Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου
Ἡ μονομέρεια στὸ Οὐκρανικὸ ζήτημα “ἀπαγόρευσε” τὴν ἀναφορὰ στὸ πρόβλημα τῆς αὐτοκαλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”, ποὺ τόσο ἔντονα εἶχε ἐγερθεῖ πρόσφατα. Ἡ μονομέρεια δὲν ἄφησε οὔτε ἀκροθιγῶς νὰ γίνει ἀναφορὰ στὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ “σιωπὴ” ποὺ τηρήθηκε γιὰ τὸ ζήτημα τῆς αὐτοκαλούμενης «Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας», ἀπὸ ἀρθρογράφους ποὺ μὲ πάθος ὑπεραμύνθηκαν τῆς ἐκχώρησης Τόμου Αὐτοκεφαλίας στὰ δύο σχισματικὰ μορφώματα τῆς Οὐκρανίας, φανέρωσε τελικὰ τὸ βάθος τῆς στάσης τους στὸ Οὐκρανικὸ ζήτημα.
Ὁ ἁπλὸς πιστὸς ποὺ παρακολουθεῖ μὲ ἄκρα λύπη τὰ τεκταινόμενα στὰ ζητήματα αὐτά, διερωτᾶται γιατί τόση “σιωπὴ” γιὰ τὴ περίπτωση τῆς αὐτοκαλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”. Εἶναι ἀλήθεια πὼς ἡ περίπτωση αὐτὴ ἀποκωδικοποιεῖ τὴ μονομέρεια στὸ Οὐκρανικὸ ζήτημα. Πιθανότατα κάποια γεγονότα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἱστορικὴ διαδρομὴ τῆς αὐτοκαλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”, ἂν συνέβαιναν στὴν περίπτωση τοῦ Οὐκρανικοῦ ζητήματος, τὰ διαδικτυακά νικητήρια ξεσπάσματα, ποὺ τόσο εὔκολα κατέφευγε ἡ μονομέρεια, θὰ ἦταν ἀκόμα πιὸ ἔντονα.
Στὴ περίπτωση τῆς καλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”, ἐκχωρήθηκε Αὐτονομία ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Σερβίας τὸ ἔτος 1958 καὶ ὁ πρῶτος Ἀρχιεπίσκοπός της χειροτονήθηκε ἀπὸ τὸν Σέρβο Πατριάρχη. Μετὰ ἀπὸ 9 χρόνια κανονικότητας, τὸ ἔτος 1967, αὐτοανακηρύχθηκε αὐθαίρετα “αὐτοκέφαλη”. Καὶ μία “λεπτομέρεια”, ποὺ κατ’ οὐσία δὲν ἀποτελεῖ λεπτομέρεια. Ἂν καὶ ἡ Τοπικὴ αὐτὴ Ἐκκλησία ἀποσχίστηκε ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Σερβίας, κηρύχθηκε ὡς σχισματικὴ μόνον ἡ ἡγεσία της. Μετὰ ἀπὸ τὴν αὐθαίρετη αὐτὴ αὐτοανακήρυξη Αὐτοκεφαλίας, καὶ μετὰ παρέλευση 38 χρόνων, ἔγινε ἐπανασύσταση τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀχρίδας τὸ ἔτος 2005 ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Σερβίας, ἀφοῦ ὁ μακρόχρονος διάλογος μὲ τοὺς σχισματικοὺς ἀπέτυχε.
Ἂν μάλιστα γίνει ἀναφορὰ σὲ Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀχρίδας, θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὅτι αἰῶνες πρὶν τὴν Αὐτοκεφαλία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας, ὑπῆρξε Αὐτοκέφαλη. Νὰ θυμίσουμε ὅτι τὸ ἔτος 1157, στὴν συγκληθεῖσα Σύνοδο τῆς Κωνσταντινούπολης, ὁ τότε Ἀρχιεπίσκοπος Ἀχρίδας Ἰωάννης ὑπέγραψε τὰ πρακτικὰ ὡς Ἀρχιεπίσκοπος Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας. Νὰ σημειωθεῖ ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Σερβίας εἶχε ἀνακηρυχθεῖ αὐτοκέφαλη τὸ ἔτος 1879. Ἂν κάτι ἀνάλογο συνέβαινε στὴν Οὐκρανία, σίγουρα θὰ ἦταν ἀτράνταχτο ἐπιχείρημα γιὰ ὅσους ἔχουν παραβλέψει τὴ μεγάλη ἀνατροπὴ στὴν Οὐκρανία καὶ τὸ θλιβερὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐκχώρηση Τόμου Αὐτοκεφαλίας στὰ δύο σχισματικὰ μορφώματα τῆς Οὐκρανίας, ἦταν ὑπηρετική τῆς διάσπασης τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας.
