Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΣ ΒΙΓΚΑΝΟ ΔΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΝ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΙΝ
Τοῦ κ. Ἀλεξίου Π. Παναγοπούλου, Ἀκαδημαϊκοῦ καὶ Καθηγητοῦ DDDr. Dr Habil
Ἀτζέντα 2030, διεθνεῖς ἐλίτ, ἐλευθερία τῆς ἐκφράσεως καὶ Βιοηθική ὡς συνταγματικὸν θεμέλιον προστασίας τῆς ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας
Οἱ δημόσιες παρεμβάσεις τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κάρλο Μαρία Βιγκανὸ (Carlo Maria Vigano), πρώην Ἀποστολικοῦ Νούντσιου τοῦ Βατικανοῦ στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ἔχουν προκαλέσει ἔντονες συζητήσεις σχετικὰ μὲ τὴ διεθνῆ πολιτική, τὴν Ἀτζέντα 2030 καὶ τὴν αὐξανόμενη ἐπιρροὴ ὑπερεθνικῶν θεσμῶν στὴ διαμόρφωση τῶν διεθνῶν καὶ δημόσιων πολιτικῶν.
Ὁ Βιγκανὸ ἔχει ἐκφράσει τὴν πεποίθηση ὅτι ἰσχυροὶ πολιτικοί, οἰκονομικοὶ καὶ θεσμικοὶ παράγοντες, παγκοσμίως προωθοῦν ἕνα μοντέλο παγκόσμιας καὶ ἠλεκτρονικῆς διακυβέρνησης πού, κατὰ τὴν ἐκτίμησή του, ἀπειλεῖ, τὴν ἐθνικὴ αὐτονομία καὶ τὶς παραδοσιακὲς κοινωνικὲς ἀξίες.
Στὸ πλαίσιο τῆς κριτικῆς του ἔχει κατονομάσει τὸν Ἄντονι Φάουτσι (Anthony Fauci), τὸν Μπὶλ Γκέιτς (Bill Gates), τὸν Κλάους Σβὰμπ (Klaus Schwab), τὸν Τζὸρτζ Σόρος (George Soros), τὴν Οὔρσουλα φὸν ντὲρ Λάιεν (Ursula von der Leyen) καὶ τὸν Ἄλμπερτ Μπουρλὰ (Albert Bourla), ζητώντας νὰ διερευνηθοῦν οἱ εὐθύνες ποὺ ὁ ἴδιος τούς ἀποδίδει. Οἱ ἀναφορὲς αὐτὲς ἀποτελοῦν μέρος τῆς δημόσιας κριτικῆς του καὶ δὲν συνιστοῦν ἀπόδειξη παράνομης συμπεριφορᾶς ἢ ποινικῆς εὐθύνης τῶν συγκεκριμένων προσώπων.
Ἰδιαίτερη θέση στὴν ἐπιχειρηματολογία τοῦ ρωμαιοκαθολικοῦ ἀρχιεπισκόπου κατέχει καὶ ἡ ὑπόθεση τοῦ Γερμανοῦ δικηγόρου Ράινερ Φούλμιχ (Reiner Fullmich), ὁ ὁποῖος καταδικάστηκε σὲ φυλάκιση στὴ Γερμανία. Ἡ ὑπόθεσή του ἔχει προκαλέσει ἀντιδράσεις μεταξὺ ὑποστηρικτῶν του, οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦν τὴ μεταχείρισή του καὶ θέτουν ἐρωτήματα σχετικὰ μὲ τὶς δικαστικὲς ἐγγυήσεις καὶ τὴν συνταγματικὴ ἐλευθερία τῆς ἔκφρασης.
