Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν, Πρόεδρος του Πολιτιστικού και Μορφωτικού Συλλόγου Γυναικών Ρομά Δροσερού Ξάνθης «ΕΛΠΙΔΑ» με γραπτή της δήλωση που κατατέθηκε στη διάσκεψη του ΟΑΣΕ, έθεσε ζητήματα για το ρόλο των Τούρκων και του προξενείου της . Ζητήματα που δεν ακούμε από τα ελληνικά κόμματα.
Όλη η γραπτή δήλωση της Σαμπιχά Σουλεϊμάν:
ΓΡΑΠΤΗ ΔΗΛΩΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΟΑΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΣΟΒΙΑΣ 2026
ΟΑΣΕ / ODIHR
Ανεκτικότητα και μη διάκριση — Δικαιώματα των Ρομά, ελευθερία ταυτότητας και κρατικές ευθύνες
Εισαγωγή
Αξιότιμοι εκπρόσωποι του ΟΑΣΕ, των συμμετεχόντων κρατών, των θεσμικών οργάνων και της κοινωνίας των πολιτών,
Υποβάλλω την παρούσα γραπτή δήλωση ως Σαμπιχά Σουλεϊμάν, Πρόεδρος του Πολιτιστικού και Μορφωτικού Συλλόγου Γυναικών Ρομά Δροσερού Ξάνθης «ΕΛΠΙΔΑ».
Θα επιθυμούσα να συμμετάσχω αυτοπροσώπως στη Διάσκεψη του ΟΑΣΕ για την Ανθρώπινη Διάσταση της Βαρσοβίας 2026, ωστόσο οι οικονομικές δυσκολίες δεν μου επιτρέπουν να ταξιδέψω.
Η αδυναμία φυσικής παρουσίας δεν θα πρέπει να σημαίνει ότι αποκλείονται από τη συζήτηση οι φωνές των κοινοτήτων που βιώνουν διακρίσεις.
1. Η ισότητα πρέπει να είναι ορατή στην καθημερινή ζωή
Για τους Ρομά, η ισότητα δεν μπορεί να περιορίζεται σε διακηρύξεις, στρατηγικές και σχέδια δράσης. Πρέπει να αποτυπώνεται στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην αξιοπρεπή στέγαση, στην υγειονομική περίθαλψη, στην απασχόληση, στις δημόσιες υπηρεσίες και στη συμμετοχή στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή μας.
Οι Ρομά δεν είναι απλώς αποδέκτες πολιτικών. Είναι πολίτες και ισότιμοι συνομιλητές.
2. Ερωτήματα και ευθύνες για την Ελλάδα
Καλούμε τις ελληνικές αρχές να παρέχουν διαφανείς και σαφείς πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, χρηματοδοτούνται, υλοποιούνται και αξιολογούνται τα προγράμματα που αφορούν τις κοινότητες Ρομά.
Ποια μετρήσιμα αποτελέσματα έχουν επιτευχθεί; Με ποιον τρόπο συμμετέχουν οι ίδιοι οι Ρομά —και ιδιαίτερα οι γυναίκες Ρομά— στον σχεδιασμό και στην παρακολούθηση αυτών των προγραμμάτων; Ποιος ελέγχει αν οι διαθέσιμοι πόροι φτάνουν στους ανθρώπους για τους οποίους προορίζονται;
Στο Δροσερό Ξάνθης, όπως και σε άλλες κοινότητες Ρομά σε ολόκληρη την Ελλάδα, η σταθερή πρόσβαση των παιδιών στην ποιοτική εκπαίδευση και η πρόσβαση των οικογενειών σε ασφαλή και αξιοπρεπή στέγαση πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ουσιαστικές ευθύνες του κράτους.
Ζητούμε συγκεκριμένα στοιχεία, σαφή χρονοδιαγράμματα, λογοδοσία και ουσιαστική συμμετοχή της κοινότητας —και όχι μόνο ανακοινώσεις.
3. Εκπαίδευση και στέγαση: δικαιώματα, όχι προνόμια
Κανένα παιδί δεν πρέπει να στερείται την εκπαίδευση εξαιτίας της φτώχειας, του αποκλεισμού, του διαχωρισμού ή των στερεοτύπων.
Το κράτος οφείλει να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικά σχολεία, την κατάλληλη υποστήριξη και ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από διακρίσεις.
Αντίστοιχα, η αξιοπρεπής στέγαση και οι βασικές υποδομές δεν πρέπει να εξαρτώνται από την εθνοτική καταγωγή ή την κοινωνική θέση μιας οικογένειας.
Οι πολιτικές που αφορούν τους Ρομά πρέπει να σχεδιάζονται από κοινού με τις ίδιες τις κοινότητες και να αξιολογούνται με βάση τις πραγματικές αλλαγές που επιφέρουν στην καθημερινή ζωή.
Η συμμετοχή των ανθρώπων που επηρεάζονται από αυτές τις πολιτικές είναι απαραίτητη, ώστε να αποφεύγονται λύσεις που επιβάλλονται από τα πάνω και δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους ανάγκες.
4. Ελευθερία ταυτότητας και ερωτήματα προς την Τουρκία
Θα ήθελα επίσης να θέσω ένα ζήτημα αρχής που αφορά τους Ρομά, συμπεριλαμβανομένων των μουσουλμάνων Ρομά της Θράκης: το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να αυτοπροσδιορίζεται ελεύθερα.
Η ταυτότητα δεν πρέπει να επιβάλλεται από κρατικούς φορείς, πολιτικούς παράγοντες ή τρίτους.
Κάθε άνθρωπος πρέπει να μπορεί να εκφράζει την πολιτισμική, γλωσσική, θρησκευτική και κοινοτική του ταυτότητα χωρίς πιέσεις ή φόβο.
Ζητούμε από τις τουρκικές αρχές να διασφαλίσουν ότι οι μουσουλμάνοι Ρομά στην ελληνική Θράκη μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα την ταυτότητά τους και να διατηρούν τον πολιτισμό και τη γλώσσα τους, χωρίς άμεσες ή έμμεσες πιέσεις από το Τουρκικό Προξενείο στη Θράκη.
Οι ανησυχίες αυτές πρέπει να εξετάζονται αντικειμενικά, μέσα από τον διάλογο, την τεκμηρίωση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το ίδιο μέτρο ελευθερίας και σεβασμού πρέπει να ισχύει για κάθε κράτος.
5. Πολιτισμός, παραδόσεις και ανθρώπινη αξιοπρέπεια
Οι παραδόσεις, οι οικογενειακές τελετές και τα έθιμα πένθους αποτελούν σημαντικό μέρος της ζωής πολλών κοινοτήτων Ρομά.
Πρέπει να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς τη συλλογική στιγματοποίηση ολόκληρων κοινοτήτων.
Όπως συμβαίνει με κάθε κοινότητα, οι πρακτικές και τα έθιμα μπορούν να συζητούνται και να εξελίσσονται μέσα από τον διάλογο, σύμφωνα με τον νόμο, την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα —και όχι μέσα από στερεότυπα.
6. Τι ζητούμε από τον ΟΑΣΕ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς
Καλούμε τον ΟΑΣΕ/ODIHR και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς να ενισχύσουν την παρακολούθηση της εφαρμογής των δεσμεύσεων για την ισότητα και την καταπολέμηση των διακρίσεων, να ζητούν συγκεκριμένες πληροφορίες από τα κράτη και να διασφαλίζουν την ουσιαστική συμμετοχή των Ρομά —ιδιαίτερα των γυναικών και των τοπικών οργανώσεων— στις διαδικασίες αξιολόγησης.
Ζητούμε επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα ένταξης της παρούσας δήλωσης στο υλικό της Διάσκεψης, της ανάγνωσής της από εκπρόσωπο ή από τη Γραμματεία, εφόσον το επιτρέπουν οι διαδικασίες, ή της δημοσίευσής της μέσω επίσημου διαύλου.
Η δυνατότητα συμμετοχής δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική δυνατότητα ενός εκπροσώπου να ταξιδέψει.
7. Συγκεκριμένα αιτήματα
Προς την Ελλάδα:
• Διαφανής ενημέρωση σχετικά με τη χρηματοδότηση και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων για τους Ρομά.
• Καθορισμός μετρήσιμων στόχων για την εκπαίδευση και τη στέγαση.
• Θεσμοθετημένη συμμετοχή των κοινοτήτων Ρομά στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των πολιτικών που τις αφορούν.
Προς την Τουρκία:
• Σαφείς εγγυήσεις ότι οι μουσουλμάνοι Ρομά στην Ελλάδα μπορούν να αυτοπροσδιορίζονται ελεύθερα και να διατηρούν την πολιτισμική, γλωσσική και κοινοτική τους ταυτότητα χωρίς πιέσεις.
Προς τον ΟΑΣΕ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς:
• Συστηματική παρακολούθηση της εφαρμογής των δεσμεύσεων.
• Δημόσια λογοδοσία.
• Ουσιαστική συμμετοχή των Ρομά στις αποφάσεις που επηρεάζουν τις κοινότητές τους.
Συμπέρασμα
Το ερώτημα προς την Ελλάδα είναι κατά πόσο οι δεσμεύσεις της για την ισότητα μεταφράζονται σε μετρήσιμες βελτιώσεις στη ζωή των Ρομά.
Το ερώτημα προς την Τουρκία είναι κατά πόσο κάθε άνθρωπος Ρομά μπορεί να προσδιορίζει ελεύθερα την ταυτότητά του, χωρίς εξωτερικές πιέσεις.
Και το ερώτημα προς τον ΟΑΣΕ και την Ευρώπη είναι κατά πόσο θα παρακολουθούν με συνέπεια την εφαρμογή αυτών των δεσμεύσεων και θα εξασφαλίζουν ουσιαστικό χώρο στις ίδιες τις κοινότητες, ώστε να εκφράζουν τη φωνή τους.
Οι Ρομά δεν είναι πολιτικά αντικείμενα.
Η ταυτότητά μας ανήκει σε εμάς.
Η ανεκτικότητα δεν είναι χάρη.
Η ισότητα δεν είναι μια υπόσχεση για το μέλλον.
Και η ταυτότητά μας δεν είναι κάτι που μπορεί να αποφασίζει κάποιος άλλος για λογαριασμό μας.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Σαμπιχά Σουλεϊμάν
Πρόεδρος
Πολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Γυναικών Ρομά Δροσερού Ξάνθης «ΕΛΠΙΔΑ»