Γράφει ὁ κ. Κωνσταντῖνος Γάτος
Ὑπάρχει ἕνα τμῆμα τοῦ Γένους, τὸ ὁποῖο δοκιμάζεται γιὰ περισσότερα ἀπὸ 500 χρόνια ἀπὸ τὶς κατακτήσεις. Πρῶτα τὴν Ὀθωμανικὴ καὶ μετὰ τὴν Ἀλβανική. Εἶναι τὸ τμῆμα τῶν Ἠπειρωτῶν, τὸ ὁποῖο ἔμεινε ἐκτὸς Ἑλλάδος.
Σήμερα τὴν περιοχὴ αὐτὴ τὴν ὀνομάζουμε Βόρειο Ἤπειρο. Ἀλλὰ ἕνα τμῆμα εἶναι Μακεδονία καὶ οἱ κάτοικοι Μακεδόνες. Αὐτὸ διαπιστώνεται ἂν ἐξετάσουμε τὴν ὀροσειρά, ἡ ὁποία χωρίζει τὴν Ἤπειρο ἀπὸ τὴν Μακεδονία στὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ ἐπεκτείνεται στὸ νότιο τμῆμα τοῦ Ἀλβανικοῦ κράτους καὶ φτάνει βόρεια τοῦ Βερατίου, τοὐλάχιστον μέχρι τὸ σημεῖο, στὸ ὁποῖο ὁ ποταμὸς Ντεβὸλ συναντᾶ τὸν ποταμὸ Ὄσουμ. Ἀπὸ ἀλβανικὸ χάρτη – τετρασέλιδο τῆς ἐποχῆς Ἐνβὲρ Χότζα καὶ τὴν σελίδα Hidrografia φαίνεται ὅτι οἱ πηγὲς καὶ τὰ ποτάμια κατευθύνονται εἴτε δυτικά, τῆς ὀροσειρᾶς, πρὸς Ἰόνιο, Ἀδριατικὴ εἴτε ἀνατολικὰ πρὸς Ντεβὸλ (Ἐορδαϊκὸ) καὶ τὴν Κορυτσά.
Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὁ ἐθνικὸς εὐεργέτης Ἰωάννης Μιχ. Μπάγκας, ὁ ὁποῖος ἐδώρησε τὴν κινητὴ καὶ ἀκίνητη περιουσία του στὸ Ἔθνος, ἔλεγε στὴν διαθήκη του τῆς 18ης Δεκεμβρίου 1895 ὅτι καταγόταν ἀπὸ τὴν Κορυτσὰ τῆς Μακεδονίας. Ὅταν τὸ 1980 ρώτησα ἕναν Ἠπειρώτη τοῦ Ἀργυροκάστρου, ἐκ τῶν πρωτεργατῶν τοῦ Σχολικοῦ Ἀγώνα 1933 – 1936, γιὰ τοὺς Κορυτσαίους, μοῦ ἀπάντησε ἔντονα, «αὐτοὺς δὲν τοὺς ξέραμε». Αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζουν οἱ σημερινοὶ κάτοικοι τῆς Μακεδονίας, οἱ ὁποῖοι δὲν φαίνεται νὰ δείχνουν τὸ ἴδιο ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν Κορυτσὰ καὶ τὴν Μοσχόπολη σὲ σύγκριση μὲ τὸ Μακεδονικό. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι οὔτε στὸ Μακεδονικὸ δίδουν τὴν ἀπαιτούμενη προσοχή, ἂν κρίνουμε ἀπὸ τὰ πρόσφατα ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ δὲν χρειάζεται κάποιος νὰ εἶναι Ἠπειρώτης ἢ Μακεδόνας, γιὰ νὰ ἀγωνίζεται διὰ τὴν Βόρειο Ἤπειρο. Ὅπως δὲν ἦταν Ἠπειρῶτες καὶ Μακεδόνες οἱ Μανιάτες, Κρητικοὶ καὶ ἄλλοι Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι συμμετεῖχαν στὸν Μακεδονικὸ ἀγῶνα καὶ τὴν Βορειοηπειρωτικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1914. Διότι τὰ τελευταῖα χρόνια ὑπάρχει μία ὕποπτη προσπάθεια περιορισμοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὰ ἐθνικὰ θέματα, στοὺς καταγομένους τῶν περιοχῶν αὐτῶν καὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὑπολοίπων. Ἡ ἀπάντησή μας πρέπει νὰ εἶναι ὅτι ὅταν κινδυνεύει ἡ Μακεδονία εἴμασθε ὅλοι Μακεδόνες, ἡ Βόρειος Ἤπειρος Βορειοηπειρῶτες, ἡ Κύπρος Κύπριοι, ὁ Πόντος Πόντιοι.
Τὰ ἱστορικὰ γεγονότα ἔχουν διασπάσει τὰ ἑλληνικῆς καταγωγῆς ἄτομα σὲ τρία διαφορετικὰ τμήματα. Ἕνα ἀπὸ ὅσους ἐξισλαμίσθηκαν κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Ὀθωμανικῆς κατοχῆς. Ἕνα δεύτερο ἀπὸ ὅσους ἔγιναν Ἀλβανοὶ Ὀρθόδοξοι μετὰ τὴν ἵδρυση τοῦ Ἀλβανικοῦ Κράτους. Καὶ ἕνα τρίτο ἀπὸ ὅσους ἔμειναν πιστοὶ στὸν Ἑλληνισμὸ καὶ δὲν μπόρεσαν οἱ τύραννοι τῶν Τιράνων νὰ τοὺς ἀφελληνίσουν.
Αὐτὸ τὸ τμῆμα τῶν Ἠπειρωτῶν ἀπὸ τὸ 1914 μέχρι σήμερα κατὰ κύματα φεύγει ἀπὸ τὴν Βόρειο Ἤπειρο. Ἕνα πρῶτο, μετὰ τὴν λήξη τῆς Βορ/κῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1914. Εἶναι γνωστὸ ὅτι τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἡ πόλη τῶν Ἰωαννίνων ἀντιμετώπισε τεράστιο προσφυγικὸ πρόβλημα. Ἕνα δεύτερο, μετὰ τὸ 1944 καὶ ἕνα τρίτο, μετὰ τὸ 1990. Καὶ στὸ πρῶτο καὶ τὸ δεύτερο κῦμα οἱ ξεριζωμένοι ἔδωσαν μάχη, γιὰ νὰ πείσουν τὶς κυβερνήσεις καὶ τὸ Ἔθνος γιὰ τὸ θέμα τους. Ἐνδεικτικὸ εἶναι ἕνα δημοσίευμα τῆς ἐφημερίδος Καθημερινὴ (30/8/1921) γιὰ τὸ συλλαλητήριο τῶν Βορ/τῶν στὴν Πάτρα. Καὶ τὸ 1945 τὸ ἴδιο ἔπραξαν οἱ τότε ξεριζωμένοι Ἠπειρῶτες μαζὶ μὲ τὰ σωματεῖα τῶν ξεριζομένων Ἀνατολικορωμυλιωτῶν, Μακεδόνων. Ὅταν ἀπέτυχον καὶ ἐπειδὴ δὲν ἤξεραν τί νὰ κάνουν διασκορπίσθηκαν ἄλλοι στὴν Αὐστραλία, ἄλλοι στὴν Ἀμερική, στὴν Ἀφρικὴ καὶ στὴν Εὐρώπη. Γιατί ποτὲ δὲν ὑπῆρχε μία, ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὸ ἐξωτερικό, ἐθνικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία θὰ προωθοῦσε τὰ ἐθνικὰ αἰτήματα. Οἱ ἱστορικοὶ τῶν ἑπομένων γενιῶν θὰ κρίνουν τὴν ἀπάντηση τῶν Ἑλληνικῶν κυβερνήσεων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ τὸ 1945 καὶ τὸ 1991, ὅταν δὲν ὑπῆρχε Ἀλβανικὸ κράτος. Τὸ 1921 ὑπῆρχε ἡ δικαιολογία τῆς ἐμπλοκῆς στὴν Μικρὰ Ἀσία.
Σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς δύο προηγούμενες γενιὲς περισσότερο ἀπογοητευτικὴ εἶναι ἡ στάση τῶν Βορ/τῶν, οἱ ὁποῖοι κατέφυγαν στὴν Ἑλλάδα μετὰ τὸ 1990. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀναμενόμενο, διότι ὁ Ἐνβὲρ Χότζα κτύπησε τὴν καρδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ πατριωτισμοῦ, τὴν Ὀρθοδοξία. Ἔκλεισε τὶς Ἐκκλησίες καὶ κατεδίωξε κάθε Χριστιανικὴ δραστηριότητα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ὑπάρχει ἡ ὁρατὴ πίεση πρὸς τὸ πολιτικὸ σύστημα, τὴν ἐκκλησιαστικὴ ἡγεσία, τὰ μέσα ἐνημερώσεως. Τὸ πιθανότερο ὅτι θὰ ἀπολέσουν πιὸ γρήγορα τὴν Βορειοηπειρωτική τους ταυτότητα καὶ θὰ ἀφομοιωθοῦν ἀπὸ τὶς τοπικὲς κοινωνίες.
Γι’ αὐτὸ πρέπει ὅσοι ἀντιστέκονται, νὰ ἀναλάβουν τὶς εὐθύνες τους καὶ τὶς δικές τους πρωτοβουλίες, δεδομένης τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ ἐθνικοῦ κέντρου. Μὲ πρώτη καὶ βασικὴ τὶς στοχευμένες προσευχές. Δὲν ἀποκλείεται ἡ ἐκλογικὴ ἐπιτυχία Μπελέρη νὰ ἦταν ἕνα ἀποτέλεσμα καὶ τῶν προσευχῶν. Μὲ τὴν προσπάθεια ἀποκαλύψεων τῆς ἀληθινῆς ἱστορίας τῶν ἐξισλαμισμένων Βορ/τῶν καὶ ὅσων δηλώνουν Ἀλβανοὶ Ὀρθόδοξοι, τὴν ὁποία ἀποκρύπτουν οἱ τύραννοι τῶν Τιράνων. Σὲ διάστημα τριάντα ἐτῶν ἀρκετοὶ Ἀλβανοί, ἑλληνικῆς καταγωγῆς, ἄκουσαν γιὰ τὴν Ἑλληνικότητά τους. Μὲ τὶς ἐπισκέψεις τῶν κατοίκων τῶν παραμεθορίων περιοχῶν Θεσπρωτίας, Ἰωαννίνων, Φλωρίνης, Καστοριᾶς στὰ χωριὰ τοῦ Ἀργυροκάστρου καὶ τῆς Κορυτσᾶς.
Ἡ ὑποχώρηση τῶν πατριωτικῶν, Χριστιανικῶν καὶ οἰκογενειακῶν ἀξιῶν εἶναι δεδομένη. Ὅμως αὐτὴ ἡ ὑποχώρηση δὲν πρέπει νὰ μᾶς κάνει ἀγανακτισμένους ἐπικριτὲς ὅσων δὲν πράττουν ὅ,τι πρέπει. Νὰ πάρουμε ἐμεῖς στὰ χέρια μας τὰ ἐθνικὰ θέματα. Καὶ ἡ Ὀρθοδοξία καὶ τὰ μέσα ἐπικοινωνίας μᾶς δίδουν αὐτὴ τὴν δυνατότητα. Καὶ τὸν ἀγῶνα αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ τὸν ἐμποδίσει κανένας Μητσοτάκης, Δένδιας, Τσίπρας καμμιὰ συμφωνία Πρεσπῶν, καμμιὰ Ζυρίχη καὶ οἱ ἀστειότητες τῶν συζητήσεων γιὰ τὸ Κυπριακὸ μετὰ τὸ 1974.