Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης, ὁ Χρυσόστομος, ἀναλογιζόμενος τὶς τεράστιες εὐθύνες τοῦ ἐπισκόπου καὶ θεωρώντας τὸν ἑαυτόν του ἀνάξιον γιὰ τὸ ἀξίωμα αὐτό, ἐκρύπτετο γιὰ νὰ τὸ ἀποφύγει, ὅταν ὁ κόσμος ἐπιθυμοῦσε τὴν χειροτονία του καὶ τὸν ἀναζητοῦσε. Γιὰ νὰ καταδείξει, λοιπόν, στὸν φίλον του Βασίλειον, χειροτονηθέντα ἐπίσκοπον, ποὺ τὸν ἐρώτησε γιατὶ κρύφθηκε, τί φοβερὸ βάρος εὐθυνῶν ἐπωμίζεται ὁ «προεστὼς τῆς Ἐκκλησίας» καὶ πῶς ἔβλεπε τὸν ἑαυτόν του, τοῦ λέει τὰ ἑξῆς, κατ’ ἐλευθέραν συνοπτικὴν μετάφρασιν ἀποσπάσματος τοῦ ἕκτου Περὶ Ἱερωσύνης λόγου του (P.G. 48, σελ. 690):
«Φαντάσου ἕνα στράτευμα ἀπὸ πεζούς, ἱππεῖς καὶ ναυμάχους. Ἡ θάλασσα εἶναι γεμάτη ἀπὸ τριήρεις. Γεμάτες καὶ οἱ πεδιάδες καὶ οἱ κορυφὲς τῶν ὀρέων ἀπὸ τὶς φάλαγγες τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἱππέων. Στὶς ἀκτῖνες τοῦ ἡλίου λαμποκοπᾶ ὁ χαλκὸς τῶν ὅπλων καὶ ἀστράπτουν οἱ περικεφαλαῖες καὶ οἱ ἀσπίδες. Ὁ κτύπος τῶν δοράτων καὶ ὁ χρεμετισμὸς τῶν ἵππων φτάνει μέχρι τὸν οὐρανόν. Δὲν φαίνεται πουθενὰ οὔτε γῆ, οὔτε θάλασσα, ἀλλὰ παντοῦ χαλκὸς καὶ σίδηρος.
Σ’ αὐτοὺς ἔχουν ἀντιπαραταχθεῖ ἐχθροὶ ἄγριοι καὶ ἀνήμεροι. Ἡ πολεμικὴ σύρραξις ἐπίκειται. Τότε ἁρπάζουν ξαφνικὰ ἕνα ἀπὸ τὰ ἀγροτόπαιδα, ποὺ δὲν γνωρίζει τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὴν χρῆσιν τοῦ ποιμενικοῦ αὐλοῦ καὶ τῆς βουκολικῆς ράβδου, τὸ ἀρματώνουν, τὸ περιφέρουν σ’ ὅλο τὸ στρατόπεδο καὶ τοῦ δείχνουν λόχους καὶ λοχαγούς, τοξότες καὶ σφενδονῆτες, ἀκοντιστές, τριήρεις, τριηράρχους, στρατιῶτες σιδηροφράκτους καὶ πλῆθος πολεμικῶν μηχανημάτων στὰ πλοῖα. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ δείχνουν καὶ ὅλη τὴν παράταξη τῶν ἐχθρῶν. Οἱ ὄψεις τους εἶναι ἀποτρόπαιες, ὁ ἐξοπλισμός τους ποικίλος καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὅπλων τους ἄπειρον. Οἱ ὀχυρώσεις των δυσπρόσιτες σὲ φαράγγια καὶ βαθεῖς κρημνούς.
Μετὰ τοῦ δείχνουν τὰ μαγικὰ ὅπλα τοῦ ἐχθροῦ, κάτι ἵππους καὶ ὁπλίτες ἱπταμένους διὰ μαγγανείας καὶ ὅλην τὴν πολεμικὴν δύναμη καὶ τακτική.
