Γράφει ὁ κ. Ἰωάννης Κουντουρᾶς,
Ὁμότιμος Καθηγητὴς Ἰατρικῆς Α.Π.Θ.
Παρατίθενται δειγματοληπτικὰ σημαντικὲς παρενέργειες τῆς χρήσεως μάσκας προσώπου. Ὀφείλουν νὰ ληφθοῦν σοβαρῶς ὑπόψη καθὼς ἡ χρήση της ὁδηγεῖ σὲ παθολογίες, γιὰ τὶς ὁποῖες ἔχουν εὐθύνη οἱ ποικίλοι φορεῖς ποὺ τὴν συνιστοῦν μὲ τὸ πρόσχημα «τῆς ἐπιστήμης». Εἶναι οἱ ἀκόλουθες:
- Ἡ χρήση μάσκας δίνει τὴν ψευδῆ αἴσθηση τῆς ἀσφάλειας στὸν κόσμο, ὥστε νὰ ἐκδηλώνει μειωμένη συμμόρφωση γιὰ ἔλεγχο ἄλλων σπουδαίων λοιμώξεων, οἱ ὁποῖες τὸν ἐκθέτουν σὲ σοβαρὸ κίνδυνο.
- Οἱ ἄνθρωποι ἐπιβάλλεται νὰ ἀποφεύγουν τὸ ἄγγιγμα τῆς μάσκας τους (στὴν κλινικὴ πράξη οὐδείς ἐνήλικας καὶ πολὺ περισσότερο παιδιατρικὸς πληθυσμὸς τὸ ἐπιτυγχάνει!) καὶ νὰ ἀκολουθοῦν ἄλλες ἐπιπρόσθετες παραμέτρους προφύλαξης· διαφορετικὰ οἱ μάσκες δὲν προστατεύουν.
- Ἡ ποιότητα καὶ ἡ ἔνταση τῆς ὁμιλίας μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων ποὺ φοροῦν μάσκες μειώνονται σημαντικά, ὥστε ἀσυνείδητα νὰ πλησιάζουν ἀνεπίτρεπτα τοὺς συνομιλητές τους.
- Ἡ χρήση μάσκας συντελεῖ, ὥστε ὁ εἰσπνεόμενος ἀέρας νὰ φθάσει στοὺς ὀφθαλμούς. Αὐτὸ προκαλεῖ σχεδὸν ἀναπόφευκτα παρορμητικὸ αἴσθημα ψηλάφησης τῶν ὀφθαλμῶν (στὴν κλινικὴ πράξη σπάνια ὁ ἐνήλικας καὶ πολὺ περισσότερο ὁ παιδιατρικὸς πληθυσμὸς ἀπoφεύγει τὴν ἀναφερόμενη παρορμητικὴ ψηλάφηση)· ὅταν τὰ χέρια εἶναι μολυσμένα, τὸ ἄτομο αὐτομολύνεται.
- Οἱ μάσκες προσώπου δυσκολεύουν τὴν ἀναπνοή. Ἐπιπλέον, ἕνα ποσοστὸ τοῦ διοξειδίου τοῦ ἄνθρακα ποὺ ἀποβάλλεται μὲ τὴν ἐκπνοὴ εἰσπνέεται ἐκ νέου σὲ κάθε ἀναπνευστικὸ κύκλο. Αὐτὰ τὰ φαινόμενα αὐξάνουν τὴ συχνότητα καὶ τὸ βάθος τῆς ἀναπνοῆς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδεινώσουν τὴν ἐπίπτωση τοῦ covid-19, ἐὰν τὰ μολυσμένα ἄτομα ποὺ φοροῦν μάσκες μεταδίδουν περισσότερο μολυσμένο ἀέρα. Αὐτά, ἐπίσης, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδεινώσουν τὴν κλινικὴ κατάσταση τῶν μολυσμένων ἀτόμων, ἐὰν ἡ αὔξηση τῆς εἰσπνοῆς ὠθήσει μεγαλύτερο ἰικὸ φορτίο πρὸς τοὺς πνεύμονες.
