Τοῦ Σεβ. Ζιμπάμπουε Σεραφεὶμ Κυκκώτη***
Πλησιάζουν τὰ Χριστούγεννα καὶ μὲ πόνο ψυχῆς παρακολουθοῦμε καθημερινὰ τὶς συνεχιζόμενες ἐμπόλεμες συγκρούσεις στὴν Οὐκρανία καὶ Μέση Ἀνατολή. Βλέπουμε μία ἀνθρώπινη τραγωδία μὲ ἀθῶα θύματα (ἀνάμεσα σ’ αὐτοὺς τὸ 70% μικρὰ παιδιὰ ποὺ μένουν ὀρφανὰ καὶ νεαρὲς μητέρες ποὺ μένουν πρόωρα χῆρες). Ἡ ὑπόθεση τῆς Εἰρήνης μᾶς ἀφορᾶ ὅλους μας, ὅπως κι ὁ σεβασμὸς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου κι ἡ προστασία τῶν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ἡ ἀπουσία ἑνότητας ἀνάμεσα στοὺς Ὀρθοδόξους Οὐκρανοὺς τραυμάτισε καὶ τὴν ὁρατὴ ἑνότητα τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.
Στὸ πρόσφατο Διεθνὲς Θεολογικὸ Συνέδριο τῶν Ἀθηνῶν γιὰ τὴν «Ὀρθόδοξη Θεολογία στὸν 21ον αἰώνα, ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλβανίας κι ἀγαπητός μας Διδάσκαλος Ἀναστάσιος, τόνισε ὅτι «θεμελιώδης προτεραιότητα τῆς Θεολογίας εἶναι ἡ διατήρηση καὶ ἡ ἐνίσχυση τῆς ἑνότητος τῆς ἀνὰ τὸν κόσμον Ὀρθοδοξίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἁπλῶς θεσμική, ἀλλὰ πνευματική, μυστηριακή, βασιζόμενη στὴν κοινὴ πίστη καὶ τὴν ἐν Χριστῷ ζωή. Κέντρο της εἶναι ἡ Θεία Εὐχαριστία, τὸ ἀσυλλήπτου ἱερότητος μυστήριο τῆς ἀπείρου ἀγάπης καὶ ἄκρας ταπεινώσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας ἐκφράζεται μὲ τὴ συνοδικότητα…». (ekklisiaonline.gr)
Συνήθως ἡ κάθε Συνοδικὴ Σύναξη τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ξεκινᾶ μὲ τὴ Θεία Λειτουργία καὶ τὴ συμμετοχὴ στὸ Ἱερὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Στὴ συνέχεια ἐν προσευχῇ φθάνουν σὲ ἀποφάσεις, τονίζοντας ὅτι «ἔδοξε τῷ Ἁγίω Πνεύματι καὶ ἡμῖν». Ἡ προτεραιότητα δίνεται στὸ ἐν προσευχῇ φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἐκεῖ ποὺ ἀπουσιάζει ἡ ὁρατὴ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, μᾶλλον δίνεται προτεραιότητα στὸ «ἡμῖν» κι ὄχι στὸ φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Ὁ μακαριστὸς π. Δημήτριος Στανιλοάε τονίζει ὅτι «ὁ Θεὸς ποτὲ δὲν μᾶς ἐγκαταλείπει σὲ ὁποιανδήποτε κατάσταση κι ἂν βρισκόμαστε» (Ἡ νίκη τοῦ Σταυροῦ, σελ.39, ἐκδόσεις Μαΐστρος, Ἀθήνα,2010).
Ὁ Ἀλεξανδρινὸς Προκαθήμενός μας Θεόδωρος Β’ καθημερινὰ προσεύχεται διὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς εἰρήνης στὴν Μέση Ἀνατολή, στὴν Οὐκρανία καὶ ὅπου γίνονται πολεμικὲς συρράξεις (ekklisiaonline.gr). Καλεῖ Ἀρχηγοὺς Κρατῶν ποὺ συναντᾶ, Ὀρθοδόξους Προκαθημένους καὶ Θρησκευτικοὺς Ἀρχηγοὺς νὰ ἐργασθοῦν πρὸς αὐτὴ τὴ κατεύθυνση, γιὰ νὰ προστατευθεῖ ἡ Ἀνθρωπότητα καὶ νὰ ἐπικρατήσει παντοῦ ἡ εἰρηνικὴ συνύπαρξη τῶν Λαῶν.
Ἐπαναλαμβάνει παντοῦ καὶ πάντοτε τὴν σύγχρονη φωνὴ τῆς Ἀλεξανδρινῆς Ἐκκλησίας τοῦ μακαριστοῦ Πνευματικοῦ του Πατέρα καὶ Προκατόχου του μακαριστοῦ Πατριάρχου μας Παρθενίου, ὁ ὁποῖος προφητικὰ τόνιζε: «εὐχόμεθα, ὅσον βεβαίως ἐξαρτᾶται ἐξ ἡμῶν, ἡ φωνή μας σήμερον καὶ αὔριον ἐν τῇ Ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Συνόδῳ νὰ μὴ εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ……Ἡ ὁδὸς μας εἶναι ὁδὸς ἀληθείας καὶ ζωῆς Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μὲ τὴν βοήθειαν καὶ ἐπιφοίτησιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ πορεία ἡμῶν αὐτὴ τῶν Ὀρθοδόξων, ἡ ὁποία ἤρχισε μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιον Πόλεμον, ἀποβλέπει εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν καὶ ζωὴν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» (Συνοδικὰ ΙΧ, Πρακτικὰ Γ΄ Προσυνοδικῆς Πανορθόδοξης Διάσκεψης 1985, σελ. 38 -39, Ἔκδοση Ὀρθοδόξου Κέντρου Σαμπεζύ, Γενεύη,2014).
Tὸ Θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου εἰς τὴν σύγχρονον ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας
Ἕνα ἐκ τῶν θεμάτων ποὺ ὅρισε ἡ παραπάνω Προσυνοδικὴ Πανορθόδοξη Διάσκεψη ἦταν τὸ Θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου, τὸ ἴδιο θέμα ἄλλωστε ὅρισε ὡς προτεραιότητα νὰ ἐξεταστεῖ ἀπὸ τὴν Α΄ Πανορθόδοξη Διάσκεψη τοῦ 1961 στὴ Ρόδο. Ἀνακήρυξις Αὐτοκεφάλου, τὶς ὁ ἀνακηρύσσων, προϋποθέσεις καὶ ὅροι καὶ τρόπος ἀνακηρύξεως Αὐτοκεφάλου (Βλέπε περισσότερα στὸ βιβλίο Σεραφεὶμ Κυκκώτη «Ἑνότητα καὶ Μαρτυρία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στὸ Σύγχρονο κόσμο» σελ. 76, ἐκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος, Ἀθήνα, 2005).
Μετὰ ἀπὸ 15 χρόνια, τὸ 1976, στὴ συνεδρία τῆς Α΄ Προσυνοδικῆς Πανορθόδοξης Διάσκεψης τῆς Γενεύης ἀποφασίσθηκε πάλι νὰ ἐξετασθεῖ τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου κι ὁ τρόπος Ἀνακηρύξεως αὐτοῦ. Μετὰ ὅμως ἀπὸ ἕξι χρόνια, τὸ 1982, ἡ Β΄ Προσυνοδικὴ Πανορθόδοξη Διάσκεψη τῆς Γενεύης δὲν σεβάστηκε τὴν κοινὴ ἀπόφαση τῆς Α΄ Πανορθοδόξου Διασκέψεως τοῦ 1961, οὔτε τὴν ἀπόφαση τῆς Α΄ Προσυνοδικῆς Πανορθόδοξης Διάσκεψης τῆς Γενεύης τοῦ 1976, νὰ ἐξετάσει τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου . Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τὶς ἐργασίες τῆς Γ΄ Προσυνοδικῆς Πανορθοδόξου Διασκέψεως τῆς Γενεύης τὸ 1985. Κατάληξε ὅμως σὲ ἱστορικὴ ἀπόφαση ὅτι ἕνα ἐκ τῶν θεμάτων τῆς Μέλλουσας νὰ συνέλθει Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου νὰ εἶναι «τὸ Αὐτοκέφαλον καὶ τρόπος ἀνακηρύξεως αὐτοῦ». Ὁ μακαριστὸς Πατριάρχης Παρθένιος ὡς Καρθαγένης καὶ ἐπικεφαλῆς τῆς Ἀντιπροσωπίας τῆς Ἀλεξανδρινῆς Ἐκκλησίας ἐπέμενε ὅτι ἂν δὲν βροῦμε κανονικὴ συνοδικὴ λύση γιὰ τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου θὰ ἔχουμε μπροστὰ μας τὸ κίνδυνο νὰ τραυματίσουμε τὴν ὁρατὴ ἑνότητα τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Τελικὰ οἱ φόβοι του ἱστορικὰ ἐπαληθεύθηκαν κι ἡ φωνὴ τῆς Ἀλεξανδρινῆς Ἐκκλησίας «ἔγινε φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ». (Βλέπε περισσότερα ὅπως παρ. στὸ βιβλίο Σεραφεὶμ Κυκκώτης, Ἑνότητα καὶ Μαρτυρία… Σελ.187-188).
Στὴ συνέχεια ἡ Δ΄ Προσυνοδικὴ Πανορθόδοξος Διάσκεψις τῆς Γενεύης τὸ 2009 ἀπέφυγε πάλι νὰ ἐξετάσει τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου. Ἐξέτασε τὸ κείμενο τῆς Ὀρθοδόξου Διασπορᾶς, τὸ ὁποῖο ἑτοίμασε ἡ Διορθόδοξη Προπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ 1999 (Βλέπε Συνοδικὰ ΧΙ, ἔκδοση Ὀρθοδόξου Κέντρου Γενεύης, 2015).
Ὀλίγον χρόνο πρὶν νὰ συνέλθει ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος, τὸ ἔτος 2015, ἡ φωνὴ τῆς Ἀλεξανδρινῆς Ἐκκλησίας διὰ τὸ Αὐτοκέφαλο, εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ε΄ Προσυνοδικῆς Διάσκεψης τῆς Γενεύης ἐπιβεβαιώθηκε ὁ προφητικὸς λόγος τοῦ μακαριστοῦ Πατριάρχου Παρθενίου «ὅτι ἡ φωνὴ ἡμῶν νὰ μὴ εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ». Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἀλεξανδρινοῦ Προκαθημένου μας Θεοδώρου Β΄ καὶ τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Καλῆς Ἐλπίδος Σέργιος ἐπεσήμανε μεταξὺ ἄλλων «…εἰς τὴν παροῦσαν Διάσκεψιν δυστυχῶς δὲν θὰ γίνει ἔγκρισις τοῦ κειμένου περὶ τῆς χορηγήσεως τοῦ Αὐτοκεφάλου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέματος ἔγινεν ἱκανὴ ἐργασία ἀπὸ τὴν Διορθόδοξη Προπαρασκευαστικὴν Ἐπιτροπὴ τοῦ 2011 καὶ εἰς ἓν μόνον σημεῖον, καθ’ ἡμᾶς δευτερευούσης σημασίας, δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ὁμόφωνος ἀποδοχή του. Ἴσως δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ παροῦσα διαδικασία προετοιμασίας γίνεται ἐρήμην τοῦ Λαοῦ τοῦ Χριστοῦ εἰς περίκλειστον καὶ ἀπεστειρωμένον περιβάλλον, ὅπου ἀγνοοῦνται τὰ οὐσιαστικὰ προβλήματα τῶν πιστῶν» (Συνοδικὰ ΧΙΙΙ, σελ.20, ἔκδοση Ὀρθδοδόξου Κέντρου Γενεύης, 2015).
Τελικά, ἡ Σύναξη τῶν Προκαθημένων, χωρὶς οὐδεμία ἀπόφαση τῶν Ἱερῶν Συνόδων τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν τους, προχώρησαν στὴ θεματολογία τῶν θεμάτων τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου, βγάζοντας ἔξω τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου. Οἱ ἠθικὲς εὐθύνες τῶν Προκαθημένων μας γιὰ τὴ σημερινὴ κατάσταση τῆς τραυματισμένης ἑνότητας τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν εἶναι δύσκολο νὰ μὴ τὶς καταγράψει ὁ ἱστορικός τῆς Ἱστορίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τὸν εἰκοστὸ πρῶτο αἰώνα. Τὸ θέμα αὐτὸ οὔτε τὸ ἄγγιξε τὸ πρόσφατο σημαντικὸ Διεθνὲς Θεολογικὸ Συνέδριο τῶν Ἀθηνῶν γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Θεολογία στὸν 21ον αἰώνα, λὲς καὶ ζοῦμε σὲ ἄλλο Πλανήτη. (κάποιος σχολίασε τὸ χαρακτήρα τοῦ Συνεδρίου αὐτοῦ ὡς μορφὴ προσπάθειας σύγχρονης ἀλλοίωσης τῆς Ὀρθόδοξης ἐκκλησιολογικῆς κανονικῆς τάξης, βάζοντας μπροστὰ στὴν ἔναρξη τοῦ Συνεδρίου τὸν Οἰκουμενικὸ μὲ τὴ Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας καὶ τὸν Προκαθήμενο τῆς Τοπικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας πίσω του κι ὄχι δίπλα του, ὅπως εἶναι ἡ κανονικὴ τάξη τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας).
Ὅταν παύει νὰ ὑφίσταται ἡ μυστηριακὴ κοινωνία τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καὶ μάλιστα τῶν Προκαθημένων μας σημαίνει κι ἀπομάκρυνση ἐκ τῆς ἀποστολικῆς Παράδοσης τῆς Μίας, Ἁγίας, Ἀποστολικῆς καὶ Καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ὁ μακαριστὸς π. Alexander Schmemann τονίζει ὅτι «ὅταν ὁ Ἱερουργὸς λέει: Ἀγαπήσωμεν ἀλλήλους ἵνα ἐν ὁμονοίᾳ ὁμολογήσωμεν. Ἀκολουθεῖ ὁ Ἀσπασμὸς τῆς Εἰρήνης, μία ἀπὸ τὶς κεφαλαιώδεις πράξεις τῆς χριστιανικῆς λειτουργίας. Ἡ Ἐκκλησία, ἂν πρόκειται νὰ εἶναι Ἐκκλησία, πρέπει νὰ εἶναι ἀποκάλυψη ἐκείνης τῆς Πατρικῆς Ἀγάπης ποὺ ὁ Θεὸς ἐξέχεεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. Χωρὶς τὴν ἀγάπη αὐτὴ τίποτα δὲν εἶναι δυνατό. Τὸ περιεχόμενο τῆς Εὐχαριστίας τοῦ Χριστοῦ εἶναι Ἀγάπη, καὶ μόνο ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν ἀγάπη μποροῦμε νὰ γίνουμε μέτοχοι καὶ κοινωνοὶ της» (Αlexander Schmemann, Γιὰ νὰ ζήσει ὁ κόσμος, σελ.53, ἐκδόσεις ΔΟΜΟΣ, ἐπανέκδοση Ἐν Πλῷ σειρὰ ΔΟΜΟΣ, Ἀθήνα, 2023).
Ἡ ἀποκατάσταση τῆς ὁρατῆς ἑνότητας τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ξεκινᾶ μὲ τὴ συμμετοχὴ τῶν Προκαθημένων τους στὴν Κοινὴ Θεία Λειτουργία καὶ στὴν κανονικὴ λειτουργία τῆς Συνοδικότητας τῆς Ἐκκλησίας μας. Θυμᾶμαι, ὅταν εἶχα τὴν εὐλογία νὰ συνοδεύω τὸν μακαριστὸ Πατριάρχη μας Πέτρο, ἀκολουθώντας τὸ πνεῦμα τῶν Προκατόχων του μακαριστῶν Πατριαρχῶν Νικολάου καὶ Παρθενίου, στὶς εἰρηνικές του ἐπισκέψεις Ἁγίων Προκαθημένων, στὸ τελικὸ ἀνακοινωθὲν τονιζόταν ἡ πρόταση γιὰ ἐτήσια συνάντηση μὲ συλλείτουργο τῶν Προκαθημένων τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἔχει κι ὁ σημερινός μας Προκαθήμενος Θεόδωρος Β’.
Λύσις τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Προβλήματος τοῦ Αὐτοκεφάλου τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας
Ἀκολουθώντας τὴ Θεολογία τῆς Ἀλεξανδρινῆς Ἐκκλησίας καὶ μάλιστα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, στηριζόμενοι εἰς τὸ γνωστὸ ἔργο του Περὶ Νικαίας καὶ στὴ κανονικὴ πράξη τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου τῆς Νικαίας κι ὅλων τῶν Ἱερῶν Συνόδων ποὺ ἀκολούθησαν γιὰ αἰῶνες, γιὰ νὰ λύνονται διὰ τῶν ἱερῶν κανόνων παρόμοια προβλήματα ποὺ ὑπάρχουν στὴ ζωὴ τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας καὶ μάλιστα μὲ τὸ τρόπο ποὺ σύμπασα ἡ Ὀρθοδοξία ἔλυσε τὸ πρόβλημα τῶν Σχισματικῶν τοῦ Πατριαρχείου τῆς Βουλγαρίας, ποὺ ὁδήγησε στὴν ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Βουλγαρίας (Βλέπε ὅπως παρ. βιβλίο Σεραφεὶμ Κυκκώτη, Ἑνότητα καὶ Μαρτυρία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, σελ. 382 – 388). Ὡς γνωστὸ ἡ τότε Μείζων καὶ Ὑπερτελὴς Σύνοδος τῶν Ὀρθοδόξων Προκαθημένων ἐδέχθη γράμματα μετανοίας καθαιρεμένων Ἀρχιερέων καὶ ἄλλων κληρικῶν καὶ τοὺς ἀποκατέστησε πάλι εἰς τὸ βαθμὸ ποὺ εἶχαν πρὸ τῆς καθαιρέσεώς τους ἀναγνωρίζοντας ὡς κανονικὲς καὶ τὶς χειροτονίες ποὺ ἔκαναν, ἐνῶ ἦταν καθαιρεμένοι.
Ὅταν ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ θέματα κανονικῆς ἐκκλησιαστικῆς δικαιοδοσίας ποὺ ὁδηγοῦν σὲ σχίσματα εἶναι πιὸ εὔκολα γιὰ τὴν Ἐκκλησία νὰ ἄρει καθαιρέσεις. Σὲ περιπτώσεις ὅμως ποὺ ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ αἱρετικούς, δεχόμαστε μὲν τὴν μετάνοιά τους, ὄχι ὅμως καὶ τὴν ἐπαναφορά τους στὸ κλῆρο.
Στὸ Πατριαρχεῖο τῆς Βουλγαρίας δὲν ὑπῆρχαν προβλήματα αἵρεσης, ὅπως τώρα καὶ στὴν Οὐκρανία.
Πρώτιστα, ὅλοι προσευχόμαστε νὰ σταματήσει ὁ πόλεμος καὶ νὰ ἐπικρατήσει ἡ εἰρήνη κι ἡ ἐπιλογὴ τοῦ εἰρηνικοῦ διαλόγου γιὰ τὴ λύση τῶν προβλημάτων ποὺ ὁδήγησαν στὸ πόλεμο.
Ἴσως ὅμως ἡ ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας νὰ συμβάλει καὶ στὴ κατάπαυση τοῦ πυρός.
Τὸ ἰδανικὸ εἶναι μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ , οἱ ἴδιοι οἱ Ὀρθόδοξοι Οὐκρανοὶ νὰ ἑνωθοῦν καὶ νὰ προτείνουν καὶ τὴ λύση γιὰ τὴν ὁρατή τους ἑνότητα.
