Τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου †
5ον
Α΄ Ἡ Θεωρία τῆς νεκροφάνειας
α. Θεωρία
1. Ἡ θεωρία αὐτὴ ἀποτελεῖ ἐπινόηση τοῦ Γερμανοῦ πάστορα (Καρόλου Ἑρρίκου Γεωργίου Βεντουρίνι). Ὁ Venturini ἐξέδωκε μεταξὺ 1800-1802 μία τρίτομη μυθιστορηματικὴ βιογραφία τοῦ Ἰησοῦ ὑπὸ τὸν τίτλο Naturliche Geschichte des grossen Propheten von Nazareth (ἡ ἀληθινὴ ἱστορία τοῦ μεγάλου προφήτη τῆς Ναζαρὲτ) [14].
2. Ὁ Βεντουρίνι γράφει ὅτι:
Ὁ Χριστὸς στὸν Σταυρὸ δὲν εἶχε πράγματι πεθάνει. Ἁπλῶς εἶχε χάσει τὶς αἰσθήσεις του. Εἶχε πάθει νεκροφάνεια. Ἀπὸ ἐξάντληση. Καὶ ἀπὸ ἀπώλεια αἵματος. Ὅμως ὅλοι γύρω του ἐπίστευσαν ὅτι ἀπέθανε καὶ τὸν ἐκήδευσαν. Μὰ στὸν τάφο ὁ Ἰησοῦς συνῆλθε. Χάρις στὴν ἀγαθὴ ἐπίδραση τῆς δροσιᾶς τοῦ τάφου καὶ τῆς… σμυρναλόης. Ἐκύλισε τὸν λίθο. Ἐβγῆκε ἀπὸ τὸν τάφο. Ἐβάδισε. Ἐπῆγε καὶ εὑρῆκε τοὺς μαθητές Του. Καί … «τοὺς ἔκαμε», πὼς ἀναστήθηκε! Ἐκεῖνοι Τὸν ἐπίστευσαν. Ὁ Χριστός, ὅταν εἶδε πὼς εἶχε κάμει καλὰ τὴν δουλειά Του, ἐξαφανίστηκε. Ἐπῆγε καὶ ἐκρύβη στὸ μοναστήρι τῶν Ἐσσαίων στὸ Κουμράν! Καὶ ἄφησε τοὺς μαθητάς Του νὰ δέρνωνται μὲ τὴν ἰδέα, πὼς εἶχε ἀναστηθῆ καὶ ἀναληφθῆ στὸν οὐρανό!
β. Λογικὴ θεώρησις τῆς θεωρίας
1. Πολὺ «ἔξυπνη» ἡ θεωρία αὐτή! Καὶ μάλιστα γιὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ ρομαντισμοῦ, ποὺ ἔκανε τοὺς ἀνθρώπους νὰ ζοῦν μὲ νοσηρὲς φαντασιώσεις! Εἶναι φανερό, πὼς εἶναι ἐπινόηση ἀνθρώπου, ποὺ ἐπίστευε ὅτι ὅλοι γύρω του ἦταν βλάκες. Γιατί ἀκόμη καὶ τότε (1800-1802) σημασία τῆς ἔδωκαν μόνο ἀνεγκέφαλοι (= βλάκες).
Αὐτὸ φαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ παράδειγμα τοῦ Δ.Φ. Στράους. Ὁ Φιλόσοφος αὐτός, παρ’ ὅτι σκεπτικιστής, σεβόμενος τὸν ἑαυτό του ἀπέρριψε τὴν θεωρία τοῦ Βεντουρίνι σὰν παράλογη, σὰν ἀντίθετη στὸν ὀρθὸ λόγο.
Παρ’ ὅτι ὁ Δ.Φ.Στράους (1808-1874) ΔΕΝ ἐπίστευε γιὰ τὴν θεωρία τοῦ Βεντουρίνι γράφει:
«Εἶναι ἀδύνατο ἄνθρωπος μισοπεθαμένος νὰ βγῆ ἀπὸ τὸν τάφο! Πῶς νὰ τὸ κατόρθωνε, ἀφοῦ μόλις θὰ ἔστεκε στὰ πόδια του;
Μὰ ἔστω, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶχε πράγματι πάθει νεκροφάνεια, καὶ ὅτι συνῆλθε στὸν τάφο! Μόνο γιὰ νὰ σταθῆ στὰ πόδια του, μετὰ ἀπὸ ὅσα εἶχε πάθει, χρειαζόταν ἕνα σωρὸ φάρμακα δυναμωτικά, ἐπιδέσμους, ἰατρικὴ περίθαλψη! εἶναι ποτὲ δυνατὸ μετὰ ἀπὸ τόσα πάθη καὶ τόση ἐξάντληση νὰ μπόρεσε νὰ ἀποκυλίση τὸν λίθο; Ἕνα λίθο ποὺ δύο νέες γυναῖκες δὲν εἶχαν τὴν δύναμη νὰ τὸν μετακινήσουν!
Μὰ ἔστω! Ἂς τὸ παραδεχθοῦμε ὅτι καὶ μὲ τέτοιες συνθῆκες τὸ κατάφερε νὰ συρθῆ μέχρι τὸ σπίτι, ὅπου ἦσαν οἱ μαθητὲς συνηγμένοι διὰ τὸν φόβο τῶν ἰουδαίων. Πῶς ἀντὶ γιὰ οἶκτο προκάλεσε τόσο θαυμασμό, ὥστε νὰ πιστεύσουν ὅτι εἶχε νικήσει τὸν θάνατο;
Μία τέτοια ἐμφάνιση, τὸ φυσικὸ ἦταν ὅτι θὰ ἔσβηνε κάθε καλὴ ἐντύπωση, ποὺ τυχὸν θὰ διατηροῦσαν ἀπὸ τὴν ἐπικοινωνία μαζί Του κατὰ τὸ διάστημα τῆς ζωῆς Του.
Μία τέτοια ἐπικοινωνία τὸ πολὺ-πολὺ θὰ τοὺς ὡδηγοῦσε σ’ ἕνα βαθὺ αἴσθημα οἴκτου καὶ συμπόνιας. Μὰ τότε καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγω δὲν θὰ τοὺς ἔκανε νὰ νοιώσουν τὴν ἀνάγκη νὰ Τὸν προσκυνήσουν σὰν Θεό, σὰν Κύριο τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου»[15].
2. Μὲ ἄλλα λόγια, ὁ Στράους διεκήρυξε ὅτι ὁ ἄνθρωπος ποὺ σέβεται τὸν ἑαυτό του σὰν ὂν λογικό, δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδεχθῆ μία τέτοια ἀνόητη θεωρία. Γιατί δὲν στέκει λογικά.
Καὶ ὅμως τὸ βιβλίο τοῦ Βεντουρίνι διαβάστηκε πολύ! Γιατί; Γιατί πολλοὶ ἄνθρωποι ψάχνουν γιὰ μαλακὸ μαξιλαράκι. Νὰ κοιμίζουν τὴν συνείδησή τους, νὰ μὴ τοὺς ἐλέγχει γιὰ τὰ ἔργα τους.
γ. Ἰατρικὴ θεώρησις τῆς θεωρίας
Σήμερα τὰ πράγματα εἶναι πιὸ πολὺ ξεκαθαρισμένα ἀπὸ ὅ,τι ἐφαντάζετο ὁ Στράους. Γιατί ἔχει ἀποδειχθῆ ἰατρικά, ὅτι περίπτωση νεκροφάνειας ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ.
Ἂς ἰδοῦμε λοιπόν:
• Πῶς ἐσταυρώθη ὁ Χριστός.
• Πῶς ἀπέθανε ὁ Χριστὸς στὸν Σταυρό.
• Πῶς ἐπιστοποιήθη ὅτι ὁ Χριστὸς εἶχε πράγματι πεθάνει στὸν Σταυρό.
1. Πῶς ἐσταυρώθη ὁ Χριστός.
1. Ὁ Χριστὸς δὲν «ἔπαθε νεκροφάνεια , ἐνῶ ἐκοιμᾶτο ἥσυχος στὸ «κρεβατάκι» Του. Οἱ τελευταῖες Του ἡμέρες ἦσαν ἡμέρες ἀφορήτου ψυχικοῦ καὶ σωματικοῦ πόνου. Καὶ τρομερὰ ἐξαντλητικές. Ἀκόμη καὶ γιὰ τὸν πιὸ ρωμαλέο ὀργανισμό.
