλαέτια, μιὰ καὶ αὐτὰ τόσο ἀπὸ ἄποψη σύνθεσης τοῦ πληθυσμοῦ ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψη τῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἱστορίας τους ἦταν κατὰ κύριο λόγο ἑλληνικά”. Ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδας Observer σὲ κύριο ἄρθρο του δήλωνε ρητὰ καὶ κατηγορηματικὰ ὅτι “ἡ Μεγάλη Βρετανία παρακίνησε τὴν Ἑλλάδα νὰ πάρη ἐπάνω της πολὺ μεγάλο μέρος τῆς εὐθύνης, τώρα ὅμως ἡ κατάσταση τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν χριστιανικῶν μειονοτήτων εἶναι πολὺ κακή”».
Πίσω ἀπὸ τὶς πλάτες τῶν Ἑλλήνων
«Ἡ Μεγάλη Βρετανία, ἐνῶ ἀρχικὰ ὑποστηρίζει τὶς ἑλληνικὲς θέσεις, δὲν ἐπεμβαίνει, γιὰ νὰ περιορίση τὴν ἧττα τῆς συμμάχου της Ἑλλάδας.
Πίσω ἀπὸ τὶς πλάτες τῆς ἑλληνικῆς κυβέρνησης, Ἄγγλοι, Γάλλοι καὶ Ἀμερικανοὶ μὲ τὸν στρατηγὸ Χάρμποτ, πηγαίνουν στὴ Σεβάστεια γιὰ ἐπαφὲς μὲ τοὺς κεμαλικοὺς στρατηγούς, ἀναγνωρίζοντας ἔτσι τὸ κεμαλικὸ κίνημα. Τὰ στρατιωτικὰ ὄργανα τῶν συμμάχων ποὺ εἶχαν καθῆκον νὰ φρουροῦν τὶς ἀποθῆκες πολεμοφοδίων, ἀφήνουν ἐλεύθερες τὶς πόρτες, γιὰ νὰ ἐξοπλίζεται στὰ φανερὰ πιὰ ὁ κεμαλικὸς στρατός.
Τὴν περίοδο ποὺ τὸ Βατοὺμ βρίσκεται στὴν κατοχὴ τῶν Ἄγγλων, ὁ Βρετανὸς ἁρμοστὴς ἀπαγορεύει στὶς ποντιακὲς ὀργανώσεις νὰ συγκροτήσουν ποντιακὰ τάγματα, γιὰ νὰ ἀγωνιστοῦν γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ Πόντου. Ἐπίσης ἀπαγορεύει τὴν ἀπόβαση ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὴν Τραπεζοῦντα.
Ἀκόμα καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ἄγγλος πρωθυπουργὸς Λόϋντ Τζώρτζ παραδέχεται τὶς ἀγγλικὲς εὐθύνες. Δηλώνει στὴ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων: “Οἱ Τοῦρκοι ὀργιάζουν ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, χωρὶς νὰ διασώζωνται ἀπ᾽τὶς Ἀγγλογαλλικὲς δυνάμεις”.
Οἱ Ἰταλοὶ μαζὶ μὲ τοὺς Γάλλους, ἐφοδιάζουν τὸν κεμαλικὸ στρατὸ μὲ ὅπλα, ἱματισμό, φορτηγὰ αὐτοκίνητα, ἀεροπλάνα, καταδιωκτικὰ καὶ ἀναγνωριστικά, ἐνῶ ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει ἀφεθῆ ἀπὸ τοὺς “συμμάχους τελείως ἀβοήθητος”».