Τοῦ κ. Κωνσταντίνου Παπαδοπούλου
Ζοῦμε στὴν ἐποχὴ τοῦ ἀπόλυτου μηδενισμοῦ. Οἱ θετικὲς ἀξίες ἀποδομοῦνται, τὰ παραδοσιακὰ πρότυπα γελοιοποιοῦνται, ἀκόμη καὶ ἡ διάκριση ἀνάμεσα στὸ καλὸ καὶ τὸ κακὸ θεωρεῖται ξεπερασμένη. Ὁ Νίτσε εἶχε προβλέψει ὅτι ὁ «θάνατος τοῦ Θεοῦ» θὰ προκαλέσει τὸν εὐρωπαϊκὸ μηδενισμὸ καὶ τόσο ἡ βιομηχανία τοῦ θεάματος ὅσο καὶ ἡ ὑλιστικὴ ἐπιστήμη ἐπιμένουν νὰ τὸν δικαιώσουν. Μπορεῖ διάσημοι καλλιτέχνες καὶ ἐπιστήμονες νὰ πιστεύουν στὸ Θεὸ ἢ ἔστω νὰ ἀρνοῦνται τὸν ὑλισμό, ὡστόσο τὸ ρεῦμα ποὺ ἐπικρατεῖ σὲ τέχνες καὶ ἐπιστῆμες εἶναι ὁ ὑλισμὸς καὶ ἡ ἀθεΐα, ἴσως γιατί αὐτὸ ἐπιθυμοῦν τὰ μεγάλα συμφέροντα. Κι ὅμως ἡ δυτικὴ ἐπιστήμη δείχνει ὅτι χάνει τὴ μεγάλη ἀναμέτρηση ποὺ θὰ ἀποδείκνυε τὴν ὁριστικὴ νίκη τῆς ὕλης πάνω στὸ Θεὸ καὶ τὸ πνεῦμα. Δὲν μπορεῖ νὰ δημιουργήσει ἕνα ζωντανὸ κύτταρο στὸ ἐργαστήριο κι ἔτσι ἀδυνατεῖ νὰ ἀποδείξει ὅτι ἡ ἐξέλιξη βασίστηκε σὲ τυχαίους συνδυασμοὺς χημικῶν ἑνώσεων χωρὶς ἀνώτερη ἐπέμβαση καὶ σχεδιασμό!
Οἱ ἐπιστήμονες ποὺ θεωροῦσαν πὼς ἡ ζωὴ εἶναι ἁπλὰ ἕνα σύνολο χημικῶν ἑνώσεων προσπάθησαν ἀπὸ τὸ 19ο αἰώνα νὰ ἐπιβάλουν τὴ θεωρία τῆς Ἀβιογένεσης. Σύμφωνα μὲ αὐτὴν ἡ ἔμβια ὕλη παράγεται ἀπὸ ἄβια συστατικά. Τὸ 1924, ὁ Ρῶσος βιοχημικὸς Ἀλεξάντρ Ὀπάριν προσπάθησε νὰ δώσει ὤθηση στὴν Ἀβιογένεση ἐπιχειρώντας νὰ ἐξηγήσει πῶς δημιουργήθηκε τὸ πρῶτο ζωντανὸ κύτταρο ἀπὸ χημικὰ συστατικά. Ἰσχυρίστηκε πὼς ἡ ζωὴ ἐμφανίστηκε στοὺς θερμοὺς ἀρχέγονους ὠκεανοὺς, ὅταν ἡ ἀτμόσφαιρα ἦταν πλούσια σὲ ἀμμωνία, μεθάνιο, ὑδρογόνο καὶ σὲ νερὸ μὲ μορφὴ ὑδρατμῶν. Οἱ ἀστραπὲς καὶ ἡ ἡφαιστειακὴ θερμότητα ἐπέδρασαν σὲ ἁπλὲς ἑνώσεις ἄνθρακα, κάνοντάς τις ὁλοένα πολυπλοκότερες μέχρι νὰ φτάσουμε στὸ πρῶτο κύτταρο.
Τὸ 1953, ὁ Στάνλεϋ Μίλερ, ἕνας φοιτητὴς στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Σικάγου, ξεκίνησε νὰ ἀποδείξει πειραματικὰ τὴ θεωρία τοῦ Ὀπάριν. Δουλεύοντας στὸ ἐργαστήριο τοῦ Χάρολντ Γιούρεϊ (νόμπελ χημείας 1934), προσπάθησε νὰ ἀναπαράγει τὴν ἀρχέγονη σούπα ποὺ ἐπικρατοῦσε στοὺς πρώιμους αἰῶνες τῆς γῆς καὶ στὴν ὁποία σύμφωνα μὲ τὸν Ὀπάριν ἐμφανίστηκε μέσῳ χημείας ἡ ζωή. Σὲ διάφορα δοχεῖα τοποθέτησε νερό, μεθάνιο καὶ ἀμμωνία. Ἔβραζε τὸ μεῖγμα καὶ μετὰ τὸ διαπερνοῦσε μὲ ἠλεκτρικὲς ἐκκενώσεις (οἱ ὁποῖες ἀναπαριστοῦσαν τοὺς κεραυνούς). Μετὰ ἀπὸ μία ἑβδομάδα στὰ δοχεῖα ἐμφανίστηκαν μερικὰ ἀμινοξέα. Δεδομένου ὅτι τὰ ἀμινοξέα εἶναι οἱ θεμέλιοι λίθοι τῶν πρωτεϊνῶν καὶ αὐτὲς τῶν κυττάρων, ὁ Μίλερ εἶχε κάθε λόγο νὰ πανηγυρίσει, θεωρώντας ὅτι ἡ ἐπαλήθευση τῆς Ἀβιογένεσης βρισκόταν σὲ καλὸ δρόμο.
Ὅμως τὴν ἀρχικὴ ἐπιτυχία τοῦ Μίλερ ἀκολούθησαν δεκαετίες ἀποτυχιῶν. Τὰ ἀμινοξέα δὲν μπόρεσαν νὰ παράγουν πρωτεΐνες οὔτε κάποιο ἀπὸ τὰ πολύπλοκα νουκλεϊκὰ ὀξέα τοῦ κυττάρου. Σχεδὸν 40 χρόνια μετὰ τὴν ἀρχικὴ ἐκκίνηση τῶν πειραμάτων του, ὁ καθηγητὴς Μίλερ δήλωσε στὸ Scientific American: «Τὸ πρόβλημα τῆς προέλευσης τῆς ζωῆς ἀποδείχτηκε πολὺ πιὸ δύσκολο ἀπὸ ὅσο φανταζόμασταν ἐγὼ καὶ οἱ περισσότεροι ἄλλοι ἄνθρωποι».
Τὸ 1969, ὁ Ντὶν Κένιον, καθηγητὴς βιολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Σὰν Φρανσίσκο, συμμετεῖχε στὴ συγγραφὴ τοῦ βιβλίου «Βιοχημικὸς Προκαθορισμός». Σὲ αὐτὸ ὑποστήριξε πὼς ἀπὸ τὰ χημικὰ στοιχεῖα ἡ ἐξέλιξη δημιούργησε τὰ μονομερῆ μόρια, μετὰ τὰ πολυμερῆ μόρια, ὕστερα τούς προδρόμους τῶν κυττάρων (eobionts) καὶ τελικὰ τὰ ἴδια τὰ κύτταρα.
Ἀπὸ τὸ 1976 ὅμως ὁ Κένιον ἄρχισε νὰ ἐγκαταλείπει τὶς ἀρχικές του πεποιθήσεις καὶ κατέληξε πὼς «εἶναι ἀπολύτως ἀβάσιμο νὰ ὑποστηρίζουμε πὼς ἡ ὕλη καὶ ἡ ἐνέργεια, χωρὶς καμιὰ βοήθεια, ὀργανώθηκαν καