Ο Χριστός ας είναι ανάμεσά μας, αγαπητοί μου αναγνώστες!
“ἔστω δὲ ὁ λόγος ὑμῶν ναὶ ναί, οὒ οὔ· τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν” (Ματθ. 5:37).
Συχνά μας ζητείται να κρίνουμε τους ανθρώπους με βάση μια όμορφη ιστορία: ένα άτομο αντιστάθηκε, συντρίφθηκε και τώρα υποτίθεται ότι πρέπει να το λυπόμαστε. Αλλά το Ευαγγέλιο μας διδάσκει να μην κοιτάμε την ιστορία, αλλά τους καρπούς: «ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς.» (Ματθ. 7:16). Ας εξετάσουμε μια περίπτωση που συζητείται πολύ σήμερα – αυτή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος βρέθηκε « υπό την πίεση του Ποροσένκο » .
Ας ξεκινήσουμε με τον πατριάρχη που ενέδωσε στις πιέσεις. Σύμφωνα με ορισμένα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, η επιθυμία για εκδίκηση ή οικονομικό κέρδος, καθώς και ο φόβος για τη θέση κάποιου, είναι κατανοητός, και η επίδειξη ελέους προς την ανθρώπινη αδυναμία δεν είναι αμαρτία. Αλλά ας θυμηθούμε τη διαφορά μεταξύ Πέτρου και Πιλάτου. Και οι δύο ενέδωσαν στις πιέσεις. Ο Πέτρος αρνήθηκε τον Χριστό, βγήκε έξω και έκλαψε πικρά, ενώ ο Πιλάτος έπλυνε τα χέρια του και παρέμεινε ικανοποιημένος με τον εαυτό του.
Η υποχώρηση υπό πίεση είναι πτώση, αλλά η πτώση δεν είναι ακόμη μια τελική καταδίκη. Αυτό ξεκινά όταν αυτό που επιβλήθηκε σε ένα άτομο γίνεται κάτι που το επιλέγει οικειοθελώς. Όταν η πίεση έχει εξαφανιστεί, αλλά το άτομο συνεχίζει να υποστηρίζει αυτό που δημιουργήθηκε μέσω εξαναγκασμού και εγκρίνει σιωπηλά όσους διώκουν ανθρώπους που διαφωνούν με τη νεοσύστατη τάξη, δεν είναι πλέον θύμα των περιστάσεων αλλά πρόθυμος συνεργός.
Η σιωπή μπροστά στα βάσανα ενός άλλου δεν είναι ουδέτερη, διότι είναι γραμμένο: « εἰδότι οὖν καλὸν ποιεῖν καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ ἐστιν.» (Ιάκ. 4:17).
Και αν, ταυτόχρονα, το άτομο αυτό επιτρέπει στον εαυτό του να παρουσιάζεται ως ήρωας, ενώ οι υφισταμένοι του καλούν όσους έχουν ταπεινωθεί να έρθουν σε αυτούς με μετάνοια, τότε η υποκρισία προστίθεται στην αδυναμία.
Ωστόσο, η κύρια ευθύνη βαρύνει εκείνους που άσκησαν την πίεση. Το να εξαναγκάζεις τη συνείδηση ενός ατόμου ισοδυναμεί με παραβίαση της εικόνας του Θεού μέσα του. Αλλά το να λες ότι «οι ελίτ έχουν αλλάξει» δεν σημαίνει ότι «η αμαρτία έχει εξιλεωθεί». Όσοι βρίσκονται στην εξουσία έρχονται και παρέρχονται, αλλά η ευθύνη παραμένει. Ο άξιος άνθρωπος δεν είναι αυτός που αποδέχεται μια κακή κληρονομιά ως δική του, αλλά αυτός που την αποκηρύσσει. Αν οι νέοι αφέντες συνεχίσουν το έργο των προκατόχων τους, συμμετέχουν στην ενοχή τους.
