Στὸ παρὸν κείμενο, περὶ τουρισμοῦ ὁ λόγος. Ἡ λέξη τουρισμὸς εἶναι ἡ πιὸ ἀμφιλεγόμενη λέξη στὴν ἐποχή μας. Σηματοδότησε τὴν ἐποχὴ ποὺ ζοῦμε (μέχρι καὶ οἱ ἐποχὲς καθορίστηκαν σὲ δύο, σαιζὸν καὶ μὴ σαιζόν), ἀπὸ τὴν δεκαετία σχεδὸν τοῦ ’70 καὶ ἑξῆς. Γνωστὴ ἑπομένως ἡ ἀρχή της, ἀλλὰ δυσδιάγνωστο, γιὰ νὰ μὴ πῶ δυσοίωνο, τὸ μέλλον καὶ ἡ κατάληξή της. Δὲν τὴν ἐπιλέξαμε βέβαια. Μᾶς τὴν ἐπέβαλαν ἀναγκαστικά. Ζωντανοὶ μάρτυρες, ἡ ὥριμη γενιὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ποὺ ἄκουσαν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ «ξεχάστε τὴ γεωργία, θὰ ἀσχολεῖστε μὲ τὸν τουρισμὸ ἀπὸ ’δῶ καὶ μπρός». Ἀπὸ ’κεῖ καὶ ἔπειτα, ὅλα ἔγιναν «εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν».
Ἡ πανάρχαια Ἑλληνικὴ φιλοξενία μὲ προστάτη τὸν «Ξένιο Δία» μετεξελίχθηκε σὲ ἐμπορεύσιμο ἐπάγγελμα μὲ τὶς νέες χρυσοφόρες μετακινήσεις τῶν λαῶν. Ὅλα ἀποφασίστηκαν, ὀργανώθηκαν καὶ ὑλοποιήθηκαν ἐρήμην τοῦ λαοῦ. Ἀπεναντίας θὰ τὸν ξεγέλασαν, ὡς συνήθως, μὲ τὶς ὑποσχέσεις περὶ χρυσῶν κοχλιαρίων. Ἡ νέα καὶ γερὰ ἑδραιωμένη κατοχή, στὴν ὁποίαν μᾶς ὁδήγησαν ἑκόντες- ἄκοντες οἱ ἡγέτες μας, ἀπεδείχθη πὼς δὲν ἦταν, παρὰ ἕνας ἤπιος, ἐκσυγχρονισμένος, ἀνώδυνος καὶ ἀναίμακτος πόλεμος. Καὶ φυσικά, ὅπως γινόταν πάντα, «οὐαὶ τοῖς ἡττημένοις». Δὲν θέσαμε σωστὲς τὶς βάσεις τῆς Νέας Ἐποχῆς, δὲν θέσαμε ὅρους, οὔτε δίκαιες ἀπαιτήσεις γιὰ τὸν λαό μας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ περνᾶ ἡ πατρικὴ γῆ στὶς μεγαλοεταιρεῖες καὶ ὁ λαός μας νὰ μετατραπῆ ἀπὸ ἀφέντης στὰ πατρογονικά του σὲ ὑπηρέτη, γιὰ νὰ μὴ πῶ σύγχρονο σκλάβο. Οὔτε τὸν ἥλιο, οὔτε τὴν θάλασσα, γιὰ τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι ἔρχεται ὁ τουρίστας, μπορεῖ νὰ γευθῆ ὁ ἰθαγενὴς ἐργαζόμενος. Σήμερα πλέον ποὺ ξεκαθάρισε τὸ τοπίο καὶ ἐκορέσθη κατὰ κάποιον τρόπο ἡ μεταπολεμικὴ πεῖνα, ὅλοι τὰ ὁμολογοῦν. Καὶ τὰ θετικὰ ποὺ εἶναι πασιφανῆ καὶ τὰ ἀρνητικά, ποὺ ἐπισήμως παρασιωποῦνται, ἂν καὶ καταγγέλλονται ἀπὸ μερικὲς ἀσυμβίβαστες συνειδήσεις.