2. Τὶς δύο τελευταῖες ἡμέρες ὁ Ἰησοῦς δὲν ἀναπαύθηκε καθόλου, οὔτε γιὰ μία στιγμή. Καὶ ψυχολογικὰ καταπονήθηκε τόσο, ὥστε Τοῦ παρουσιάσθη τὸ σπανιώτατο φαινόμενο τῆς αἱμαθιδρωσίας. Ἐνῶ προσευχόταν στὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν «ἐγένετο ἐν ἀγωνίᾳ» καὶ ἐγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν» (Λουκ. 22,44). Τὸ φαινόμενο εἶναι ἰατρικὰ τεκμηριωμένο, προϋποθέτει ἀσύλληπτο στὴν διάνοια ἐσωτερικὸ πόνο καὶ ἐπιφέρει ὁλοσχερῆ ἐξάντληση.
3. Ἀκολούθησε ἕνα ἀπίθανης βιαιότητας καὶ μοχθηρίας διήμερο μαρτύριο (ἐμπτυσμοί, ραπίσματα, κολαφίσματα, γρονθοκοπήματα, κ.ἄ.), ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ μ’ αὐτὰ ἐνόμιζαν «λατρείαν προσφέρειν τῷ Θεῷ» (Ἰωάν. 16,2). Μὲ κορύφωση τὸ φραγγέλλιο.
4. Τὸ φραγγέλλιο ἦταν ἕνα σατανικῆς ἐπινόησης μαστίγιο. Ἀποτελεῖτο ἀπὸ πολλὰ λουρίδια πέτσινα στὰ ἄκρα τῶν ὁποίων εἶχαν προσδεθῆ αἰχμηρὰ σιδερένια ἀγγίστρια, ποὺ σὲ κάθε χτύπημα κυριολεκτικὰ ἐξέσχιζαν τὶς σάρκες τοῦ τιμωρουμένου, σὲ βαθμὸ ποὺ νὰ φαίνωνται τὰ κόκκαλά του! Ἡ φραγγέλλωση ἐγίνετο μὲ τρόπο ποὺ νὰ «πιάνη» ὅλη τὴν ἔκταση τοῦ σώματος ἀπὸ τοὺς ὤμους μέχρι τὰ γόνατα.
5. Μὲ τὸ φραγγέλλιο δὲν προσεφέρετο καμμιὰ ἀπολύτως ἰατρικὴ βοήθεια. Ἔτσι οἱ συνέπειες τῆς φραγγελλώσεως, ὄχι μόνο παρέμεναν, ἀλλὰ καὶ ἐπολλαπλασιάζοντο. Γι’ αὐτὸ στάθηκε ἀδύνατο στὸν Χριστὸ νὰ βαστάση τὸν σταυρό Του. Καὶ ἠγγάρευσαν τὸν Σίμωνα τὸν Κυρηναῖον, ἵνα ἄρη αὐτὸν (Ματθ. 27,32).
6. Ἐπακολούθησε ἡ σταύρωση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ τὸ ρωμαϊκὸ σύστημα· δηλ. τὸν ἐκάρφωσαν σὲ σταυρὸ σχήματος + (Οἱ σταυροὶ τῶν ρωμαίων ἦσαν συνήθως σχήματος Τ ἢ + ἢ Χ). Οἱ Πέρσες ἐκρεμοῦσαν τοὺς καταδίκους δεμένους ἀπὸ τὰ χέρια σὲ ἕνα σταυρό, ποὺ ἦταν ἕνας ἁπλὸς στῦλος. Ἔχει σήμερα διαπιστωθῆ ὅτι τὰ καρφιὰ στὰ χέρια τοῦ καταδίκου ἐνεπηγνύοντο στὸν καρπὸ καὶ ὄχι στὴν παλάμη, ὥστε ἄντεχαν νὰ βαστάζουν τὸ βάρος τοῦ ἐσταυρωμένου, χωρὶς νὰ σπάζουν τὰ κόκκαλά του.
2. Πῶς ἀπέθανε ὁ Χριστὸς στὸν Σταυρὸ
1. Παίρνομε γιὰ ὁδηγὸ τὸν καθηγητὴ Σπ. Μακρῆ[16]. Γράφει:
«Τὸ ἂν ὁ Χριστὸς ἀπέθανε ἀπάνω στὸ σταυρὸ εἶναι θέμα ποὺ ἔχει ἀπόλυτη συνάφεια μὲ τὴν ἐπιστήμη τῆς ἰατρικῆς. Γιατί αὐτὴ μελετάει τὴν φύση καὶ τὶς συνέπειες ὅλων τῶν σωματικῶν κακώσεων ποὺ ἐπιφέρουν τὴν βαθμιαία κατάρρευση τῶν ζωτικῶν λειτουργιῶν τοῦ σώματος, καὶ αὐτὴ διαπιστώνει, ἂν ἔχη ἐπέλθει ὁ θάνατος.
Ἀξίζει, λοιπόν, πρῶτα ἀπὸ ὅλα νὰ ἐπισημανθῆ τὸ ὅτι: γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἱστορία ἀμφισβητήθηκε, ἂν ὁ Χριστὸς εἶχε πεθάνει ἐπάνω στὸν Σταυρὸ κατὰ τὸν 17ο αἰώνα. Καὶ αὐτὸ γιατί τότε, τουλάχιστον στὴν Εὐρώπη, δὲν ὑπῆρχαν πιὰ ἄνθρωποι, ποὺ νὰ εἶχαν κατὰ κάποιο τρόπο ἀποκτήσει κάποια – ἔστω καὶ ἐλάχιστη – ἐμπειρία γιὰ τὸ πῶς πέθαινε ὁ κατάδικος στὸν Σταυρό. Ἔτσι φαντάστηκαν ὅτι ὁ θάνατος ἐπήρχετο ἀπὸ αἱμορραγία, ἀπὸ ἀπώλεια αἵματος καὶ δυνάμεων.
Μὰ σήμερα εἶναι πιὰ γνωστὸ καὶ τεκμηριωμένο ἰατρικά, ὅτι ὁ θάνατος στὸν Σταυρὸ ἐπήρχετο ἀπὸ ἀσφυξία».
2. Αὐτὸ ἐτεκμηριώθη ὡς ἑξῆς:
α. Κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Α΄ Παγκοσμίου πολέμου (1914-1918) οἱ Γερμανοὶ ἔκαμαν χρήση μίας πειθαρχικῆς ποινῆς, ποὺ τὴν ὠνόμαζαν Aufbinden (= ἀνάρτηση). Ἔδεναν καὶ ἐκρεμοῦσαν τὸν κατάδικο σὲ ἕνα στῦλο ἀπὸ τὰ χέρια, ὥστε νὰ μὴ πατοῦν τὰ πόδια του στὴν γῆ.
β. Στὴ θέση αὐτή, τὸ βάρος τοῦ σώματος τραβοῦσε ὁλόκληρο τὸν ἄνθρωπο πρὸς τὰ κάτω. Ἐσφίγγετο τόσο πολὺ τὸ στῆθος, ὥστε νὰ διακόπτεται ἡ λειτουργία τῆς ἀναπνοῆς. Γιὰ νὰ ἀποκαταστήση τὴν ἀναπνοή του ὁ κατάδικος ἔπρεπε – ἐντείνοντας ὅλες τὶς δυνάμεις τῶν βραχιόνων – νὰ ἀνυψωθῆ τόσο, ὥστε νὰ ἐλευθερωθῆ τουλάχιστον ἡ λειτουργία τῶν πνευμόνων. Στὴν προσπάθειά του νὰ κρατηθῆ ὅσο τὸ δυνατὸν μακρότερο χρονικὸ διάστημα ἀνυψωμένος, κατέβαλλε τόση προσπάθεια, ὥστε ἀπὸ τὴν ἐξάντληση ἔρρεε ποταμηδὸν ἀπὸ ὅλο του τὸ σῶμα ἱδρώτας. Κάτω ἀπὸ τὰ πόδια τῶν «ἀναρτημένων» ἐδημιουργεῖτο μία κατὰ κυριολεξία λίμνη ἀπὸ ἱδρώτα!
γ. Ἡ μελέτη τῶν περιστατικῶν καὶ συμπτωμάτων, κάτω ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπέθνησκαν οἱ «ἀναρτημένοι», ὡδήγησε τοὺς ἰατροὺς στὰ ἑξῆς συμπεράσματα:
• Ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση ποὺ ὁ «ἀναρτημένος» εἶχε ὑπεράνθρωπη δύναμη καὶ εἶχε ἐπιδείξει ἀνάλογες ἀθλητικὲς ἐπιδόσεις, οἱ δυνάμεις του ἐξαντλοῦντο πολὺ γρήγορα.
• Οἱ κινήσεις ποὺ χρειάζονται, γιὰ νὰ ἀνυψωθῆ τὸ κορμὶ τοῦ σταυρωμένου, γιὰ νὰ μπορέση νὰ ἀναπνεύση ἀπέβαιναν ὅλο καὶ πιὸ ἐξαντλητικὲς καὶ ἐπώδυνες.
• Τελικά ὁ κατάδικος δὲν κατώρθωνε νὰ ἀνυψωθῆ, ὅσο ἀπαιτεῖτο γιὰ τὴν ἀναπνοή, καὶ ἔτσι μετὰ 3-6 λεπτὰ ἐπήρχετο θάνατος ἀπὸ ἀσφυξία.
• Τὸ κάρφωμα στὸ σταυρὸ ἔκανε τὸ μαρτύριο ὀλίγο πιὸ ὀδυνηρὸ στὴν ἀρχὴ• ἀλλὰ ἐπέφερε σὲ πιὸ σύντομο χρόνο τὴν πλήρη ἐξάντληση καὶ ἄρα τὸν θάνατο. Ἀπὸ αὐτὸ συμπεραίνομε, ὅτι τὸ κάρφωμα στὸν σταυρὸ (ποὺ ἐφάρμοζαν οἱ Ρωμαῖοι) ἦταν φιλανθρωπότερη μορφὴ σταυρώσεως ἀπὸ τὴν πρόσδεση στὸν σταυρὸ (ποὺ ἐφάρμοζαν οἱ Πέρσες καὶ οἱ Γερμανοί).
δ. Οἱ Ρωμαῖο ἐθεωροῦσαν τὴν σταύρωση σὰν τὸ πιὸ ἀπάνθρωπο καὶ φρικῶδες μέσο ἐκτελέσεως (Deterrimum et crudelissimum supplicium).
3. Ὁ Χριστὸς ἐξ αἰτίας τῆς ἐξάντλησής Του, ποὺ εἶχε προηγηθῆ, ἔμεινε στὸν σταυρὸ μόνο τρεῖς ὧρες. Τὸ χρονικὸ αὐτὸ διάστημα ἦταν ἀσυνήθιστα μικρό. Καὶ ἔκαμε τὸν ἡγεμόνα Πόντιο Πιλᾶτο νὰ ἀπορῆ, πῶς ὁ Χριστὸς εἶχε τόσο γρήγορα πεθάνει (Μᾶρκ. 15,44)! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγηση ποὺ μᾶς δίνει ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Ὁ Ἰησοῦς ἀπέθανε ἀπὸ ἀσφυξία. Μὰ ἐπειδὴ ὁ Ἴδιος τὸ ἠθέλησε.
• Σήμερα δὲν ὑπάρχει πιὰ ἰατρικὰ καμμιὰ ἀμφιβολία, ὅτι οἱ κατάδικοι στὸν σταυρὸ ἀπέθνησκαν ἀπὸ ἀσφυξία.
• Ἔχει τεκμηριωθῆ ἰατρικά, ὅτι καὶ μετὰ ἀπὸ ἐξάντληση καὶ λιποθυμία, ὁ ἀπὸ ἀσφυξία θάνατος δὲν ἀνακόπτεται.
• Οἱ σταυρωμένοι πέθαιναν ἀπὸ ἀσφυξία. Σὲ ὅλες ἀνεξαιρέτως τὶς περιπτώσεις.
Σημείωσις:
[14] Μεγάλη Ἑλληνικὴ Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμ. 7ος, σελ. 56. [15] Strauss, D. Fr. The Life of Jesus for People, Vol. I, London, 1879, p. 412. [16] Σπύρ. Μακρῆ, καθηγητοῦ Ἀναισθησιολογίας, Ἰατρικὴ Σχολὴ Πανεπ. Θεσσαλονίκης: Ἡ Ἐπιστήμη μπροστὰ στὴν Σταύρωση καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, Θεσσαλονίκη 1981. Ἄλλες σχετικὲς μελέτες: -D.Edwards, M.D.Q W.J. Grabel, M. Div.: F.E. Hosmer, M.S.AMI, On the physical death of Jesus Christ, JAMA vol. 255,11; 1988, March 21. -S.M. Tenney, On death by crucifiction, Annotations 286, vol 68,2 (August 1964). -N.P. De Pasquale, M.D.: G.E. Burch, M.D. On the death by crucifiction, Annotations 435, vol 66,3 (Sept 1962).