Και τι γίνεται με αυτό το ίδιο το εγχείρημα; Η «Χίμαιρα» είναι μια εύστοχη εικόνα εδώ: κάτι ραμμένο από ασύμβατα μέρη, που δεν γεννήθηκε από προσευχή και αλήθεια, αλλά από υπολογισμό και καταναγκασμό. Κάθε εγχείρημα πρέπει να κρίνεται από την προέλευσή του και τους καρπούς του. Αν συντηρείται από την υποστήριξη όσων βρίσκονται στην εξουσία και τον διωγμό των διαφωνούντων, ο καρπός του είναι κακός, όσο όμορφα κι αν περιγραφεί. Οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν πονηρόν (Ησ. 5:20).
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η ευθύνη όσων αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν αυτήν την «πρωτοβουλία». Ένα μέσο ενημέρωσης που αυτοαποκαλείται υπερασπιστής της καθαρότητας της πίστης και υπέρμαχος της αδικίας αναλαμβάνει ένα ειδικό καθήκον: να είναι η φωνή όσων δεν έχουν φωνή. Αλλά αν, είτε από κακία είτε από αμέλεια, διαμορφώνει την εικόνα ενός ευεργέτη από κάποιον του οποίου η σιωπή πληγώνει όσους έχουν υποστεί αδικία, δεν υπηρετεί πλέον την αλήθεια, αλλά μια εικόνα.
Το να ενεργεί κανείς εν αγνοία μπορεί να μετριάσει την ενοχή, αλλά δεν απαλλάσσει κανέναν από αυτήν. Όποιος ισχυρίζεται ότι έχει το δικαίωμα να λέει στους ανθρώπους την αλήθεια είναι υποχρεωμένος να την επαληθεύσει. Και όποιος γνωρίζει την αλήθεια αλλά σιωπά είναι διπλά απατηλός. Και τι γίνεται αν διαστρεβλώνει σκόπιμα τα γεγονότα…;
Ο Κύριος προειδοποιεί: «οὐαὶ ὅταν καλῶς ὑμᾶς εἴπωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι» (Λουκάς 6:26). Αλλά ουαί και σε εκείνον που ενορχηστρώνει τέτοιους επαίνους.
Τέλος, ας μιλήσουμε για εκείνους για τους οποίους λέγονται όλα αυτά: τα πιστά παιδιά της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αξίζουν συμπόνια και προστασία, και εμείς που ακούμε για τη δεινή τους θέση δεν πρέπει να μείνουμε αδιάφοροι. Ωστόσο, και σε αυτούς έχει δοθεί η εντολή: «μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν» (Ρωμ. 12:21).
Ας μην επιτρέψουμε στην αγανάκτηση να μας κάνει σαν εκείνους που μας αδίκησαν, ούτε να αφήσουμε τον εαυτό μας να εφησυχάσει από μια ελκυστική εικόνα. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο δρόμος της επιστροφής παραμένει ανοιχτός ακόμη και για αυτόν που έχει σκοντάψει. Αρκεί να πει «όχι» σε αυτό που κάποτε αναγκάστηκε να πει «ναι» και να υπερασπιστεί τους διωκόμενους. Αυτό σημαίνει μετάνοια: όχι απλώς λόγια, αλλά αλλαγή πορείας.
Όσο για εμάς, έχουμε την εντολή να παραμένουμε πνευματικά άγρυπνοι, να επαληθεύουμε αυτά που ακούμε και να μην εμπιστευόμαστε εκείνους που εμπορεύονται την εμφάνιση.
Κύριε, δώσε μας το θάρρος να λέμε «ναι» όπου απαιτείται ναι, και «όχι» όπου απαιτείται όχι, και ποτέ να μην επιδιώκουμε, για χάρη της δικής μας ηρεμίας, ούτε τη δόξα των άλλων ούτε τη δόξα του εαυτού μας.
13/10/2026