- Ἡ ἀποτελεσματικότητα τῆς ἐνδογενοῦς ἄμυνας (ἀνοσίας) τοῦ ξενιστῆ γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τοῦ Covid-19 ἐξαρτᾶται σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀπὸ τὸ ἰικὸ φορτίο. Ἐὰν οἱ μάσκες ὁδηγοῦν στὴν ἀνάπτυξη ἑνὸς ὑγροῦ βιότοπου, ὅπου ὁ SARS-CoV-2 εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνει ἐνεργὸς λόγῳ τῶν ὑδρατμῶν ποὺ παράγονται συνεχῶς μὲ τὴν ἀναπνοὴ καὶ συλλαμβάνεται ἀπὸ τὸ ὕφασμα τῆς μάσκας, προκαλεῖται αὔξηση τοῦ ἰικοῦ φορτίου (μὲ τὴν ἐπαναλαμβανόμενη εἰσπνοὴ τῶν ἐκπνεόμενων ἰῶν). Ὡς ἐκ τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσει σὲ ἧττα τῆς ἐνδογενοῦς ἄμυνας καὶ αὔξηση τῶν λοιμώξεων.
Εἰδικότερα, ὁ τύπος τῆς μάσκας καὶ ἡ χρήση της κατὰ τὴ διάρκεια φυσικῆς ἄσκησης εἶναι ἀντικείμενο διχογνωμίας. Σχετικὲς μελέτες δείχνουν ὅτι κατὰ τὴ διάρκεια φυσικῆς ἄσκησης (κατάσταση ποὺ ἰσχύει κατεξοχὴν σὲ ἄτομα παιδικῆς-ἐφηβικῆς ἢ καὶ μέσης ἡλικίας) ἡ χρήση μάσκας δὲν συνιστᾶται, διότι δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἔξοδο τοῦ ἀναφερόμενου διοξειδίου τοῦ ἄνθρακα καὶ αὐξάνει τὴν συγκέντρωσή του (ὑπερκαπνία) μὲ συνοδὲς παρενέργειες.
Σχετικὲς μελέτες στὴν Κίνα ἔδειξαν ὅτι τουλάχιστον τρία παιδιὰ κατέληξαν ἀπὸ ἀσφυξία ὀφειλόμενη σὲ χρήση Ν95 μάσκας κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Covid-19 ἐπιδημίας.
Ἐπιπλέον δεδομένα δείχνουν ὅτι ἡ χρήση μάσκας σχετίζεται μὲ ἀναπνευστικὲς καὶ ἄλλες παθοφυσιολογικὲς ἐπιπτώσεις. Γιὰ παράδειγμα,
α) Ἡ χρήση Ν95 μάσκας ἐπιδεινώνει τὸ μεταβολικὸ σύστημα ἐγκύων ἐπαγγελματιῶν ὑγείας.
β) Σὲ μελέτη 53 χειρουργῶν, οἱ ἐρευνητὲς ἀναφέρουν αὔξηση τῆς συχνότητας τοῦ σφυγμοῦ τῶν χειρουργῶν μὲ συνοδὸ μείωση τοῦ κορεσμοῦ ὀξυγόνου αἵματος ἐντὸς μιᾶς ὥρας μετὰ τὴν ἐφαρμογὴ χειρουργικῆς μάσκας κατὰ τὴ διάρκεια χειρουργικῆς ἐπέμβασης.
γ) Ἐπίσης σὲ ἀσθενεῖς μὲ χρόνια ἀποφρακτικὴ πνευμονοπάθεια, ἡ συχνότητα ἀναπνοῶν, ὁ κορεσμὸς ὀξυγόνου αἵματος καὶ τὸ εἰσπνεόμενο διοξείδιο τοῦ ἄνθρακος παρουσίασαν στατιστικὰ σημαντικὲς διαφορὲς πρὶν καὶ μετὰ χρήση Ν95 μάσκας.
δ) Ἐπιπλέον μειονεκτήματα χρήσης μάσκας προσώπου σὲ ὑγιῆ πληθυσμὸ τῆς δημόσιας κοινότητας περιλαμβάνουν ἐκτὸς ἀπὸ τὴ δυσκολία τῆς ἀναπνοῆς, ἐνοχλητικὴ καρηβαρία, δερματίτιδα καὶ ἔκζεμα.