Ὁ Βιγκανὸ ἔχει ἐκφράσει τὴν ὑποστήριξή του πρὸς τὸν Φούλμιχ, ἐντάσσοντας τὴν περίπτωσή του στὴν εὐρύτερη κριτική του πρὸς τοὺς σύγχρονους πολιτικοὺς καὶ θεσμικοὺς μηχανισμούς. Ἡ ἀναφορὰ στὴν ὑπόθεση δὲν προδικάζει τὴν ὀρθότητα ἢ τὴν ἐσφαλμένη φύση τῆς δικαστικῆς ἀπόφασης, ἀλλὰ ἀναδεικνύει τὴ σημασία τῆς δίκαιης δίκης καὶ τῆς προστασίας τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων.
Πέρα ἀπὸ τὶς ἐπιμέρους καταγγελίες καὶ ἀντιπαραθέσεις, τὸ οὐσιαστικὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀνάγκη διαφάνειας, λογοδοσίας καὶ δημοκρατικοῦ ἐλέγχου κάθε μορφῆς ἐξουσίας. Καμία διεθνὴς πρωτοβουλία δὲν πρέπει νὰ ἀπαλλάσσεται ἀπὸ τὴν κριτικὴ ἀξιολόγηση, ἐνῶ κάθε δημόσια καταγγελία ὀφείλει νὰ ἐξετάζεται μὲ βάση ἀξιόπιστα στοιχεῖα καὶ θεσμικὲς διαδικασίες.
Ἡ Ἀτζέντα 2030 καὶ ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότης
Ἡ Ἀτζέντα 2030 τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν περιλαμβάνει στόχους γιὰ τὴν καταπολέμηση τῆς πτώχειας, τὴν προστασία τοῦ περιβάλλοντος, τὴν ὑγεία καὶ τὴ βιώσιμη ἀνάπτυξη. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἐπιμέρους πολιτικῶν, ὅπως καὶ κάθε εὐρωπαϊκῆς ἢ διεθνοῦς πρωτοβουλίας, πρέπει νὰ συνοδεύεται ἀπὸ διαφάνεια, κοινοβουλευτικὸ ἔλεγχο καὶ οὐσιαστικὴ συμμετοχὴ τῶν πολιτῶν.
Γιὰ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ζητούμενο εἶναι ἡ διασφάλιση ὅτι ἡ ἀνάπτυξη καὶ ἡ τεχνολογικὴ πρόοδος ὑπηρετοῦν τὸν ἄνθρωπο, χωρὶς νὰ παραμερίζουν τὰ θεμελιώδη δικαιώματα, τὴν ἐθνικὴ πολιτισμικὴ ταυτότητα καὶ τὴν κοινωνικὴ συνοχή. Δίχως μέτρα ἀντισυνταγματικῆς Ὑποχρεωτικότητας καὶ ὑποχρεωτικῆς ἐπιβολῆς τοῦ Π.Α., προσωπικοῦ ἀριθμοῦ ἐνόσω σὲ Ἀγγλία, Ἑλβετία καὶ Γερμανία ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία ἐπιλογῆς.
Ἡ τεχνητὴ νοημοσύνη, ἡ βιοτεχνολογία, ἡ ἐπεξεργασία προσωπικῶν δεδομένων καὶ οἱ ἐξελίξεις στὴν ἰατρικὴ δημιουργοῦν νέες δυνατότητες, ἀλλὰ ταυτόχρονα θέτουν κρίσιμα συνταγματικὰ ἐρωτήματα γιὰ τὰ ὅρια τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ θεσμικῆς παρέμβασης, γιὰ τὴν ἀποφυγὴ ὁποιασδήποτε μορφῆς Ὠκεανίας Ὄργουελ.
Σὲ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖο ἀναδεικνύεται ἡ σημασία τῆς Βιοηθικῆς. Δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴν ἰατρικὴ δεοντολογία, ἀλλὰ εὐρύτερα τὴν ἠθική, τὴν ἠθική τοῦ δικαίου, τὴν συνταγματικὴ ἀξιολόγηση τῶν ἀποφάσεων ποὺ ἐπηρεάζουν τὴν ἀνθρώπινη ζωή, τὴν ὑγεία, τὴ γενετική, τὴν ἀναπαραγωγὴ καὶ τὴ χρήση νέων τεχνολογιῶν.
