«Ὁ σπουδασμένος ψάλτης»
«λαλοῦντες ἑαυτοῖς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ Κυρίῳ. (Ἐφεσ. 5,19). (: Καὶ τότε ὁ θεῖος ἐνθουσιασμός ποὺ θὰ γεμίζη τὶς καρδιές σας θὰ ἐξωτερικεύεται. Καὶ θὰ λέτε μεταξὺ σας ψαλμοὺς καὶ ὕμνους καὶ ᾠδὲς πνευματικές. Θὰ τραγουδᾶτε καὶ θὰ ψάλλετε στὸν Κύριο ὄχι μόνο μὲ τὸ στόμα σας, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν καρδιά σας, ποὺ θὰ αἰσθάνεται καὶ θὰ συμμετέχη σ᾿ αὐτὰ ποὺ ψάλλετε.
Πόση μεγάλη χαρὰ νοιώθουμε, ὅταν ἀκοῦμε τὶς ὡραῖες ψαλμωδίες τῆς ἐκκλησίας μας.
- Λέγει ὁ ἱερός Χρυσόστομος:
«Τίποτα, τίποτα δὲν ἀνυψώνει τόσο τὴν ψυχή, δὲν τὴν ἀναπτερώνει, δὲν τὴν ἀπαλλάσσει ἀπ᾿ τὰ γήϊνα πράγματα, δὲν τὴν ἐλευθερώνει ἀπ᾿ τὰ δεσμὰ τοῦ σώματος καὶ δὲν τὴν κάνει νὰ φιλοσοφῆ τὴ ζωὴ καὶ νὰ περιφρονῆ ὅλα τὰ κοσμικὰ πράγματα, ὅσο ἡ μελωδικὴ ἁρμονία καὶ τὸ μελωδικὸ ψαλλόμενο θεῖο ᾆσμα.
Ἀπ᾿ τὰ κοσμικὰ ᾄσματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθη βλάβη ἀπὸ καταστροφὴ καὶ πολλὰ ἄλλα δεινά. Καθ᾿ ὅσον τὰ ἀσελγέστερα καὶ παρανομώτερα ἀπ᾿ τὰ ᾄσματα αὐτὰ, ὅταν εἰσχωρήσουν στὰ βάθη τῆς ψυχῆς, τὴν καθιστοῦν ἀσθενέστερη καὶ μαλθακώτερη. Ἐνῶ ἀπὸ τοὺς πνευματικοὺς ψαλμοὺς εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψη πολὺ κέρδος, πολλὴ ὠφέλεια, πολὺς ἁγιασμὸς καὶ νὰ γίνῃ ἀφορμὴ κάθε εἴδους εὐσέβειας, καθ᾿ ὅσον τὰ μὲν λόγια αὐτῶν καθαρίζουν τὴν ψυχή, τὸ δὲ ἅγιο Πνεῦμα εἰσέρχεται ἀμέσως στὴν ψυχὴ ποὺ ψάλλει αὐτὰ τὰ ᾄσματα.»
- Στόν βίο τοῦ Ὁσίου Ζωσιμᾶ τῆς Σιβηρίας ἀναφέρεται τό ἀκόλουθο παράδειγμα γιά τήν στάση μας κατά τόν ἐκκλησιασμό:
«Μία μοναχὴ τῆς Μονῆς Ἁγίας Τριάδος – Παναγίας Ὁδηγητρίας, ἐπιστρέφοντας ἀπὸ τὴ Μόσχα, ὅπου εἶχε πάει γιὰ κάποια ὑπόθεση, ἔλεγε στὸν ὅσιο Ζωσιμᾶ:
– Πρὶν ἀπὸ λίγες μέρες πῆγα σ᾿ ἕνα ναὸ τῆς Μόσχας γιά τὸν Ἑσπερινὸ καὶ τὴ Λειτουργία τῆς ἑπομένης. Ἀλλά συγχύστηκα! Οὔτε ἔψαλλαν καλά, οὔτε διάβαζαν προσεκτικά. Καὶ βιάζονταν πολὺ καὶ παρέλειπαν πολλά… Τί νὰ σᾶς πῶ, ὁμολογῶ ὅτι τοὺς κατέκρινα μὲ τὸν λογισμό μου.