Ἂν αὐτὰ τὰ δεδομένα ὑπῆρχαν καὶ γιὰ τὴν περίπτωση τοῦ Οὐκρανικοῦ, θὰ ἦταν πολὺ πιὸ εὔκολα τὰ πράγματα γιὰ τὴ μονομέρεια. Σίγουρα ἡ μονομέρεια θὰ ἐνθυμεῖτο, ὅτι στὴν περίπτωση τῆς πρώην Γιουγκοσλαβίας, ἡ Κανονικὴ Αὐτόνομη Ἐκκλησία ζήτησε Αὐτοκεφαλία καὶ ὄχι αὐτοὶ ποὺ ἀποσχίστηκαν ἀπὸ αὐτή. Σίγουρα ἡ μονομέρεια θὰ ἐνθυμεῖτο ὅτι ἐκχωρήθηκε Αὐτονομία ἀπὸ τὸ οἰκεῖο Πατριαρχεῖο. Σίγουρα ἡ μονομέρεια θὰ ἐνθυμεῖτο ὅτι ἂν καὶ ἡ Τοπικὴ αὐτὴ Ἐκκλησία ἀποσχίστηκε, κηρύχθηκε ὡς σχισματικὴ μόνο ἡ ἡγεσία της. Σίγουρα ἡ μονομέρεια θὰ ἐνθυμεῖτο ὅτι παρῆλθαν 38 χρόνια, γιὰ νὰ γίνει ἐπανασύσταση τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀχρίδας.
Στὴν περίπτωση τοῦ Οὐκρανικοῦ ζητήματος, μὲ ἀπόλυτο καὶ μοναδικὸ τρόπο τὸ γεγονὸς ὅτι ἐφόσον ἡ Οὐκρανία ἔχει γίνει ἀνεξάρτητο κράτος, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκχωρηθεῖ Τόμος Αὐτοκεφαλίας, τὴ στιγμὴ ποὺ σὲ παρόμοιες περιπτώσεις λησμονεῖται. Τὴν ἀρχαία παράδοση, ἡ ὁποία θέλει “τὰ ἐκκλησιαστικὰ τοῖς πολιτικοῖς συμμεταβάλλεσθαι”, γιατί σὲ ἄλλες περιπτώσεις τὴ λησμονοῦν; Αὐτὸ δὲν προβληματίζει;
Ὅσοι πρόταξαν τὸ λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, γιὰ τὴν περίπτωση τοῦ Οὐκρανικοῦ, “εἴτε πάσχει ἕν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη” (Α΄ Κορ. ιβ΄,26), τώρα δὲν τὸν ἐνθυμοῦνται γιὰ τὴν περίπτωση τῆς αὐτοκαλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”.
Ποιὸς ἀμφιβάλλει, ὅτι οἱ ἐπιμένοντες στὴ μονομέρεια στὸ Οὐκρανικό, δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπαναληφθεῖ αὐτὸ ποὺ ἔγινε στὴν Οὐκρανία, γιὰ τὴν περίπτωση τῆς αὐτοκαλούμενης “Μακεδονικῆς Ἐκκλησίας”. Ἡ μεγάλη “εὐκολία” ἐπιχειρηματολόγησης ἐξέλιπε στὴν περίπτωση αὐτή, γιὰ τὸν λόγο ὅτι λήφθηκε ὑπόψη τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ προκαλοῦσε μεγαλύτερη διάσπαση στὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἑνότητα. Ποιὸς ἀμφιβάλλει ὅτι οἱ ἐπιμένοντες στὴ μονομέρεια στὸ Οὐκρανικό, δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπαναληφθεῖ ἡ μεγάλη ἀνατροπή, ὅπου κατορθώθηκε ἡ ἀπομόνωση τῆς Κανονικῆς Αὐτόνομης Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας, τῶν 12,000 καὶ πλέον ἐνοριῶν. Ἡ σιωπηρὴ μονομέρειά τους στὸ ζήτημα τοῦτο, ἀποκωδικοποιεῖ τὴ μονομερῆ στάση τους στὸ Οὐκρανικὸ ζήτημα.