Τέλος τοῦ παρουσιάζουν τὸ θέαμα τοῦ πολέμου, τὶς συμφορές, τὸ νέφος τῶν ἀκοντίων, τὴν βροχὴν τῶν βελῶν, τὸ πλῆθος τῶν τοξευμάτων, ποὺ κρύβει τὸν ἥλιον καὶ δημιουργεῖ ἀχλὺν καὶ ζοφερὸ σκοτάδι, τὰ σύννεφα τῆς σκόνης, ποὺ θολώνουν τὰ μάτια, τοὺς χειμάρρους τῶν αἱμάτων, τὶς οἰμωγὲς τῶν πιπτόντων, τοὺς ἀλαλαγμοὺς τῶν ἐπιτιθεμένων, τοὺς σωροὺς τῶν πτωμάτων, τροχοὺς ἁρμάτων βαπτισμένους στὸ αἷμα, ἵππους μὲ ἀναβάτες πρηνεῖς ἐπ’ αὐτῶν, φερομένους ἀνάμεσα στὸ πλῆθος τῶν κειμένων νεκρῶν. Στὴ γῆ κείμενα ὁμοῦ, φύρδην μίγδην, αἷμα καὶ τόξα καὶ βέλη, ὁπλὲς ἵππων καὶ κεφαλὲς ἀνθρώπων, βραχίονες καὶ τράχηλοι καὶ κνημίδες καὶ στήθη σχισμένα καὶ ξίφη πασαλειμμένα μὲ ἀνθρώπινα μυαλὰ καὶ ἀκίδα βέλους μπηγμένη σὲ ἀνθρώπινο μάτι. Ἀκολούθως τοῦ δείχνουν στὴ θάλασσα τὸ ἐξ ἴσου φρικιαστικὸ θέαμα τῆς ναυμαχίας, τοῦ προσθέτουν τὰ δεινὰ τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τὴν παντὸς θανάτου πικροτέραν δουλείαν καὶ διατάσσουν τὸν νεανία αὐτὸν νὰ ἀνεβεῖ σ’ ἕνα ἄλογο καὶ νὰ ἀναλάβει ἀμέσως τὴν ἀρχιστρατηγίαν ὁλοκλήρου τοῦ στρατεύματος. Τί νομίζεις, δὲν ἀρκεῖ, ὄχι τὸ ἀντίκρυσμα, ἀλλ’ ἡ περιγραφὴ καὶ μόνον τοῦ ἐν λόγῳ θεάματος, γιὰ νὰ λιποψυχήσει ὁ νεανίας;
Καὶ μὴ νομίζεις ὅτι λέω ὑπερβολές. Ἀπείρως μείζονα καὶ φρικωδέστερα πράγματα συμβαίνουν στὸν ἀόρατο πόλεμο, ποὺ διεξάγει ἐναντίον μας ὁ Διάβολος μὲ τὴν στρατιάν του, ἡ ὁποία, ἂν ἤτανε δυνατόν νὰ καταστεῖ ὁρατή, τὸ ἀντίκρυσμά της καὶ μόνον θὰ ἦτο ἀρκετὸ γιὰ νὰ παραλύσει τὴν ψυχήν, ἂν δὲν εἶναι γενναία καὶ ἂν δὲν ἔχει τὴν ἐνίσχυση τοῦ Θεοῦ.
Ἐν προκειμένῳ, στὸν ἀόρατο πόλεμο, δὲν ἔχουμε χειμάρρους αἱμάτων, οὔτε σώματα νεκρά, ἀλλὰ πτώματα ψυχῶν τόσα πολλὰ καὶ τραύματα ψυχικὰ τέτοια, πρὸ τῶν ὁποίων ἡ ὡς ἄνω περιγραφεῖσα φρικιαστικὴ πολεμικὴ εἰκόνα μοιάζει μὲ παιδικὸ παιγνίδι. Ἐδῶ οἱ ἐπιθέσεις τοῦ ἐχθροῦ ἐναντίον μας εἶναι νυχθημερῶν ἀκατάπαυστες. Οἱ συγκρούσεις σφοδρότατες. Τὰ τεχνάσματά του ἀσύλληπτα. Ὁ θυμὸς καὶ ἡ μανία του ἀπερίγραπτη. Ἐδῶ ἢ ἀνθιστάμεθα, ἐπαγρυπνοῦντες, ἢ μᾶς περιμένει ὄλεθρος. Διότι καιροφυλακτεῖ καί, ὅταν μᾶς βλέπει νὰ ραθυμοῦμε, τότε μᾶς ἐπιτίθεται καὶ μᾶς καταλαμβάνει ἐξαπίνης. Θὰ ἤθελες, λοιπόν, ἐγὼ νὰ γίνω στρατηγὸς τῶν στρατιωτῶν τοῦ Χριστοῦ; Ἀλλὰ τέτοιους στρατηγοὺς θέλει ὁ Διάβολος. Διότι, ὅταν ὁ ἡγήτωρ εἶναι «πάντων ἀπειρότατος καὶ ἀσθενέστατος», ὅπως ἐγώ, τότε γίνεται στρατηγὸς τοῦ Διαβόλου μᾶλλον παρὰ τοῦ Χριστοῦ».
