2. Ὁ μεγαλόψυχος ἄνθρωπος
Οἱ ἄνθρωποι, ποὺ ἔχουν κάποιο ἀξίωμα ἤ κάποια ξεχωριστὰ χαρίσματα, ἀρέσκονται νὰ τοὺς ἀναγνωρίζουν οἱ ἄλλοι καὶ νὰ τοὺς ἐπαινοῦν. Πολλοὶ τοὺς πλησιάζουν γιὰ ἴδιον ὄφελος, γι’ αὐτὸ καὶ ἀποφεύγουν ἐπιμελῶς νὰ τοὺς δυσαρεστοῦν κι ὅταν ἀκόμα ἐκεῖνοι κάνουν λάθος ἐπιλογές.
Ὑπάρχουν ὅμως καὶ συνετοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀγαποῦν εἰλικρινὰ καὶ τοὺς ἐπισημαίνουν τὰ ἀδύνατα σημεῖα τῆς προσωπικότητάς τους μὲ σεβασμό, ἀλλὰ καὶ μὲ θάρρος.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος, ἀπευθυνόμενος σὲ κάποιον ἐπίσκοπο ποὺ εἶχε ἐνοχληθεῖ ἀπὸ μιὰ ἐπιστολή, ποὺ τοῦ εἶχε στείλει, τοῦ ἐπισημαίνει: «Κι ἄν εἶσαι ἀνώτερος στὸ βαθμό, θὰ παραχωρήσεις καὶ σὲ μᾶς κάποια ἐλευθερία καὶ κάποιο θάρρος δίκαιο. Γι’ αὐτὸ δεῖξε μου περισσότερη καλωσύνη. Ἄν ὅμως θεωρεῖς τὸ γράμμα μου ὑπηρέτη, ποὺ μήτε νὰ σὲ ἀντικρύσει δὲν πρέπει, ἔτσι βέβαια καὶ τὰ χτυπήματα θὰ δεχθοῦμε καὶ μήτε ποὺ θὰ δακρύσουμε. Ἤ θὰ μᾶς κατηγορήσεις καὶ γι’ αὐτό; Αὐτὸ ταιριάζει νὰ τὸ κάνει ὁποιοσδήποτε ἄλλος ἐκτὸς ἀπὸ τὴν εὐλάβειά σου. Γιατὶ ὁ μεγαλόψυχος ἄνθρωπος πιὸ πολὺ δέχεται τὴν ἐλευθερία τῶν φίλων ἀπὸ ὅ,τι τὴν κολακεία τῶν ἐχθρῶν» (σελ. 45).
* * *
3. Περιφρόνησις τῆς ἀδικίας
Καθημερινὸ φαινόμενο εἶναι οἱ ἀδικίες στὴν κοινωνία. Ἐκεῖνοι ποὺ ἀδικοῦνται ζητοῦν νὰ τιμωρηθοῦν οἱ ἔνοχοι καὶ μάλιστα μὲ σκληρὸ τρόπο. Ἄλλοτε καταφεύγουν στὰ δικαστήρια καὶ ἄλλοτε «παίρνουν τὸν νόμο στὰ χέρια τους». Οἱ συνειδητοὶ ὅμως χριστιανοὶ τηροῦν μιὰ ἐντελῶς διαφορετικὴ στάση. Δὲν πηγαίνουν στὰ δικαστήρια οὔτε ἐκδικοῦνται. Ὑπομένουν τὶς ἀδικίες καὶ δὲν ἐπιδιώκουν τὴν τιμωρία τῶν ἀνθρώπων, ποὺ τοὺς ἔβλαψαν. Αὐτὸ φυσικὰ φαίνεται ἀδιανόητο στοὺς κοσμικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντα ἕτοιμοι νὰ ἐκδικηθοῦν.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος εἶχε ὑποφέρει πολλὰ ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του, ἀκόμα καὶ λιθοβολισμό, ἀλλὰ διατηροῦσε τὴν ψυχραιμία του «γιὰ νὰ μὴ ἀδικήσει τὸν ἑαυτὸ του», ὅπως ἔλεγε. Ὡστόσο ἀναγνώριζε ὅτι ἡ περιφρόνηση τῆς ἀδικίας εἶναι μία δύσκολη ὑπόθεση. Τόνιζε σχετικά: «Ξέρουμε ὅτι εἶναι δύσκολο, ὅταν ἡ ἀδικία εἶναι πρόσφατη καὶ ὁ θυμὸς ἀκόμα βράζει, νὰ παραδεχθεῖ κανεὶς τὴ λογική. Ὁ θυμὸς εἶναι τυφλὸ πρᾶγμα, ὅπως καὶ ἡ λύπη, καὶ πολὺ περισσότερο ὅταν ἡ ἀγανάκτηση εἶναι δίκαιη. Ἐπειδὴ ὅμως κι ἐγώ ὁ ἴδιος εἶμαι μέσα σ’ αὐτούς, ποὺ ἔχουν ἀδικηθεῖ καὶ προσβληθεῖ καὶ δὲν ἀγανακτοῦν λιγότερο, γι’ αὐτὸ εἶναι δίκαιο καὶ τώρα ποὺ συμβουλεύω νὰ μὴ περιφρονηθῶ. Ἔχουμε πάθει φοβερὰ κι ἄν θέλεις, πρόσθεσε καὶ τοῦτο· τέτοια ποὺ δὲν ἔπαθε κανένας ἄνθρωπος. Ἀλλὰ ἄς μὴ ἀδικήσουμε γι’ αὐτὸ καὶ τὸν ἴδιο μας ἑαυτό, οὔτε νὰ μισήσουμε τόσο τὴν εὐσέβεια, ὅσο δὲν μᾶς συμφέρει» (σελ. 147).
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης