Τοῦ κ. Ἰωάννου Β. Κωστάκη
1ον
Εἰσαγωγικά
Ὅσο ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴ γῆ, τόσο ἀπέχουν τὰ ἀνθρώπινα βιβλία ἀπὸ τὸ ὕψος καὶ τὸ ἄφθαρτο μεγαλεῖο τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Στὴ Παλαιὰ καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη (τὴν Βίβλο) ἔχει ἀποταμιευθεῖ ὁλόκληρος ὁ θησαυρὸς τῆς Ἀλήθειας. Σ’ αὐτὴν ἀποκαλύπτεται στὴν πληρότητά του ὁ ἀκατάλυτος αἰώνιος ἠθικὸς νόμος. Στὶς σελίδες τῶν δύο Ἁγιογραφικῶν συλλογῶν ἐξαγγέλλεται ἡ προαιώνιος βουλὴ τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὸ δὲ περιεχόμενό τους εἶναι τὸ διάγγελμα τοῦ οὐρανίου βασιλέως πρὸς τὸν ἄνθρωπο καὶ τὴν οἰκουμένη.
Εἶναι τὸ μοναδικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο βιβλίο τῆς ἀνθρωπότητας. Ἀποτελεῖ πολύτιμο κώδικα θείας σοφίας, θησαυρὸ ἀνεξάν-τλητο, ἐπιστολὴ τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους. Μ’ αὐτοὺς καὶ πολλοὺς ἄλλους παρόμοιους χαρακτηρισμοὺς οἱ ἅγιοι Πατέρες, οἱ σοφοὶ ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς, οἱ ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν περιγράφουν τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν ἀγάπη τους πρὸς τὸ αἰώνιο βιβλίο, τὴν ΒΙΒΛΟ.
Ἀναρίθμητα βιβλία ἔχουν γραφεῖ καὶ συνεχῶς γράφονται, γιὰ νὰ ἀναλύσουν καὶ νὰ συγχρονίσουν, σὲ κάθε ἐποχή, τὰ πολύτιμα μηνύματα καὶ διδάγματά της. Οἱ σοφοὶ ἐρευνητὲς της μένουν ἔκθαμβοι μπροστὰ στὸ ἀπροσμέτρητο βάθος καὶ πλάτος τῶν νοημάτων της. Ὅσοι διψασμένοι πνευματικὰ τὴν προσεγγίζουν, πίνουν «ὕδωρ τὸ ζῶν» ποὺ ἀστείρευτο καὶ ἀμόλυντο τρέχει ἀπ’ τὶς ὁλογάργαρες πηγές της. Οἱ πλανεμένοι βρίσκουν σ’ αὐτὴ τὸ σωστὸ δρόμο. Οἱ σκοτισμένοι βλέπουν «τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸ ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον». Οἱ θλιμμένοι βρίσκουν παρηγοριά, οἱ ἀποκαμωμένοι τὸ θάρρος, οἱ ἀπελπισμένοι τὴν ἐλπίδα, οἱ ταραγμένοι τὴν ψυχική τους γαλήνη.
Ἕνας πρόεδρος διδάσκει
Ὁ μεγάλος πρόεδρος τῆς Ἀμερικῆς Ἀβραὰμ Λίνκολν, κάλεσε κάποτε ἕνα συνεργάτη του σὲ ἀκρόαση τὴν πέμπτη πρωινὴ ὥρα. Ἕνα τέταρτο νωρίτερα ὁ προσκεκλημένος ὑπάλληλος ἦταν μπροστὰ στὸ γραφεῖο τοῦ προέδρου καὶ τὸν ἄκουσε νὰ μιλάει. Ἔκπληκτος ρώτησε τὸν θυρωρό: «Ποιὸς εἶναι μέσα»; «Ὁ πρόεδρος κύριε»,ἀπάντησε ἐκεῖνος. «Συζητᾶ μὲ κάποιον»; Ξαναρώτησε ὁ ὑπάλληλος. «Ὄχι κύριε, μελετᾶ τὴν Ἁγία Γραφή». ‘ «Τόσο πρωί»; Ξαναρωτᾶ. Γιὰ νὰ ἀκούσει τὴν ἀπροσδόκητη ἀπάντηση: «Μάλιστα ,κύριε. Ὁ πρόεδρος ἀπὸ τὶς 4-5 κάθε πρωί, μελετᾶ τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ προσεύχεται».
Ἀπ’ τὴν Ἁγία Γραφή, κάθε ἡμέρα, ἀντλοῦσε θάρρος καὶ δύναμη, γιὰ τὸν μεγάλο ἀγῶνα του. Ἀπ’ αὐτὴ ἔπαιρνε ἀπάντηση στὰ δύσκολα καὶ μεγάλα προβλήματα ποὺ ἀντιμετώπιζε. Ἡ Α. Γ. τὸ «μαγικὸ» κλειδί, μὲ τὸ ὁποῖο ἄνοιγε τὶς πόρτες τῆς ἐπιτυχίας του στὴν μεγάλη ἀποστολή του. Μὲ ὁδηγὸ τὴν Βίβλο ὁ Λίνκολν, συγκινημένος βαθύτατα, τὸ 1863 ὑπέγραψε τὸ τολμηρὸ γιὰ τὴν ἐποχὴ διάταγμα, μὲ τὸ ὁποῖο ἀπελευθέρωσε 4.000.000 δούλους, καταργώντας ἔτσι τὸν ἀπάνθρωπο θεσμὸ τῆς δουλείας.