Οἱ σοφοὶ πρό…παπποῦδες μας ἀρνήθηκαν γῆν καὶ ὕδωρ στοὺς πρέσβεις τῆς Περσικῆς Αὐτοκρατορίας. Γι’ αὐτὸ ἐπέδραμε κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ γράφτηκαν οἱ χρυσὲς σελίδες τῆς ἔνδοξης ἱστορίας μας. Σήμερα, γιατί τὰ παραδίδομε ὅλα ἀδιαπραγμάτευτα σχεδὸν καὶ ἄνευ ὅρων, ἔναντι πινακίου φακῆς. Γιατί, ὅλη αὐτὴ τὴν τάση γιὰ τσιμεντοποίηση τόσων παραγωγικῶν ἐκτάσεων, τὴν ἀποκαλοῦμε τόσο ἐπιπόλαια καὶ τόσο ἀστόχαστα ἐξέλιξη, ἀνάπτυξη, πρόοδο, ἀξιοποίηση καὶ ὄχι καταστροφή; Ξεπεράσαμε τὴν ἁπλότητα, τὸ μέτρο, τὴν ἁρμονία, τὴν ἰσορροπία καὶ ὅλες ἐν γένει τὶς ἀξίες τῆς σοφίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ μας. Φερόμαστε μὲ τόση ἀσέβεια, γιὰ νὰ μὴ πῶ καταστροφικὴ μανία καὶ ἐγκληματικότητα, ἀπέναντι στὸν τόπο μας. Ἀγνοοῦμε ἢ μᾶλλον ἀποσιωποῦμε ὅλα τὰ ἀρνητικὰ ἐπακόλουθα, ὅπως ἡ βάρβαρη παραμόρφωση στὸ πανάρχαιο καὶ προκλητικὰ ὄμορφο φυσικό μας περιβάλλον. Ὅλες οἱ φυσικὲς πηγές μας στέρεψαν. Τὰ ὑδάτινα ἀποθέματα, τῶν νησιῶν μας κυρίως, διαρκῶς μειώνονται. Ἅπαντες ἀνησυχοῦν γι’ αὐτό, ἀλλὰ οὐδὲν μέτρον λαμβάνεται. Οἱ μυροβόλες ρεματιές μας μεταβλήθηκαν σὲ βόθρους «εἰς ὀσμὴν εὐωδίας… τουριστικῆς». «Θὰ πνιγοῦμε στὸ σ(.)ατό», ὁμολογοῦν πολλοί, ἀρκεῖ ποὺ θὰ εἶναι Εὐρωπαϊκό, ὅπως λέμε Εὐρω-γνώση, Εὐρω-διάγνωση, Εὐρω-Λακωνία κ.λπ. (μὴ ἐκπλήττεσθε γιὰ τὸ τελευταῖο, ἐθεάθη εἰς λαϊκὴν ἀγορὰν τῶν Ἀθηνῶν). Βάζοντας δηλαδὴ τὴν λέξη εὐρω- μπροστὰ ἀπὸ ἑλληνικὲς λέξεις, αὐτομάτως, ὡς διὰ μαγείας, ἐγίναμε Εὐρωπαῖοι.
Ἄσε πιὰ τὶς κάθε λογῆς μολύνσεις… ἐδάφους τε καὶ θαλάσσης. Ἄσε πιὰ τὶς νυκτερινὲς ἀπογειώσεις τῶν τεραστίων (οἱονεὶ ἱπταμένων καρχαριῶν) ἀεροπλάνων, ποὺ θαρρεῖς πὼς σούρχεται στὴν κεφαλὴ τὸ οὐράνιο στερέωμα… Ὅσο γιὰ τὴν ἄναρχη καὶ πλειστάκις ἄσχημη δόμηση, τὸ μόνο πού σου ’ρχεται εἶναι νὰ ψιθυρίσεις «κοιμήσου, Περσεφόνη, στὴν ἀγκαλιὰ τῆς γῆς, στοῦ κόσμου τὸ μπαλκόνι ποτὲ μὴ ξαναβγῆς».
Ἀναφέρθηκα σὲ μερικὰ οὐσιώδη μόνο, γιατί ὑπάρχουν καὶ πολλά, γιὰ τὰ ὁποῖα οἱ περισσότεροι μένουν ἀνυποψίαστοι καὶ τὰ ὁποῖα δυσκολεύουν τὴν καθημερινότητα τῶν αὐτοχθόνων κατοίκων.
