Ένα Σύνταγμα που δεν εγγυόταν πλήρως τα διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας, ένα Σύνταγμα που θ’ απομάκρυνε από τη χώρα τον Απόστολο της Ορθοδοξίας, τον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων και πάσης Αλβανίας Μακαριώτατο Αναστάσιο.
Στις 30 Οκτωβρίου, ο Σαλί Μπερίσα περιόδευσε στο Αργυρόκαστρο, Δέλβινο και Αγίους Σαράντα, για να πείσει το λαό για το δημοψήφισμα του νέου Συντάγματος.
Τι έλεγαν συγκεκριμένα τα υπό κρίσιν άρθρα του Συντάγματος:
1.Το άρθρο 6 απαγόρευε ρητά τη λειτουργία κομμάτων με μειονοτικό και θρησκευτικό χαρακτήρα (δηλ. τόσο η «ΟΜΟΝΟΙΑ» όσο και το ΚΕΑΔ θα έπαυαν να λειτουργούν).
2. Το άρθρο 7 προέβλεπε ότι, για την ανάδειξη ατόμων σε ιεραρχικές θέσεις πρέπει να υφίστανται οι προϋποθέσεις της αλβανικής ιθαγένειας και υπηκοότητας. (ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος θα έπρεπε να κληθεί για να εγκαταλείψει το ποίμνιό του).
3.Το άρθρο 44 προέβλεπε ότι η εθνικότητα καθορίζεται από τους διεθνώς αποδεκτούς κανόνες (Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο Μπερίσα μπορούσε να μαγειρέψει την εθνικότητα βάση «το αλβανικό εθνικό συμφέρον).
Παρά τις πιέσεις και την αστυνομική βία που ασκήθηκε, η Ε.Ε.Μ. αλλά και ο αλβανικός λαός είπαν ένα τρανό «ΌΧΙ» στο Δημοψήφισμα αυτό.
Το ποσοστό συμμετοχής άγγιξε το 84%. Υπέρ του σχεδίου Συντάγματος 41,7%. Κατά 53,9%
Η μετά το δημοψήφισμα περίοδος ήταν η πιο δύσκολη για την Ελληνική Κοινότητα και για τις σχέσεις της Αλβανίας με την Ελλάδα, διότι την ήττα στο Δημοψήφισμα ο κ. Μπερίσα την απέδωσε στην Ελλάδα.
Βαγγέλης Παπαχρήστος