Ὁ μεγάλος αὐτὸς ἐλευθερωτὴς τῶν δούλων μὲ εἰλικρίνεια ὁμολογοῦσε πώς: «Ἡ Ἁγία Γραφὴ εἶναι τὸ μεγαλύτερο δῶρο, ποὺ ἔκανε ὁ Θεὸς στὸν ἄνθρωπο. Ὅ,τι ὀφείλει ὁ ἄνθρωπος στὸν Σωτῆρα μας, τὸ γνώρισε ἀπ’ αὐτὸ τὸ βιβλίο. Χωρὶς αὐτὸ δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ ξέρουμε τί εἶναι δίκαιο καὶ τί δὲν εἶναι..».
Πλῆθος προβλημάτων
Ἀλήθεια νὰ εἶχε ὁ ἄνθρωπος ἕνα θαυμαστὸ κλειδὶ γιὰ τὴ λύση ὅλων τῶν μεγάλων προβλημάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὴ σκέψη, συνέχουν τὴν καρδιά του καὶ ἀναστατώνουν τὸν ψυχικό του κόσμο. Πόσα μεγάλα ἐρωτήματα- προβλήματα βασάνισαν καὶ βασανίζουν ἀνέκαθεν τὸν ἄνθρωπο; Ὑπάρχει Θεός; Ποιὸς εἶναι ὁ Θεός; Ὑπάρχει ψυχή; Τί εἶναι ἡ ψυχή; Εἶναι ἀθάνατος ἢ θνητή; Ποιὸ εἶναι τὸ νόημα καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου; Ποιὸς ὁ προορισμός του; Ἀπὸ ποῦ ἔρχεται καὶ ποῦ πηγαίνει; Ποιὸ δρόμο πρέπει νὰ ἀκολουθήσει, γιὰ νὰ ἐπιτύχει τὸν προορισμό του; Αὐτὰ καὶ πολλὰ ἄλλα, εἶναι μερικὰ μόνο ἀπ’ τὰ κυριότερα προβλήματα, ποὺ ἔντονα ἀπασχολοῦν τὸν ἄνθρωπο σὲ κάθε ἐποχή.
Μὲ τὰ προβλήματα αὐτὰ καταπιάστηκαν οἱ μεγαλύτεροι φιλόσοφοι καὶ ἐπιστήμονες ὅλων τῶν αἰώνων, καθένας μὲ τὴ δική του κοσμοθεωρία καὶ βιοθεωρία. Ὅλοι ἔδωσαν τὶς ἀπαντήσεις τους μὲ τὸ λιγοστὸ φῶς τῆς γνώσης τους. Ἴσως κάποτε οἱ θεωρίες τους νὰ ἦταν μεγαλειώδεις σὲ σύλληψη καὶ διατύπωση. Δὲν μπόρεσαν ὅμως νὰ φωτίσουν, ἐπαρκῶς, τὰ αἰώνια αὐτὰ πνευματικὰ ζητήματα. Τὰ προβλήματα παρέμειναν ἄλυτα. Οἱ φιλόσοφοι συχνὰ διαφωνοῦσαν, ὑποστηρίζοντας καθένας τὶς ἀπόψεις του. Συχνὰ ὁ μαθητὴς ἀναιροῦσε τὸν διδάσκαλό του. Ὅπως γιὰ παράδειγμα ὁ Ἀριστοτέλης ἐναντιώθηκε στὸν Πλάτωνα. Γνώρισμα τοῦ φιλόσοφου εἶναι ἡ σταθερότητα λέει ὁ Πλάτων, ἐνῷ ἀλλοῦ αὐτοαναιρεῖται. Στοὺς «Νόμους» του ἀνασκευάζει ἀπόψεις ποὺ διατυπώνει στὴν «Πολιτεία» του. Ὁ Γρηγόριος Νύσσης ἐπισημαίνει χαρακτηριστικὲς περιπτώσεις διαφωνιῶν φιλοσόφων. Ὁ Κικέρων γράφει: «Δὲν ὑπάρχει παραλογισμός, ὁσοδήποτε ὀγκώδης, ποὺ δὲν πιστεύτηκε καὶ δὲν ὑποστηρίχθηκε ἀπὸ κάποιον φιλόσοφο».
