1ον
Ἐκεῖνος ποὺ ἀφιερώνεται στὴν πνευματικὴ ζωή, τηρώντας τὶς ἐντολὲς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀντιμετωπίζει πολλὲς καὶ δυσεξήγητες δυσκολίες, γιατί πρέπει νὰ καταπολεμεῖ τὰ πάθη του, τὰ ὁποῖα ἔρχονται σὲ πλήρη ἀντίθεση μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ συγχρόνως νὰ καλλιεργεῖ μὲ ταπείνωση τὶς ἀρετές. Πρόκειται γιὰ ἰσόβιο ἀγώνα, ποὺ ἀνάλογα μὲ τὶς προσπάθειες, ἄλλοτε εἶναι εὔκολος καὶ ἄλλοτε δύσκολος.
Οἱ ἁπλοὶ ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ, κι ὅταν εἶναι καλοπροαίρετοι, δὲν γνωρίζουν τίποτα γιὰ τὸν πνευματικὸ ἀγώνα, οὔτε καὶ ἀνησυχοῦν ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι τὶς ἐντολές τοῦ Θεοῦ τὶς ἔχουν λησμονήσει σὲ μεγάλο βαθμὸ ἢ τὶς ἔχουν κόψει καὶ ράψει στὰ μέτρα τους, γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν τὰ πάθη τους, κάτι ποὺ εἶναι ἀπαράδεκτο καὶ φυσικὰ ἀδιανόητο γιὰ ἕνα ἀληθινὸ χριστιανό.
Τὰ κεφάλαια ποὺ ἀκολουθοῦν δίνουν ἐρεθίσματα καὶ δημιουργοῦν τὴν καλὴ ἀνησυχία, ποὺ σιγὰ-σιγὰ διαλύει τὸ νέφος τῆς σύγχυσης καὶ ἀνοίγει τὸν πνευματικὸ ὁρίζοντα. Δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἐλεύθερων στοχασμῶν, οὔτε ἀκολουθοῦν τὰ συμπεράσματα τῶν ἀρνούμενων τὴν πίστη «ἐπιστημόνων», ἀλλὰ οὔτε καὶ τῶν νεωτεριστῶν θεολόγων, οἱ ὁποῖοι εὔκολα ἠθικολογοῦν γιὰ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ οἱ ἴδιοι εἶναι αἰχμάλωτοι τοῦ κοσμικοῦ φρονήματος. Εἶναι καταγραφὴ μίας πραγματικότητας, ποὺ ταλαιπωρεῖ τοὺς ἀνθρώπους καὶ πρέπει νὰ βελτιωθεῖ.
α΄. Τὰ πάθη καταστρέφουν τὸν ἄνθρωπον
Οἱ γλωσσολόγοι ὁρίζουν τὸ πάθος «ὡς μεγάλη καὶ διαρκῆ ἔνταση τῶν συναισθημάτων, σὲ τέτοιο βαθμὸ ὥστε νὰ μὴ ἐλέγχει ἡ κρίση τὴ συμπεριφορὰ τοῦ ἀτόμου. Εἶναι ἐπίσης ἡ ἐπιθυμία γιὰ κάτι, ποὺ ἐπιζητεῖ συνεχῆ ἱκανοποίηση»1. Εἰδικότερα στὴν ὀρθόδοξη πνευματικότητα «πάθος εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐμφωλεύει πολὺ καιρὸ ἐμπαθῶς μέσα στὴν ψυχή, καὶ τὸ ὁποῖο ἀπὸ τὴν πολλὴ συνήθεια ἔχει κάνει τὴν ψυχὴ νὰ παραδίδεται μόνη της σ’ αὐτό».2
Τὰ πάθη χαρακτηρίζονται ὡς ἐσωτερικοὶ ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ τὸν καταστρέφουν, ὅπως τὸ σαράκι τὸ ξύλο καὶ ἡ ἀρρώστια τὸ σῶμα. Οἱ παράλογοι λογισμοί, οἱ ἀκόλαστες ἐπιθυμίες, ἡ φιλαργυρία, ἡ φιλοδοξία καὶ ἡ κάθε εἴδους φιληδονία εἶναι ἐχθροί, ποὺ μὲ σκληρὸ καὶ ἐπίμονο τρόπο πληγώνουν τὸν ἄνθρωπο.
Σημειώσεις:
1. Γ. Μπαμπινιώτη, Λεξικὸ γιὰ τὸ σχολεῖο καὶ τὸ γραφεῖο, Ἀθήνα 2004, σελ. 749. 2. Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου, Κλῖμαξ, Ὠρωπὸς 1978, σελ. 210.