ΣΧΟΛΙΟΝ: Αὐτὰ γράφει ὁ γίγας τῆς ἱερωσύνης, ποὺ ἐδίσταζε νὰ δεχθεῖ τὸ ἐπισκοπικὸν ἀξίωμα ἐπειδὴ ἐθεώρει τὸν ἑαυτόν του νάνο. Καὶ ναὶ μὲν ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀλληγορούμενα καὶ ἀφανῆ, εἶναι ὅμως ἐμφανῆ καὶ ὁρατὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀοράτου πολέμου. Ἡ προαναφερθεῖσα φρικαλέα νοερὴ πολεμικὴ εἰκόνα τῆς δράσεως τοῦ Διαβόλου δὲν ἀπέχει καὶ πολὺ ἀπὸ τὴν πραγματική, μέρος τῆς ὁποίας βλέπουν καθημερινὰ τὰ μάτια μας στὴν πατρίδα μας. Εὔκολα μποροῦμε νὰ ἀντικρύσουμε νοερὰ τὸ τρομακτικὸ μέγεθός της. Ἀρκεῖ νὰ συγκεντρώσουμε νοερὰ σὲ μία ἡμέρα καὶ σὲ ἕνα τόπο ὅλη τὴν δράση τοῦ Διαβόλου στὴ χώρα μας ἑνὸς ἔτους, ὅλες τὶς συνέπειες τῆς ἁμαρτίας, τὰ ἐγκλήματα, τὰ τραγικὰ συμβάντα, τὶς γνωστὲς καὶ τὶς ἄγνωστες συμφορὲς τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ δημοσίου βίου. Τότε ἔντρομοι μὲ φρίκη θὰ ἀντικρύσουμε τὴν «κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος». Θὰ ἰδοῦμε πτώματα ἐπὶ πτωμάτων, τραύματα ἐπὶ τραυμάτων, διαμελισμοὺς σωμάτων, χειμάρρους αἱμάτων καὶ δακρύων, τροχοὺς βαπτισμένους στὸ αἷμα, «πλῆθος τοξευμάτων», (νόει πυροβολισμούς), «νέφος ἀκοντίων», (νόει μαχαιρώματα), «νιφάδες βελῶν», (νόει βελόνες τοξικομανῶν), θολωμένες διάνοιες καὶ ψυχὲς δεινότατα πάσχουσες καὶ κάθε ἄλλο ὁρατὸ ἔργο τοῦ Διαβόλου, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀόρατη δράση του.
Θεατὴς ὅλης αὐτῆς τῆς ἀνθρώπινης τραγωδίας, ἀλλὰ καὶ «δρῶν πρόσωπο» συνάμα, εἶναι ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἀστυνομικός.
Ὁ ἀπόστρατος ἀστυνομικός, ἐὰν μία νύκτα συγκεντρώσει μὲ τὸ νοῦ του ὅλα τὰ φρικτὰ θεάματα, ποὺ ἔχει ἀντικρύσει κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καριέρας του, τότε θὰ χάσει τὸν ὕπνο του.
Θεόδωρος Ν. Κορμπίλας
Ὑποστ/γος ΕΛ.ΑΣ. ἐ.ἀ. – Ἱεροψάλτης
Σημείωσις:
Οὔτε καὶ τὸν πατριαρχικὸν θρόνον ἐπιθυμοῦσε ὁ χρυσορρήμων Ἅγιος. Διὰ τῆς ἀπάτης καὶ τῆς βίας, κατὰ διαταγὴν τῆς Βασιλίσσης Εὐδοξίας καὶ τοῦ πολυμηχάνου Εὐτροπίου, τὸν ἀπήγαγαν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχειαν καὶ τὸν κατέστησαν Πατριάρχην. (Βλ. τὸ ἐκτενέστατον βιογραφικόν του ὑπὸ Ἀ. Παπαδοπούλου, Ἀρχιμανδρίτου, μετέπειτα Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν).