Ἔχουν συνείδησιν ὅτι ἀποτελοῦν Τοπικὴν Ἐκκλησίαν οἱ Ἀρχιερεῖς τῆς Κρήτης ἢ ὅτι εἶναι παράρτημα κάποιας ἑταιρείας; Παραδίδουν οἰκειοθελῶς τὴν αὐτονομίαν τους καταλύοντες Ἱ. Κανόνας ἐνώπιον «παπικῶν λεγάτων»; Ὡς ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὴν Ἱστοσελίδα «exapsalmos.gr» τῆς 30ῆς Ἰανουαρίου 2026:
«Ἡ ὁμόφωνη ἐκλογὴ τοῦ Τίτου Ταμπακάκη στὴ Μητρόπολη Κυδωνίας καὶ Ἀποκορώνου δὲν ἀποτέλεσε ἁπλῶς τὴν τακτοποίηση μίας χρονίζουσας ἐκκρεμότητας στὴν Ἐκκλησία τῆς Κρήτης. Ἀντιθέτως, ἀνέδειξε ἕνα εὐρύτερο καὶ προσεκτικὰ σχεδιασμένο ἐκκλησιαστικὸ σχεδιασμό, μὲ σαφῆ γεωπολιτικὰ καὶ πατριαρχικὰ χαρακτηριστικά, στὸν ὁποῖο πρωταγωνιστικὸ ρόλο διαδραμάτισαν δύο ἰσχυροὶ ἱεράρχες τοῦ Θρόνου: ὁ Γέρων Χαλκηδόνος Ἐμμανουὴλ καὶ ὁ Μητροπολίτης Αὐστρίας Ἀρσένιος.
Ἡ Κρήτη ἐπανατοποθετεῖται ἔτσι μὲ σαφήνεια στὸν ἄξονα τοῦ Φαναρίου, ὄχι μόνο γιὰ τὸ «σήμερα», ἀλλὰ κυρίως μὲ τὸ βλέμμα στραμμένο στὴν ἑπόμενη ἡμέρα. Τὴν ἑπομένη, ὡστόσο, τῆς παρούσας πατριαρχικῆς ἰσορροπίας, τίποτε ἀπὸ ὅσα σήμερα θεωροῦνται δεδομένα δὲν θὰ ἰσχύει μὲ τὸν ἴδιο τρόπο.
Παράλληλα, ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀρχιμανδρίτη Ἰωακεὶμ Καρανδινοῦ, πρωτοσυγκέλλου τοῦ Μητροπολίτη Γορτύνης καὶ Ἀρκαδίας Μακαρίου, στὴ Μητρόπολη Λάμπης καὶ Σφακίων δὲν μπορεῖ νὰ ἑρμηνευτεῖ ὡς μία ἁπλὴ ὑπηρεσιακὴ ἐξέλιξη. Συνιστᾶ μία κίνηση καλῆς θέλησης –καὶ ταυτόχρονα ἐξισορρόπησης– ἀπέναντι σὲ ἕνα ἱεράρχη πολλὲς φορὲς ἀπρόβλεπτο, ὅπως ὁ Μακάριος. Πρόκειται γιὰ μία «ἐπένδυση χρόνου», μὲ τὴν προσδοκία ὅτι ὅταν ἔλθει ἡ κρίσιμη στιγμή, ἡ χειρονομία αὐτὴ θὰ ἐπιστραφεῖ καὶ μάλιστα εἰς διπλοῦν.
Ἡ κρίση ποὺ προηγήθηκε, μὲ ἀφορμὴ τὴ διαδοχὴ στὴ Μητρόπολη Κυδωνίας, κατέδειξε τὰ θεσμικὰ ὅρια ἀλλὰ καὶ τὶς πολιτικὲς προθέσεις. Ἡ ἀναγκαστικὴ παραίτηση τοῦ γηραιοῦ Μητροπολίτη Λάμπης καὶ Σφακίων ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ τὴν ἀποστολὴ πατριαρχικῆς «ἐξαρχίας», μὲ τὸ πρόσχημα τῆς ἐξασφάλισης τῆς ἀπαιτούμενης ἀπαρτίας τῶν 2/3. Πρόκειται, ὡστόσο, γιὰ ἑρμηνεία ποὺ στηρίζεται σὲ παλαιότερο ἀριθμὸ μητροπόλεων στὴν Κρήτη, ὅταν αὐτὲς ἦταν ὀκτώ. Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ προστέθηκε ἡ Μητρόπολη Ἀρκαλοχωρίου, ἡ σχετικὴ πρόβλεψη παύει νὰ ἰσχύει. Γιὰ νὰ δικαιολογηθεῖ ἀποστολὴ Ἐξαρχίας θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν τρία κενά.
Παρὰ ταῦτα, ὁ Πατριάρχης ἐπέλεξε νὰ στείλει δύο ἀπολύτως ἔμπιστους ἱεράρχες, ὥστε νὰ διασφαλιστεῖ ὅτι ἡ ἐκλογικὴ διαδικασία θὰ κινηθεῖ ἀπολύτως ἐντὸς τῶν ἐπιθυμητῶν ὁρίων. Ἡ ἐπιλογὴ Χαλκηδόνος καὶ Αὐστρίας μόνο τυχαία δὲν ἦταν. Ἀμφότεροι, κρητικῆς καταγωγῆς, λειτούργησαν ἀφενὸς ὡς ἐγγυητὲς ὁμαλότητας, ἀφετέρου ὡς καταλύτες μίας νέας πολιτικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς σύγκλισης.
Καὶ νὰ ἐπισημάνουμε τὸ ἑξῆς: γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κρήτης προήδρευσε τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ἕτερος Ἱεράρχης- ἐν προκειμένῳ ὁ Γέρων Χαλκηδόνος- καὶ ὄχι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης.
Καθοριστικὸ ρόλο στὶς ἐργασίες τῆς Συνόδου διαδραμάτισε καὶ ὁ κοινὸς «γαλλικὸς» δεσμὸς τῶν δύο τῆς Ἐξαρχίας μὲ τὸν νεοεκλεγέντα Μητροπολίτη Κυδωνίας.
Τὴν περίοδο ποὺ ὁ Ἐμμανουὴλ ἦταν Μητροπολίτης Γαλλίας, ὁ Ἀρσένιος διατελοῦσε πρωτοσύγκελλος, ἐνῶ ὁ Τίτος ἦταν ἀρχιερατικὸς ἐπίτροπος Βόρειας Γαλλίας καὶ προϊστάμενος τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ Ἁγίου Στεφάνου Παρισίων.
Ἡ παλαιὰ αὐτὴ διασύνδεση λειτούργησε ὡς καταλύτης συναίνεσης, ἐκπέμποντας σαφὲς μήνυμα θεσμικῆς προσήλωσης στὸ Φανάρι.
Ταυτόχρονα, ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ συνέβαλε στὴν ἄμβλυνση τῆς ἐπιρροῆς τοῦ ἐπίσης κρητικῆς καταγωγῆς Ἀρχιεπισκόπου Αὐστραλίας Μακαρίου, ὁ ὁποῖος –σύμφωνα μὲ ἐπίμονες φῆμες– φερόταν νὰ προωθεῖ διαφορετικὴ ὑποψηφιότητα, ἐπιδιώκοντας νὰ καταγράψει δική του παρουσία στὶς ἰσορροπίες τῆς Κρήτης.
Σὲ βάθος χρόνου, ἐκκλησιαστικοὶ παρατηρητὲς ἑρμηνεύουν τὴν πατριαρχικὴ αὐτὴ κίνηση ὡς διευκόλυνση πρὸς τὸν Χαλκηδόνος καὶ ταυτόχρονα ὡς στρατηγικὴ ἐπένδυση γιὰ τὴ «μετὰ Βαρθολομαῖο» ἐποχή.
Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ περισσότεροι ἱεράρχες τῆς Κρήτης διατηροῦν τὰ τελευταῖα χρόνια στενὴ καὶ συστηματικὴ ἐπικοινωνία μὲ τὸν Γέροντα Πριγκηποννήσων Δημήτριο, τὸν ὁποῖο πολλοὶ θεωροῦν σήμερα τὸν σοβαρότερο καὶ θεσμικότερο ἱεράρχη τοῦ Θρόνου καὶ ἐν δυνάμει ἀντίβαρο στὶς βιαστικὲς ἐπιλογὲς τοῦ Πατριάρχη.
Μὲ τὶς πρόσφατες ἐκλογὲς ἐπιχειρεῖται ἡ ὀργανικὴ ἐπανένταξη τῆς Κρήτης σὲ ἕνα νέο πατριαρχικὸ σχεδιασμό, ποὺ «φαινομενικὰ» ἐνισχύει τὴν ἐπιρροὴ Χαλκηδόνος στὶς μελλοντικὲς ἐκλογικὲς ἰσορροπίες τοῦ Φαναρίου – ὅλα αὐτά, βεβαίως, μὲ τὶς σιωπηλὲς εὐλογίες τοῦ ἴδιου τοῦ Πατριάρχη. Καὶ στὶς παροῦσες συνθῆκες. Σὲ χρόνο μέλλοντα ὅλα αὐτὰ δὲν θὰ ἰσχύουν γιὰ πολλοὺς λόγους.
Δὲν πέρασε ἀπαρατήρητη οὔτε ἡ πολιτικὴ διάσταση. Ἡ δημόσια δήλωση τοῦ Πρωθυπουργοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη –σπάνια ἕως πρωτοφανὴς γιὰ ἐκλογὴ τοπικοῦ μητροπολίτη– ὑπογράμμισε τὴ βαρύτητα τῆς ἐξέλιξης.
Ἡ ἱκανοποίησή του γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἐξελέγη ὁ Μητροπολίτης Κισάμου Ἀμφιλόχιος- κοτζὰμ τροπολογία πέρασε, γιὰ νὰ τὸν ἀποκλείσει- στὴ Μητρόπολη Κυδωνίας ἦταν ἐμφανής. Τὸ κατὰ πόσον οἱ σύμβουλοί του τὸν ἐνημέρωσαν ὅτι οἱ ἱεράρχες διαθέτουν μακρὰ μνήμη, μένει νὰ ἀποδειχθεῖ, γιὰ νὰ τὸ ἐμπεδώσει.
Τὸ «κλείδωμα» τῆς Κρήτης στὸν πατριαρχικὸ ἄξονα δὲν ἀφορᾶ μόνο τὸ παρόν. Προετοιμάζει τὸ ἔδαφος γιὰ τὶς μεγάλες ἀποφάσεις ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν στὴν ἐποχὴ μετὰ τὸν Βαρθολομαῖο. Πρὸς τὸ παρὸν εἴδαμε μόνο τὴν ἀρχή. Σὲ τέτοιες ὅμως διαδικασίες, τὸ μέλλον παραμένει ἀπρόβλεπτο. Ἄλλωστε, «πρὸς τὸ τελευταῖον ἐκβὰν ἕκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντων κρίνεται».