Τὸ κλειδὶ τῆς Ἁγίας Γραφῆς
Ἡ Ἁγία Γραφὴ μὲ συνοπτικὸ τρόπο ἀπαντᾶ στὸ πλῆθος τῶν ἄλυτων καὶ ἀναπάντητων θεμάτων καὶ προβλημάτων, ποὺ ἀπασχολοῦν τὸν ἄνθρωπο. Γιὰ τὰ μεγάλα μεταφυσικὰ ζητήματα δὲν διατυπώνει δύσκολες, πολύπλοκες, ἀσαφεῖς, συγκεχυμένες, αἰνιγματικὲς καὶ λαβυρινθώδεις θεωρίες. Ὁ ἀλάνθαστος ὁδηγός, ἡ Βίβλος, ὁμιλεῖ σύντομα, ἁπλά, περιεκτικὰ καὶ σαφέστατα. Χύνει ἄπλετο φῶς σὲ ὅλα τὰ ἐρωτήματα τοῦ ἀνθρώπου. Κάθε ἀπάντησή της ἐπιγραμματικὴ καὶ μεγαλειώδης. Ἱκανοποιεῖ βαθύτατα τὸν ἁπλοϊκὸ καὶ ἀγράμματο, ἀλλὰ καὶ τὸν σοφὸ ἐπιστήμονα καὶ φιλόσοφο. Πηγὴ τῆς ἀλήθειας ἡ Ἁγία Γραφὴ ἱκανοποιεῖ τὴ σκέψη καὶ συγκινεῖ τὴν καρδιά, μὲ τὶς ἀπαντήσεις της.
Ἀνήσυχος ὁ μεγαλοφυὴς Πασκάλ, κλονισμένος στὴν πίστη, ἐρευνᾶ μὲ πάθος ὅλα τὰ φιλοσοφικὰ συστήματα καὶ θρησκεῖες. Ψάχνει παντοῦ νὰ βρεῖ τὸ κλειδὶ τῆς λύσεως τῶν μεγάλων προβλημάτων. Τελικά, ἀπελπισμένος ἀπ’ ὅλους καὶ ὅλα , παίρνει στὰ χέρια του τὴ Βίβλο. Τὴν μελέτησε μὲ προσοχή. Κυριολεκτικὰ τὴν κατέφαγε. Ἔκθαμβος ἀπ’ τὴν πνευματική της ἀκτινοβολία, ξεσπᾶ στὶς «Σκέψεις» του σὲ μία συγκλονιστικὰ λυτρωτικὴ ὁμολογία: «Στὸ Χριστὸ βρίσκεται ὅλη ἡ εὐτυχία μας, ἡ ἀρετή μας, ἡ ζωή μας, τὸ φῶς μας, ἡ ἐλπίδα μας. Ἔξω ἀπ’ τὸ Χριστὸ ὑπάρχει μόνο ἡ κακία, ἡ δυστυχία, τὸ σκοτάδι, ἡ ἀπελπισία… Χωρὶς τὸ εὐαγγέλιο, ποὺ κύριο θέμα του εἶναι ὁ Χριστός, δὲν γνωρίζουμε τίποτα, παρὰ σκοτάδι καὶ σύγχυση στὸν χαρακτῆρα τοῦ Θεοῦ καὶ στὴ φύση».
Ἐπιγραμματικὲς οἱ ἀπαντήσεις τῆς Γραφῆς, μὲ κῦρος ὅμως αἰώνιο καὶ ἀκατάλυτο. Ὑπάρχει Θεός; Ἐρωτᾶ ὁ ἄνθρωπος. Μὲ σαφήνεια ἀπαντᾶ ἡ Βίβλος: «Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν..».(Ἰωάν.4,24). Μὲ ἕνα μόνο στίχο μιλάει γιὰ τὴν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ καὶ γιὰ τὸν τρόπο τῆς λατρείας του, ἀφοῦ «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί..». Ἀσύλληπτο τὸ βάθος τῆς ἀποκαλύψεως, ποὺ ἐμπεριέχεται σ’ αὐτὴ τὴν τόσο μικρὴ φράση τῆς Γραφῆς, ποὺ οὔτε κἄν τὴν ὑποψιάστηκαν οἱ φιλόσοφοι.
Στοργικὸ πατέρα ἀποκαλοῦμε τὸ Θεὸ στὴν καθημερινὴ προσευχή. Ποιὰ ἀνθρώπινη καρδιὰ πού διψᾶ τὴν ἀγάπη, δὲν συγκινεῖται μὲ τὶς ἀποκαλύψεις περὶ Θεοῦ-πατέρα, πού κάνει ὁ βασιλιὰς τῶν βιβλίων; Ἂν δὲν ὑπῆρχε ἡ Γραφὴ νὰ μᾶς ἀποκαλύψει τὴν ἀλήθεια, θὰ τριγυρνούσαμε στὰ σκοτάδια τῆς πλάνης καὶ ἄγνοιας, θὰ βλέπαμε τὸν Θεὸ ὡς τιμωρὸ μόνο τῶν ἀνομιῶν μας. Τότε ἡ στυγνὴ ἀπελπισία θὰ κυριαρχοῦσε στὴ ζωή μας. Ἡ μελέτη ὅμως τῆς Βίβλου μᾶς ὁπλίζει μὲ χαρὰ καὶ αἰσιοδοξία, μιλώντας γιὰ τὴν γενναιοδωρία τοῦ Θεοῦ ὁ ὁποῖος «οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς…».