Τοῦ κ. Χρήστου Ἰ. Π. Κολοβοῦ, Ἀνεξαρτήτου Ἐνεργειακοῦ Συμβούλου, Δρ Μηχανικοῦ Μεταλλείων – Μεταλλουργοῦ
Μηχανικοῦ ΕΜΠ, τ. Διευθυντοῦ Μεταλλευτικῶν Μελετῶν & Ἔργων ΔΕΗ ΑΕ/Λιγνιτικοῦ Κέντρου Δυτικῆς Μακεδονίας
Μὲ πρόσφατο ἄρθρο («Ἡ λογικὴ τῆς ἀπολιγνιτοποίησης») ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐνέργειας ἐπιδόθηκε σὲ συστημικὴ παραπληροφόρηση.
Γιὰ ἀποκατάσταση τῆς πραγματικότητας οἱ πολίτες πρέπει νὰ ξέρουν τὰ ἑξῆς:
1) Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ λιγνίτης χρησιμοποιήθηκε γιὰ ἠλεκτροπαραγωγὴ στὴ δεκαετία τοῦ 1950, ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ. Μετὰ τὶς ἐνεργειακὲς κρίσεις τοῦ 1973 καὶ 1979 οἱ κυβερνήσεις ΝΔ-Πασοκ ἀξιοποίησαν ἐντατικὰ τὸν ΕΛΛΗΝΙΚΟ λιγνίτη γιὰ λόγους ἀφενὸς ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ τῆς χώρας καὶ ἀφετέρου γιὰ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ.
Εἶναι ΨΕΜΑ ὅτι ἡ ἀπολιγνιτοποίηση στὴν Ἑλλάδα πάει πίσω δεκαετίες! Τὸ 2003 ἐντάχθηκε στὸ σύστημα ὁ ΑΗΣ Μελίτης καὶ ἡ λιγνιτικὴ παραγωγὴ κορυφώθηκε τὸ 2005, καθὼς τὸ 1996 ἦρθε τὸ φυσικὸ ἀέριο. Ἐπειδὴ οἱ ποσότητες εἶχαν ρήτρα take or pay (πληρώνεις εἴτε κάψεις εἴτε ὄχι) καὶ δίκτυα διανομῆς δὲν εἶχαν ἑτοιμαστεῖ, τὸ ἀέριο κατευθύνθηκε στὴν ἠλεκτροπαραγωγὴ μέσῳ τῆς ΔΕΗ καὶ ἰδιωτικῶν ἑταιρειῶν. Ὁ ΑΗΣ Μελίτης ἔμπαινε πρῶτος στὸ σύστημα, «περιέργως» ὅμως ἀπὸ τὸ 2007 ἀντιμετώπισε «πρόβλημα» ἐφοδιασμοῦ μὲ λιγνίτη. Ταυτόχρονα, ὅπως ἀναλυτικὰ περιγράφεται σὲ ἄρθρο τοῦ τ. Προέδρου τῆς ΔΕΗ κ. Ἀθανασόπουλου, ἐφαρμόστηκαν «τεχνικὲς» στρέβλωσης τῆς ἀγορᾶς, «ἐξασφαλίζοντας σὲ κάθε μονάδα παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνέργειας ἀπὸ φυσικὸ ἀέριο μία περίοδο ἀποπληρωμῆς τῆς ἐπένδυσης περίπου ὀκτὼ χρόνια, χωρὶς νὰ λειτουργεῖ κἄν ἡ μονάδα!» (kathimerini.gr).
2) Ἡ εὐστάθεια τοῦ ἠλεκτρικοῦ συστήματος βασίζεται εὐλαβικὰ στὴν ἰσορροπία ἀνάμεσα στὴν προσφορὰ καὶ στὴ ζήτηση ἠλεκτρισμοῦ. Ἐὰν ἡ προσφορὰ ἠλεκτρισμοῦ ὑπολείπεται τῆς ζήτησης, τὸ ρεῦμα δὲν φτάνει γιὰ ὅλους. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχει ὑπερπροσφορά, γιὰ τὴν ὁποία δὲν ὑπάρχει ἀντίστοιχη ζήτηση, ὑπάρχει ἄμεσος κίνδυνος ἀποσταθεροποίησης τοῦ συστήματος καὶ μπλακάουτ.