Μὲ πρωτοβουλία τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριάρχου Βαρθολομαίου, νὰ ὁριστεῖ μία Διορθόδοξη Ἐπιτροπὴ μὲ Πρόεδρο τὸ Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀλβανίας Ἀναστάσιο, γιὰ νὰ ἐξετάσει τὸ θέμα τῆς ἑνότητας τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας ποὺ νὰ ὁδηγεῖ στὴν ἀνακήρυξη τοῦ Αὐτοκεφάλου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας μὲ τὴ στήριξη ὅλων τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν (στὸ παρὸν στάδιο μόνο 4 ἐκ τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἀναγνωρίζουν τὸ ὑφιστάμενο Αὐτοκέφαλο, οἱ ὁποῖες ἐκπροσωποῦν μόνο τὸ 5% τῶν ἁπανταχοῦ Ὀρθοδόξων).
Οἱ Ὀρθόδοξοι τῆς Οὐκρανίας μποροῦν νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὴ συμμετοχὴ ὅλων. Μπορεῖ ὁ ἡλικιωμένος πρώην Μητροπολίτης τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας Φιλάρετος νὰ ἐκλεγεῖ ὡς ἐπίτιμος Πατριάρχης τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας (εἶναι 95 ἐτῶν). Ὁ Μακ. Μητροπολίτης Ὀνούφριος ποὺ ἤδη εἶναι ὀγδόντα ἐτῶν νὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας, κι ὁ νεαρότερος Μακ. Μητροπολίτης τῆς Αὐτοκεφάλου Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας Ἐπιφάνιος (45 ἐτῶν) νὰ ἐκλεγεῖ ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου μὲ προοπτικὴ νὰ διαδεχθεῖ στὸ μέλλον τὸν Ὀνούφριον.
Οὐδεὶς πλέον μπορεῖ νὰ μὴ δεχθεῖ ὅτι ἡ Οὐκρανία, ἡ δεύτερη χώρα μὲ τὸ μεγαλύτερο ἀριθμὸ Ὀρθοδόξων, νὰ μὴ ἔχει τὸ κανονικὸ δικαίωμα νὰ ἔχει τὸ Αὐτοκέφαλό της, ὅταν 12 ἐκ τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἔχουν μικρότερο ἀριθμὸ πιστῶν.
«τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ τῷ Θεῷ ἐστιν», «ὁ θέλων πρῶτός ἐστιν ὑμῶν, ἔσται πάντων διάκονος», «ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται», «ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἦλθε διακονῆσαι καὶ οὐ διακονηθεῖναι» . Ἀκολουθώντας τὸν Εὐαγγελικὸ λόγο τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μποροῦν μὲ ταπείνωση καὶ ἀγάπη νὰ γίνουν κάποια βήματα καλῆς θελήσεως ἀπὸ ὅλες τὶς πλευρές.
Πρέπει νὰ γίνουν τὰ ἀκόλουθα βήματα:
Α. Ἐπιστολὴ μετανοίας τοῦ Φιλαρέτου εἰς τὴν Ἱερὰ Σύνοδο τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας γιὰ τὴν κανονικὴ ἄρση τῆς καθαιρέσεώς του καὶ τῆς ἀποκαταστάσεώς του.
Β. Ἐπιστολὴ αἴτημα τοῦ Ὀνουφρίου ἐκ μέρους τῆς Ἱερᾶς του Συνόδου πρὸς τὴν Ἱερὰ Σύνοδο τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας γιὰ αἴτημα κανονικῆς ἐξετάσεως παροχῆς Αὐτοκεφάλου στὴν Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας.
Γ. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας νὰ ἀποκαταστήσει ὡς Ἀρχιερέα της τὸν Φιλάρετο
Δ. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας νὰ ἀποδεχθεῖ τὸ αἴτημα τοῦ Ὀνουφρίου γιὰ ἐξέταση αἰτήματος Αὐτοκεφάλου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας καὶ ὁ Πατριάρχης τῆς Μόσχας Κύριλλος ἐκ μέρους τῆς Συνόδου του νὰ ἀποστείλει ἐπιστολὴ στὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη Βαρθολομαῖο γιὰ τὰ περαιτέρω.