Ἡ ἐπιστημονικὴ πρόοδος εἶναι ἀναγκαία· ἐξίσου ἀναγκαῖο εἶναι, ὅμως, νὰ στηρίζεται σὲ τεκμηριωμένα δεδομένα, ἐνημερωμένη συνταγματικὴ συναίνεση, ἀνεξάρτητο ἔλεγχο καὶ σεβασμὸ τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας. Ἡ Βιοηθική, σίγουρα, μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει οὐσιαστικὸ σύνδεσμο ἀνάμεσα στὴν προστασία τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν, στὸν ἔλεγχο τῆς θεσμικῆς ἰσχύος καὶ στὴν κοινωνικὴ εὐθύνη.
Ἰδιαίτερα στὸν χῶρο τῆς δημόσιας ὑγείας, οἱ πολιτικὲς ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἀξιολογοῦνται μὲ βάση τὰ ἐπιστημονικὰ δεδομένα, τὴν ἀναλογικότητα τῶν μέτρων, τὴ διαφάνεια καὶ τὴν προστασία τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν.
Ἐδῶ χρήζει μία ἀνοικτὴ συγκεκριμένη πρόταση πρὸς τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος. Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος θὰ μποροῦσε νὰ ἀναλάβει τὴν ἠθικὴ πρωτοβουλία γιὰ τὴ δημιουργία μίας σύγχρονης Χάρτας, τύπου Ρήγα Φεραίου, τῆς Ἐθνικῆς Χάρτας τῆς Ὀρθόδοξης Βιοηθικῆς καὶ Κοινωνικῆς Εὐθύνης.
Ἡ πρόταση θὰ μποροῦσε νὰ ὑλοποιηθεῖ μέσῳ μίας διεπιστημονικῆς ἐπιτροπῆς καὶ μὲ τὴ συμμετοχὴ διακεκριμένων ἀκαδημαϊκῶν τῆς ὁμογένειας, τῶν ξένων ἀκαδημιῶν, τῶν ἐπιστημῶν, τῶν πανεπιστημιακῶν, νομικῶν, ἰατρῶν, βιοηθικολόγων, γενετιστῶν καὶ εἰδικῶν τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης, σὲ συνεργασία μὲ ἐκκλησιαστικοὺς καὶ κοινωνικοὺς φορεῖς.
Σκοπός της θὰ ἦταν νὰ διατυπώσει τεκμηριωμένες ἀρχὲς καὶ προτάσεις γιὰ τὰ σύγχρονα βιοηθικὰ ζητήματα, χωρὶς νὰ ὑποκαθιστᾶ τὴν Πολιτεία (νὰ προτείνει στὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας τὴν διδασκαλία Βιοηθικῆς ἀπὸ τὸ νηπιαγωγεῖο) δίχως νὰ ἐπιβάλει θρησκευτικὲς θέσεις ἢ Βιοηθικῆς θέσεις ὡς νόμο. Ἡ Χάρτα αὐτὴ θὰ μποροῦσε νὰ στηρίζεται σὲ πέντε βασικοὺς ἄξονες, παρόμοιους μὲ τὴν παλιὰ Καποδιστριακὴ ἐθνικὴ πολιτική:
Ὑγεία καὶ ἰατρικὴ δεοντολογία: προστασία τῆς αὐτονομίας τοῦ ἀσθενοῦς, τῆς ἐνημερωμένης συναίνεσης καὶ τῆς ἰσότιμης πρόσβασης στὴν περίθαλψη.
Γενετικὴ καὶ ἀνθρώπινη ζωή: ὑπεύθυνη ἀξιολόγηση τῶν ἐφαρμογῶν τῆς γενετικῆς μηχανικῆς, τῆς ὑποβοηθούμενης ἀναπαραγωγῆς καὶ τῶν παρεμβάσεων στὸ ἀνθρώπινο γενετικὸ ὑλικό.