Εἰδικότερα, ἡ συχνότητα τῶν ἀλλεργιῶν ἐξαιτίας τῆς ἐπαφῆς μὲ μάσκα φαίνεται ὅτι αὐξάνει, ἀπαιτεῖ δὲ προσοχὴ κυρίως σὲ ἄτομα νεαρῆς ἡλικίας, τὰ ὁποῖα ἔχουν προδιάθεση ἀλλεργίας.
Ἐπιπρόσθετα ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ χρήση χειρουργικῶν μασκῶν μὲ ἐλαστικοὺς βρόχους ποὺ κατεξοχὴν προτιμοῦν οἱ γονεῖς γιὰ τὰ παιδιά τους, προκαλοῦν σταθερὴ συμπίεση τοῦ δέρματος καὶ ἀκολούθως τοῦ χόνδρου τοῦ πτερυγίου τοῦ ὠτὸς (ἀφτιοῦ) ὁδηγώντας σὲ ἐρυθηματώδεις ἐπώδυνες βλάβες τοῦ δέρματος τοῦ ὠτός, ὅταν οἱ μάσκες χρησιμοποιοῦνται πολλὲς ὧρες ἡμερησίως. Ἀκολούθως, τὰ παιδιὰ πρὶν τὴν ἐφηβεία παρουσιάζουν μὴ ἀναπτυγμένο χόνδρο τοῦ ὠτὸς μὲ μειωμένη ἀντίσταση στὴν παραμόρφωση ποὺ τελικὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσει τὴ σωστὴ ἀνάπτυξη καὶ τὸν γωνιασμὸ τοῦ ὠτὸς μὲ δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις.
Αὐτὲς οἱ παρεκκλίνουσες ἀπὸ τὸ φυσιολογικὸ συνθῆκες διαβίωσης προκαλοῦν, ἰδίως στὸν νεανικὸ πληθυσμό, διαταραχὲς συμπεριφορᾶς (ὀργή, διαπληκτισμοὶ) καὶ συνοδὲς ψυχονευρωτικὲς παθολογίες συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς κατάθλιψης, ἀπαιτώντας βοηθητικῆς παρέμβασης. Διαφορετικὰ οἱ ἀνισόρροπες συνθῆκες τῆς δημόσιας ζωῆς ἀναμένεται νὰ διαμορφώσουν παγκοσμίως διαταραγμένες προσωπικότητες.
Πολὺ πρόσφατες μετὰ-ἀναλύσεις ἀναφέρουν ὅτι ἡ ἐπιδημία Covid-2 συνεχίζεται καὶ ἀπαιτεῖται νὰ διανύσουμε μακρινὴ ἐρευνητικὴ πτήση πρὶν καταλήξουμε σὲ ἀσφαλὲς συμπέρασμα χρήσης ἢ ὄχι μασκῶν· ἔχουν δὲ μεγάλη εὐθύνη μὲ συνοδὲς συνέπειες ἐκεῖνοι οἱ «εἰδικοὶ» ποὺ ἐξακολουθοῦν νὰ προτρέχουν ὑποστηρίζοντας τὴ χρήση μάσκας καὶ μάλιστα μὲ ἐναλλασσόμενο λεκτικὸ σενάριο χαιρετισμοῦ, δηλαδὴ ἄλλοτε ἐφαρμογῆς τῆς μάσκας καὶ ἄλλοτε ὄχι (δεῖγμα μᾶλλον ἔλλειψης ἐπιστημονικῆς ἐνημερότητας;). Αὐτὴ ἡ ἐπιπολῆς «ἐπιστημονικὴ διγλωσσία» μερικῶν εἶναι ἐπιλήψιμη· μᾶς θυμίζει τὸν θυμόσοφο λαό, ποὺ λέγει «καὶ στὴ γάτα καλησπέρα καὶ στὸν σκύλο bonsoir» ἢ τὸ Βιβλικὸ «ἀνὴρ δίψυχος ἀκατάστατος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ» (Ἰ 1.8).