– Ἐκεῖνοι δὲν ἔψαλλαν καλά… ἀλλὰ κι ἐσὺ δὲν προσευχόσουνα καλά! παρατήρησε ὁ ὅσιος. Τὸν ἑαυτό σου νὰ κατηγορῆς. Γιατὶ ὅποιος προσεύχεται καλά, δὲν ἀσχολεῖται μὲ τὸ πῶς ψάλλουν ἢ διαβάζουν. Ἂν ὁ νοῦς σου καὶ ἡ καρδιά σου ἦταν παραδομένα στὸν Θεό, ἂν στεκόσουνα σὲ μιὰ γωνιὰ καὶ σὰν τὸν τελώνη τοῦ Εὐαγγελίου σκεφτόσουνα μονάχα τὶς ἁμαρτίες σου, λέγοντας μὲ συντριβή: “Θεέ μου, ἱλάσθητί μοι τῇ ἁμαρτωλῇ”, τότε δὲν θὰ πρόσεχες τί γινόταν γύρω σου καί, πολὺ περισσότερο, δὲν θὰ εἶχες τὴν τόλμη νὰ κατακρίνης τοὺς ἄλλους».
- Ἀναφέρεται τό ἀκόλουθο συγκλονιστικό περιστατικό μέ τόν Ἅγ. Παΐσιο καί τόν σπουδασμένο ψάλτη:
«Ὑπῆρχε ἕνας “σπουδασμένος ψάλτης” μὲ πτυχίο θεολογίας καὶ διδακτορικὸ θεολογίας στὸ ἐξωτερικὸ ποὺ ὅταν ἔψαλλε “Ἀπόστολοι ἐκ περάτων συναθροισθέντες ἐνθάδε” δὲν πίστεύε ὅτι συνέβη τὸ γεγονὸς αὐτό.
Κάποτε συνοδεύοντας τὸν Δεσπότη τῆς Μητροπόλεως ποὺ ἔψελνε πῆγαν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὸν Ἅγιο Παΐσιο.
Ἀφοῦ τὸν ἀσπάστηκαν, λέει ὁ Ἅγιος Παΐσιος…
“Δέσποτα, θὰ σὲ παρακαλέσω νὰ μᾶς ἀφήσης λίγο μόνους μὲ τὸν ψάλτη σου…”
Ἀφοῦ ἔμειναν μόνοι, τοῦ λέει…
“Ἐσύ νά μὴ ξαναψάλης!”
Ἀφοῦ δὲν πιστεύεις αὐτὰ ποὺ ψέλνεις, νὰ μὴ ξαναψάλλης!”
“Τί ἐννοεῖτε, γέροντα;” Ρώτησε σαστισμένος ὁ ψάλτης…
“Δὲν πιστεύεις ὅτι οἱ Ἀπόστολοι ἐκ περάτων συναθροίστηκαν στὴν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου;”
Τὰ ’χασε πιὸ πολύ, βλέποντας ὅτι ὁ γέροντας γνώριζε τοὺς λογισμούς του…Καὶ ἡ ἔκπληξή του πῆγε “σὲ ἄλλο ἐπίπεδο”….
“Ἔλα κοντά”, τοῦ λέει ὁ γέροντας…
Καὶ μὲ τὰ δύο χέρια του πιάνει τὸν καρπὸ τοῦ χεριοῦ του …
…καὶ κρατώντας τον ἐπὶ ἕνα τέταρτο …
Βρέθηκαν μαζὶ στὸ ἐξωτερικό… στὸ πανεπιστήμιο ποὺ ἔκανε τὸ μεταπτυχιακό του …
Καὶ περπάτησαν μαζὶ …
Ὅταν τὸν ἄφησε…
Σὰ χαμένος ὁ ψάλτης τὸν κοίταζε…
“Πήγαμε ἢ δὲν πήγαμε μαζὶ στὸ Πανεπιστήμιό σου;”
Τὸν ρώτησε ὁ γέροντας …
“Πήγαμε…”
Ἀπάντησε ψελλίζοντας ὁ ψάλτης…
“Κι ἀφοῦ πήγαμε ἐμεῖς …
Γιατί ἀπιστεῖς ὅτι γιὰ τὴν Μητέρα Του ὁ Κύριος ἔφερε τοὺς Ἀποστόλους Του νὰ τὴν προσκυνήσουν;”