Τὸ μερίδιο τοῦ λιγνίτη στὴν ἠλεκτροπαραγωγὴ συσχετίζεται μὲ τὶς ἑκάστοτε ἀνάγκες σὲ «φορτίο βάσης» τοῦ ἠλεκτρικοῦ συστήματος (μονάδες ποὺ καλύπτουν σταθερὰ τουλάχιστον τὴν ἐλάχιστη ζήτηση ἠλεκτρισμοῦ), καθὼς καὶ μέρος τοῦ «μεταβαλλόμενου» φορτίου (ποὺ μεταβάλλεται στὴ διάρκεια τοῦ 24ώρου). Τὸ 2012 ἡ λιγνιτικὴ παραγωγὴ ἦταν 54,5% τῶν συνολικῶν ἀναγκῶν. Ἀλλὰ ἐνῶ τὸν Ἰανουάριο 2010, στὸ 33ο συνέδριο τῆς ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ, ὁ τότε Ὑφυπουργὸς Ἐνέργειας κ. Μανιάτης δήλωνε πὼς «Ὁ λιγνίτης θὰ ἐξακολουθεῖ νὰ κατέχει τὴ δική του θέση στὸ μῖγμα καυσίμου τῆς Χώρας καὶ ὁ σχεδιασμὸς τῆς Κυβέρνησης εἶναι νὰ ἐξαντληθοῦν τὰ ἤδη ἀνοικτὰ λιγνιτικὰ πεδία, ἐπενδύοντας σὲ νέες σύγχρονες Μονάδες ἀντιρρυπαντικῆς τεχνολογίας πρὸς ἀντικατάσταση τῶν παλαιῶν ρυπογόνων Μονάδων», τὸν Ὀκτώβριο 2010 δήλωνε στὴ Βουλὴ «βαδίζουμε, ὅσο πιὸ γρήγορα μποροῦμε, σὲ μία ἄλλη κατεύθυνση: Πλήρης ἀντικατάσταση τῶν περισσότερων μονάδων τῆς ΔΕΗ ποὺ καῖνε λιγνίτη μὲ μονάδες ἴδιας, ἢ ἀνάλογης δυναμικότητας ποὺ θὰ καῖνε πιὰ τὸ πολὺ πιὸ εὐγενὲς καύσιμο, τὸ φυσικὸ ἀέριο». Ἐνδιάμεσα μᾶς εἶχαν βάλει στὰ μνημόνια.
3) Τὸν λιγνίτη ΔΕΝ τὸν ἀντικατέστησαν οἱ ΑΠΕ. Οἱ θερμικὲς μονάδες εἶναι «κατανεμόμενες» στὸν ἡμερήσιο ἐνεργειακὸ προγραμματισμό, ἐνῶ αἰολικὰ & φωτοβολταϊκὰ ΔΕΝ εἶναι «κατανεμόμενα» λόγῳ τῆς τυχαιότητάς τους. Οἱ «κατανεμόμενες» μονάδες ἀντικαθίστανται ΜΟΝΟ μὲ «κατανεμόμενες» μονάδες. Τὸ φυσικὸ ἀέριο ἀντικατέστησε τὸ λιγνίτη στὴν παραγωγὴ «φορτίου βάσης», ἐνῶ αἰολικὰ & φωτοβολταϊκὰ ἀντικατέστησαν τὸ φυσικὸ ἀέριο στὴν παραγωγὴ «μεταβαλλόμενων φορτίων». Γι’ αὐτὸ τὸ «Ἐθνικὸ Σχέδιο γιὰ τὴν Ἐνέργεια & τὸ Κλῖμα» προβλέπει τὴ διατήρηση ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2050 πολλῶν μονάδων φυσικοῦ ἀερίου. Ὁ ΑΔΜΗΕ θέλει πρῶτα νὰ ἀρχίσει νὰ δουλεύει ἡ νέα μονάδα φυσικοῦ ἀερίου στὴν Ἀλεξανδρούπολη, πρὶν κλείσουν τὴν Πτολεμαΐδα 5. Μέχρι τὸ 2050 προβλέπεται νὰ ἔχουμε 59,9GW φωτοβολταϊκῶν, χερσαίων καὶ θαλάσσιων αἰολικῶν, ἀλλά, ΟΛΕΣ ΑΥΤΕΣ ΟΙ «Α»ΠΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: ἐδῶ θὰ ἔχουμε ρεῦμα κυρίως ἀπὸ φυσικὸ ἀέριο.