Ὅσον ἀφορᾶ στὸν παιδικὸ πληθυσμὸ οἱ εἰδικοὶ ἐπισημαίνουν ὅτι, ἐνῷ ἡ χρήση τῆς μάσκας σὲ παιδιὰ ἄνω τῶν 3 ἐτῶν δὲν εἶναι ἐπικίνδυνη, σὲ σύγκριση μὲ τὸν πληθυσμὸ νεότερης ἡλικίας, ἐντούτοις προκαλεῖ πολλαπλὰ προβλήματα συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς κακῆς συμμόρφωσης. Ὡς ἐκ τούτου προτιμᾶται ἡ μὴ χρήση της καὶ μόνο ἡ ἐφαρμογὴ ἄλλων ὑλοποιήσιμων προληπτικῶν μέτρων, ὅπως ἡ τήρηση ἀποστάσεων ἀσφαλείας ἢ τὸ πλύσιμο χεριῶν πού, ἐπίσης, δὲν τηροῦνται συνήθως στὴν παιδικὴ ἡλικία.
Ἄλλοι συγγραφεῖς συνιστοῦν τὴ χρήση μάσκας στὴ μεγαλύτερη παιδικὴ ἡλικία, ἀλλὰ προηγουμένως ἀπαιτεῖται λεπτομερὴς ἐξήγηση καὶ διδασκαλία γιὰ τὸν τρόπο τοποθέτησης καὶ ἀφαίρεσης τῆς μάσκας καὶ κυρίως ὄχι ἄγγιγμά της, ἐπειδὴ αὐξάνει τὸν κίνδυνο λοιμώξεων). Ἐντούτοις, οἱ ἐν λόγῳ παράμετροι, ὅπως ἤδη τονίστηκε, συνήθως δὲν ἐφαρμόζονται ἐπιτυχῶς στοὺς ἐνήλικες, πόσο μᾶλλον στὴν παιδικὴ ἡλικία.
Τρεχόντως, δὲν ὑπάρχουν standard πιστοποιητικὰ γιὰ χρήση τῶν διαθέσιμων μασκῶν στὰ παιδιά, οἱ δὲ διαθέσιμες στὴν ἀγορὰ Ν95 μάσκες δὲν συνιστῶνται σὲ νεαρὰ παιδιά, ἐνῷ καὶ οἱ εὐμεγέθεις μάσκες εἶναι ἀναποτελεσματικές.
Κατὰ συνέπεια ἐκεῖνοι (“εἰδικοὶ” ἢ μή, πολιτικοὶ ἢ πολιτικάντηδες κλπ.) ποὺ θέλουν νὰ ἐπιβάλουν μὲ ἐπιτακτικὸ – ἐπιτιμητικὸ τρόπο τὴ χρήση μάσκας ἰδίως στὰ παιδιὰ ἀντιπαραβάλλοντας μὲ ἐπιπολῆς λεκτικὸ τρόπο τὴ χρήση της ἀπὸ ὀγκολογικοὺς ἀσθενεῖς μὲ ὑγιῆ παιδικὸ πληθυσμό, ὀφείλουν νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικοὶ σὲ κάθε τέτοια τόσο σοβαρὴ καὶ κρίσιμη τοποθέτησή τους, ἡ ὁποία ἔχει δυσμενῆ ἐπακόλουθα γιὰ τὸ δημόσιο πρόβλημα ὑγείας.
Συνοπτικά, τὰ ἀναφερόμενα τρέχοντα ἐπιστημονικὰ δεδομένα μὲ τὶς ἀπαραίτητες ἀναφορές τους στὴ διεθνῆ βιβλιογραφία, ὥστε νὰ ἔχουν κατὰ δυνατὸν ἐπιστημονικὸ ἀντικειμενικὸ κῦρος, δείχνουν ὅτι ἡ χρήση μασκῶν ἰδίως στὴν παιδικὴ ἡλικία ἔχει ἀρνητικὲς ἐπιπτώσεις καὶ δὲν συνιστᾶται ἡ χορήγησή τους πρὸς τὸ παρόν. Ἀπαιτεῖται μακρινὸ ταξίδι σχετικῆς ἔρευνας πρὶν καταλήξει μὲ ὁριστικὸ τεκμηριωμένο ἐπιστημονικὸ τρόπο στὴν τελικὴ φάση πρὸς τὴν Ἰθάκη μὲ ἢ χωρὶς μασκοφόρα προσωπεῖα.
Σημ. «Ο.Τ.»: Δημοσιεύομεν ἐνδεικτικά ἀποσπάσματα.