Τεχνητὴ νοημοσύνη καὶ δεδομένα ὑγείας: προστασία τοῦ ἰατρικοῦ ἀπορρήτου, περιορισμὸς τῆς αὐθαίρετης χρήσης εὐαίσθητων δεδομένων καὶ διατήρηση τῆς ἀνθρώπινης ἐποπτείας στὶς κρίσιμες ἰατρικὲς ἀποφάσεις.
Δημόσια ὑγεία καὶ θεμελιώδη συνταγματικὰ δικαιώματα: ἀξιολόγηση τῶν πολιτικῶν ὑγείας βάσει ἐπιστημονικῶν τεκμηρίων, διαφάνειας, ἀναλογικότητας καὶ σεβασμοῦ τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν, δίχως ὑποχρεωτικότητες.
Ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία καὶ κοινωνικὴ ἀλληλεγγύη: ἀνάδειξη τῆς ἀξίας κάθε ἀνθρώπινου προσώπου, μὲ ἰδιαίτερη μέριμνα γιὰ τοὺς ἀσθενεῖς, τοὺς ἡλικιωμένους, τὰ ἄτομα μὲ ἀναπηρία καὶ τὶς εὐάλωτες κοινωνικὲς ὁμάδες.
Παράλληλα, ἡ Ἐκκλησία θὰ μποροῦσε νὰ διοργανώνει τὸ διεθνὲς ἐτήσιο πανελλήνιο συνέδριο Βιοηθικῆς, νὰ δημοσιεύει ἐπιστημονικὰ τεκμηριωμένες γνωμοδοτήσεις καὶ νὰ καταθέτει προτάσεις πρὸς τὴν Πολιτεία γιὰ ζητήματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ὑγεία, τὴν τεχνολογία καὶ τὴν προστασία τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς.
Μία τέτοια πρωτοβουλία δὲν θὰ ἀποτελοῦσε ἄρνηση τῆς ἐπιστήμης ἢ τῆς διεθνοῦς συνεργασίας. Θὰ ἐξέφραζε τὴν πεποίθηση ὅτι ἡ ἐπιστημονικὴ πρόοδος χρειάζεται ἠθικὸ προσανατολισμό, δημοκρατικὴ λογοδοσία, συνταγματικὴ ἐλευθερία καὶ σαφῆ προστασία τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας, ἀπὸ τὴν ἀντισυνταγματικότητα καὶ ὑποχρεωτικότητα, ὅπως αὐτὴ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Π.Α.
Ἡ ὀρθόδοξη παράδοση θὰ μποροῦσε ἔτσι νὰ συμβάλει οὐσιαστικὰ στὸν δημόσιο διάλογο, σὲ συνεργασία μὲ τὴν ἐπιστημονικὴ κοινότητα καὶ μὲ σεβασμὸ στὸ κράτος δικαίου.
Τὸ ζητούμενο δὲν εἶναι ἡ ἀντικατάσταση μίας Ἐλὶτ ἀπὸ μία ἄλλη, ἀλλὰ ἡ διασφάλιση ὅτι καμία ἐξουσία, ἐθνικὴ ἢ ὑπερεθνική, δὲν λειτουργεῖ χωρὶς διαφάνεια, συνταγματικὸ ἔλεγχο καὶ λογοδοσία. Ἡ Ἑλλάδα καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία της μποροῦν νὰ συμβάλουν στὴ διαμόρφωση ἑνὸς προτύπου ἀνάπτυξης ποὺ συνδυάζει τὴν ἐπιστημονικὴ γνώση μὲ τὴ Βιοηθική, τὴν ἐλευθερία μὲ τὴν εὐθύνη καὶ τὴν πρόοδο μὲ τὸν σεβασμὸ στὸν ἄνθρωπο καί στό κοινό καλό.