Δυστυχῶς οἱ ἔχοντες εὐαισθησία καὶ διορατικὸ νοῦ ποὺ βλέπουν προβλήματα, εἶναι οἱ ὀλίγοι. Οἱ περισσότεροι στοχεύουν στὸ θεοποιημένο ὑπερ-κέρδος. Τὰ πάντα θυσία στὸν Κερδῶο Ἑρμῆ! Καὶ ἐνῶ ὑπάρχει τόση γενικὴ ἀνησυχία, εἰδικὰ γιὰ τὸ περιβάλλον, ὄχι μόνο τῶν νησιῶν μας ἀλλὰ ὁλόκληρου τοῦ πλανήτη, δὲν βρέθηκε ποτὲ ἕως τώρα ἕνας Δήμαρχος (κυρίως νησιώτης) λεβέντης, νὰ ὑψώσει τὸ Λεωνίδειο ἀνάστημά του καὶ νὰ πεῖ ΣΤΟΠ. Ἕως ἐδῶ. Δὲν θὰ ἐγκριθῆ καμία ἄδεια ξενοδοχείου πλέον. Καμία πισίνα. Τὸ νησί μου εἶναι κεκορεσμένο. Τελεία καὶ παύλα.
Ξένοι διανοούμενοι γνωστοὶ παγκοσμίως γιὰ τὴν προσπάθειά τους νὰ σωθῆ τὸ περιβάλλον, δηλώνουν: «…τὴν γῆ αὐτὴ δὲν τὴν κληρονομήσαμε ἀπὸ τοὺς προγόνους μας, τὴν δανειστήκαμε ἀπὸ τὰ παιδιά μας», ἐπιβεβαιώνοντας ἔτσι τὸν ἐθνικό μας ποιητὴ Κωστὴ Παλαμᾶ «…κριτὲς θὰ μᾶς δικάσουν οἱ ἀγέννητοι, οἱ νεκροί…». Ὁ δὲ μεγάλος διανοούμενος ἀρχιτέκτων Δημήτρης Πικιώνης ἔγραφε προφητικὰ τὸ 1954: «Ἡ Γῆ τούτη κείτεται τώρα ὡς τὸ πρὶν ὄμορφο σῶμα ἑνὸς Θεϊκοῦ πλάσματος, ὅπου κατατρώγει τὶς σάρκες του ἡ ἀρρώστια. Κι ἂν εἶχε μιλιὰ- κι ἔχει ἀλλὰ δὲν τὴν ἀκοῦμε- θὰ ’λέγε: Δείλαιοι καὶ ἀμαθεῖς καὶ βάρβαροι, τί κάνετε; Τί ἀφανίζετε;». Καὶ ἡ ἄκαρδη κακοποίηση τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος συνεχίζεται. Ἀπόδειξη ἡ πρὸ καιροῦ εἴδηση γιὰ τὰ σαρανταπέντε (!!!) ξενοδοχεῖα τῆς Μήλου, ποὺ ἦταν καὶ ἡ ἀφορμὴ γιὰ τὸ παρὸν κείμενο. Εἰλικρινῶς δὲν ξέρω ποῦ βρίσκεται ἡ ἐν λόγῳ ὑπόθεση, ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ ξέρω μετὰ βεβαιότητος εἶναι ὅτι οἱ γραφικὲς κατάλευκες περιστερὲς τοῦ κεντρικοῦ Αἰγαίου, οἱ χιλιοτραγουδισμένες Κυκλάδες μπορεῖ νὰ ἄργησαν λίγο, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχουν μπῆ καὶ αὐτὲς στὸ μάτι τοῦ κυκλώνα ἐδῶ καὶ χρόνια μὲ ὅ,τι αὐτὸ συνεπάγεται…
Ὁ γενέθλιος τόπος τοῦ περίφημου Κυκλαδικοῦ Πολιτισμοῦ, μὲ τὶς γνωστὲς προϊστορικὲς ἀκροπόλεις, «βιάζεται» ποικιλοτρόπως. Γίγαντες τῆς προϊστορικῆς ἀρχαιολογίας γοητεύονται νὰ ἐρευνοῦν μὲ σεβασμὸ στὰ σπλάγχνα τῆς Κυκλαδίτικης γῆς τὶς ἀπαρχὲς τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ἄρα καὶ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ. Καὶ ἐμεῖς;. Βρέθηκα πρὸ μηνὸς στὸ δῆθεν λιμάνι τῆς ἀλίμενης Νάξου καὶ ἔμεινα ἄφωνη. Κάθε λεπτό, κυριολεκτικά, τὸ ἕνα πλοῖο φορτώνει καὶ τὸ ἄλλο ξεφορτώνει ὁλημερίς! Στρατιὲς ὁλόκληρες, χωρὶς βέβαια ὁπλισμὸ ἀλλὰ μὲ βαλίτσες, τὰ προβλήματα ὅμως ποὺ προκαλοῦν στοὺς γηγενεῖς εἶναι πάμπολλα. Δὲν ὁμιλοῦμε πλέον γιὰ τουρισμὸ στὰ μέτρα καὶ τὴν ἀνθεκτικότητα τῶν νησιῶν μας, ἀλλὰ γιὰ ὑπὲρ-τουρισμὸ ποὺ τὰ ἀρνητικὰ εἶναι πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὴν ὠφέλεια τῶν αὐτοχθόνων κατοίκων.