Ε. Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Βαρθολομαῖος νὰ ἀποστείλει ἐπιστολὴ στοὺς Μακαριωτάτους Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, γιὰ νὰ ἐγκρίνουν διὰ τῶν Τοπικῶν τους Ἱερῶν Συνόδων τὴν κανονικὴ λύση τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ προβλήματος τῆς Οὐκρανίας καὶ τὴν ἀνακήρυξη τοῦ Αὐτοκεφάλου της, ὅπως ἀναφέρω παραπάνω στὸ σημεῖο ὀκτώ.
Στ. Σὲ ἔκτακτη Συνεδρία τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Ἱερᾶς Συνόδου ποὺ θὰ καλέσει ὁ Οἰκουμενικὸς μὲ τὴ συμμετοχὴ ὅλων καὶ ποὺ θὰ ξεκινήσει μὲ Θεία Εὐχαριστιακὴ Λειτουργία νὰ ἐξετάσει τὸ θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας καὶ νὰ ἀποφασίσει τελεσίδικα, ἀφοῦ φυσικὰ προηγηθεῖ καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐκ μέρους ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας.
Ζ’ . Στὶς ἐργασίες τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου νὰ ἐξεταστεῖ ἐπίσης καί ἡ λειτουργία μόνιμων Διορθόδοξων Ἐπιτροπῶν γιὰ θέματα Ὀρθόδοξης Θεολογίας, Ὀρθόδοξης Φιλανθρωπικῆς Δράσης καὶ ἀντιμετώπισης τῶν προβλημάτων τῆς πτώχειας, γιὰ θέματα Βιοηθικῆς, Αrtificial Technology , Οἰκολογίας καὶ Περιβάλλοντος καὶ Κλιματικῆς Ἀλλαγῆς, Διαθρησκειακῶν Διαλόγων, Διαχριστιανικῶν Διαλόγων, Διορθόδοξη Ἐπιτροπὴ γιὰ τὴ συμμετοχὴ τῶν Ὀρθοδόξων στὴν Οἰκουμενικὴ Κίνηση, Ἐπιτροπῆς γιὰ θέματα εἰρηνικῆς συνύπαρξης τῶν Λαῶν καὶ σεβασμοῦ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου.
Στ. Ἡ ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος μπορεῖ νὰ συνέρχεται κάθε πέντε ἔτη, ὅπως πρότειναν στὶς ἐργασίες τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου τῆς Κρήτης οἱ Μακαριώτατοι Προκαθήμενοι τῶν Πατριαρχείων Σερβίας καὶ Ρουμανίας μακαριστὸς Εἰρηναῖος κι ὁ μακ. Δανιήλ. Ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ πρέπει νὰ ἐξετάσει ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος εἶναι καί πρόταση τῆς καθιερώσεως ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν μὴ Ὀρθοδόξων τὴν ἴδια ἡμερομηνία.
Στ’. Ἕνας χῶρος ποὺ μποροῦν νὰ συμμετέχουν ὅλες οἱ Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες καί οἱ Ὀρθόδοξοι Λαοὶ εἶναι ἡ Ἱεραποστολική μας διακονία, μὲ τὸ σεβασμὸ τῆς κανονικῆς Δικαιοδοσίας ποὺ ἤδη καθόρισαν οἰκουμενικὲς Σύνοδοι καί ἀπὸ αἰῶνες ἡ Ἱερὰ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ὅπως τονίζει πολὺ εὔστοχα ὁ μακαριστὸς Διδάσκαλός μας Νίκος Νησιώτης «ἡ Ἱεραποστολὴ ἐκπηγάζει ἀπὸ τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀγάπη, καὶ γι’ αὐτὸ τὸ νὰ μαρτυρῶ τὴ χριστιανικὴ πίστη στοὺς ἄλλους καὶ χάριν αὐτῶν εἶναι ἡ πρώτη ἔκφραση τοῦ ὅτι εἶμαι ριζωμένος στὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ» (Βλέπε βιβλίο Νίκου Νησιώτη, Ἀπὸ τὴν ὕπαρξη στὴ συνύπαρξη, σελ. 17, ἐκδόσεις Μαΐστρος, 2004).
***οἱ παραπάνω θέσεις εἶναι προσωπικὲς