4) Ἡ χρήση τοῦ ἄνθρακα μειώθηκε στὴν ΕΕ, ἐπειδὴ ἡ Δυτικὴ Εὐρώπη ΔΕΝ ΕΧΕΙ πλέον (οἰκονομικὰ ἀπολήψιμα) ἀποθέματα, γι’ αὐτὸ καὶ πολλὲς χῶρες εἰσάγουν λιθάνθρακα. Ἀντίθετα, χῶρες τῆς Κεντρικῆς & Ἀνατολικῆς Εὐρώπης ἔχουν. Ἡ Πολωνία πρόσθεσε ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ μονάδα τὸ 2021 (Turow 11 -Unit 7R)! Ἡ Γερμανία τὸ 2012, (ΒοΑ3, Neurath), καί, μετὰ τὸ κλείσιμο τῶν πυρηνικῶν, τώρα τρέχει νὰ προσθέσει μονάδες φυσικοῦ ἀερίου. Στὴν Ἑλλάδα ἔχουμε ΚΑΙ ἀποθέματα ΚΑΙ ἀνοικτὰ ὀρυχεῖα ΚΑΙ σύγχρονες λιγνιτικὲς μονάδες. Ἀλλά, ἂν κάψουμε ΕΛΛΗΝΙΚΟ λιγνίτη, ΔΕΝ θὰ κάψουμε ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ φυσικὸ ἀέριο.
5) Οἱ παλιὲς μονάδες τῶν δεκαετιῶν 1970 & 1980 ἦταν προγραμματισμένο νὰ ἀντικατασταθοῦν μὲ νέες: τὸ ἐπενδυτικὸ πρόγραμμα τῆς ΔΕΗ τὸ 2008 ἔλεγε γιὰ 2 λιγνιτικὲς μονάδες (Πτολεμαΐδα 5 & Μελίτη 2), 2 λιθανθρακικὲς καὶ 2 μονάδες φυσικοῦ ἀερίου. Ὡστόσο ἤδη ἡ Μελίτη 1 ἀντιμετώπιζε τὰ πιὸ πάνω «περίεργα» προβλήματα τροφοδοσίας καὶ ἡ Μελίτη 2 δὲν ἔγινε ποτέ. Ὁ προγραμματισμὸς ἔμεινε μέχρι τὴ χρεοκοπία τοῦ 2010. Κι ἀντὶ νὰ δουλεύει ὁ ΑΗΣ Μελίτης, ὁ λιγνίτης ἐξάγεται στοὺς Σκοπιανούς, στὰ Μπίτολα, ἀπ’ ὅπου παίρνουμε ρεῦμα καὶ καυσαέρια.
6) Τὴ χαριστικὴ βολὴ στὸν λιγνίτη ΔΕΝ «τὴν ἔδωσε τὸ σύστημα ἐμπορίας τῶν ρύπων τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης», ἀλλὰ οἱ πολιτικοί. Ἡ ἀγορὰ ἀποτιμοῦσε τὸ φόρο CO2 (διοξείδιο τοῦ ἄνθρακα) στὰ 5-6 εὐρὼ καὶ οἱ πολιτικοὶ χειραγώγησαν ἄγρια τὴν τιμή, μὲ ἀπόφαση τοῦ Συμβουλίου Κορυφῆς τῆς ΕΕ στὶς 27/2/2018 καὶ τὴν ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2018/410 τῆς 14/3/2018. Ἀπ’ τὰ €5-6 τὴν πῆγαν μέχρι τὰ €98 καὶ πληρώνουμε οἱ πολίτες.
Ἐπιπλέον, ἡ ΕΕ δὲν ἔχει σύστημα ἐμπορίας «ρύπων», ἀλλὰ «δικαιωμάτων ἐκπομπῶν ἀερίων τοῦ θερμοκηπίου». Ἔτσι λένε τὸ φόρο CO2. Πρόκειται γιὰ μία ΣΚΟΠΙΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ: τὸ CO2 ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΡΥΠΟΣ! Εἶναι τὸ ἀέριο ποὺ δίνει ζωὴ στὸν πλανήτη! Καὶ δὲν προκαλεῖ καμιὰ «ὑπερθέρμανση», καθὼς ἡ περιεκτικότητά του στὴν ἀτμόσφαιρα αὐξάνεται, ἀφοῦ πρῶτα αὐξηθεῖ ἡ θερμοκρασία, ὄχι τὸ ἀντίστροφο.