Τώρα πλέον ξεκαθαρίζουν τὰ πράγματα γιὰ τὴν «μοντέρνα» κατάκτηση καὶ ἀποικιοποίηση τῆς πατρίδας μας. Τώρα κατανοεῖ κανεὶς εὐκολότερα τὰ σύγχρονα πολεμικὰ στρατηγήματα ποὺ προηγήθηκαν μὲ τόσο ἔντεχνο καὶ ὕπουλο τρόπο: Ξέφρενοι δανεισμοί, κατασπατάληση τοῦ Δημοσίου χρήματος, ὑπερ-χρέωση τῆς χώρας μας, ὑποθήκευση τῆς πατρίδας μας καὶ «ὑφαρπαγὴ» ὅλων τῶν θησαυρῶν της γιὰ περαιτέρω «ἀξιοποίηση». Καὶ ὅλα φυσικὰ νομιμοφανέστατα! Καὶ ἕπονται οἱ εἰδήσεις τοῦ τύπου «στὶς ἀγορὲς τὸ Δημόσιο…» ἢ «νέες ἀποκρατικοποιήσεις τρέχει τὸ Ὑπερταμεῖο…» κ.ἄ. ὅμοια. Κοινῶς, θὰ λέγαμε, ὅλοι οἱ θησαυροὶ τοῦ Δημοσίου (τουτέστιν τῶν πολλῶν) «βγαίνουν στὸ σφυρί», γιὰ νὰ γίνουν κτῆμα τῶν ὀλίγων οἰκονομικῶν κολοσσῶν. Καὶ ἐνῶ ὅλοι μιλοῦν γιὰ Δημοκρατία, ἡ ὀλιγαρχία βασιλεύει κατὰ κράτος.
Εὐλόγως λοιπὸν γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Τί δέον γενέσθαι ἢ μᾶλλον χωρὶς ὁριοθέτηση (κερδῶν καὶ ἀφίξεων) τί μέλλει γενέσθαι; Αὐτὰ διεῖδε ὁ ὀξυνούστατος σύγχρονος Νάξιος ἥρωας καὶ βαθὺς γνώστης τῆς Αἰσωπικῆς «Λεοντείου Ἑταιρείας» Νικηφόρος Μανδηλαρᾶς, γι’ αὐτὸ ἐδημοσίευε στὶς 20 Ἰουλίου 1961 στὴν ἐφημερίδα «Ναξιακὰ Χρονικὰ» γιὰ τὴν τότε ΕΟΚ «…ὑπεγράφη ἡ συμφωνία ἐντάξεως τῆς χώρας μας εἰς τὴν Κοινὴ Ἀγορά… ἡ Ἑλλάδα εἰς τὰ στόματα τῶν θηρίων… Διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς ἡ χώρα μας ὁδηγεῖται εἰς πλήρη οἰκονομικὴ καταστροφή… Ἂς κάνει ὁ Λαὸς τὸ δικό του καθῆκον. Στὸ χέρι του εἶναι νὰ ξεσκίσει τὴ συμφωνία αὐτή..». Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ὑπέστη τὸ Ἡροδότειον «κολούειν τοὺς ὑπερέχοντας», ἤγουν κοινῶς «τὸν ἔφαγαν»…
Κατερίνα Παπαθωμᾶ- Μαστοροπούλου
Ἀντιμάχεια – Κῶς, Ὀκτώβριος 2025