7) Ἀρχὲς καλοκαιριοῦ 2021 ξεκίνησε ἡ ἄνοδος τῆς τιμῆς τοῦ φυσικοῦ ἀερίου, ἀμέσως ἐμφανίστηκε ἡ «Ρήτρα Ἀναπροσαρμογῆς» καὶ τὴν 1/10/2021 ἡ κυβέρνηση θέσπισε τὸ Ταμεῖο Ἐνεργειακῆς Μετάβασης (ΤΕΜ), μὲ τὸ ὁποῖο χρηματοδότησε τοὺς παρόχους ἠλεκτρισμοῦ καὶ φυσικοῦ ἀερίου. Μέχρι καὶ τὸ 74,9% τῶν ἐσόδων ἀπὸ δικαιώματα ἐκπομπῶν προβλέφθηκε νὰ πηγαίνει στὸ ΤΕΜ. Τὸ 2023 δόθηκαν στὸ ΤΕΜ 1,132 δισεκατομμύρια καὶ τὸ 2024 455,644 ἑκατομμύρια εὐρὼ (στοιχεῖα ΕΕ). Πρόκειται γιὰ ἐπιδότηση κυρίως τοῦ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΥ φυσικοῦ ἀερίου καὶ βγῆκε ἀπὸ τὴν τσέπη μας. Ὅπως ἀπὸ τὴν τσέπη μας βγῆκαν τόσο τὰ ΕΠΤΑ δισεκατομμύρια, ποὺ εἶπε ὁ πρωθυπουργὸς πὼς πληρώσαμε τὸ 2022 γιὰ εἰσαγωγὲς φυσικοῦ ἀερίου ἀντὶ γιὰ ἕνα δισεκατομμύριο, ὅσο καὶ τὰ πάνω ἀπὸ ΔΕΚΑ δισεκατομμύρια, ποὺ δόθηκαν στοὺς παρόχους στὴν κρίση 2022-23.
8) Τὰ πιὸ πάνω ἴσως δὲν τὰ γνωρίζει ὁ κ. Τσάφος, ἀφοῦ ἀπὸ τὸ 2006 μέχρι τὸ 2022 δούλευε σὲ θέματα φυσικοῦ ἀερίου στὴ Βόρεια Ἀμερική. Ὅπως διαβάσαμε τὸ 2022, εἶναι «Ὁ ἄνθρωπος τῶν εἰδικῶν ἀποστολῶν στὰ ἐνεργειακὰ» καὶ «ὑπέρμαχος τοῦ LNG ὡς τὴ μοναδικὴ ἐναλλακτικὴ ἐπιλογὴ γιὰ τὴν Εὐρώπη. Μὲ λίγα λόγια, νὰ μπορέσει ἡ Εὐρώπη νὰ προμηθευτεῖ ἀκόμη περισσότερο ἀμερικανικὸ ὑγροποιημένο φυσικὸ ἀέριο καὶ νὰ μειώσει τὶς εἰσαγωγὲς φυσικοῦ ἀερίου μέσῳ ἀγωγῶν ἀπὸ τὴ Ρωσία.» (protothema.gr)
9) Ἂν ἤθελαν (ἀπὸ τὸ 2010!) νὰ κλείσουν τὸ λιγνίτη, ἂς τὸν ἀντικαθιστοῦσαν μὲ ΕΛΛΗΝΙΚΟ φυσικὸ ἀέριο! Παρόλο ποὺ ὁ πρωθυπουργὸς τὸ 2019 εἶχε ἐξαγγείλει ἀπολιγνιτοποίηση γιὰ τὸ 2028, ἡ ΔΕΗ, µἐ ἐπιστολή της πρὸς τὴ ΡΑΕ καὶ τὸν ΑΔΜΗΕ τὸν Φεβρουάριο 2021, ζήτησε τὴν ἀπόσυρση τῶν λιγνιτικῶν μονάδων ἀπὸ τὸν Αὔγουστο τοῦ 2021! (Πρακτικὰ Βουλῆς 4/4/2022). Τώρα παίζουν μὲ τὴν ἐνεργειακὴ ἀσφάλεια τῆς χώρας καὶ τὴ νοημοσύνη μας.
10) Τέλος, συμφωνῶ ἀπόλυτα: ἐκτὸς ἀπ’ τὸ λιγνίτη, ἡ Ἑλλάδα ἔχει ἐθνικὸ καύσιμο ΚΑΙ τὸν ἥλιο. Ἀλλὰ γιατί ἔχουν κάνει ἐντελῶς ἀσύμφορο τὸ νὰ βάλουμε ΟΛΟΙ φωτοβολταϊκὰ στὶς στέγες καὶ στὰ μπαλκόνια μας, ὅπως ΣΕ ΟΛΟ τὸ Δυτικὸ Κόσμο; Σχεδὸν 28,5GW φωτοβολταϊκὰ ΣΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ τῆς Αὐστραλίας, πάνω ἀπὸ 1,2 ἑκατομμύρια φωτοβολταϊκὰ ΣΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΜΠΑΛΚΟΝΙΑ, μὲ 0% ΦΠΑ & ἐπιδοτήσεις. Ἁπλά, ἂν παράγουμε μόνοι μας ἠλεκτρισμό, τί θὰ μᾶς πουλᾶνε οἱ 5-6 πάροχοι;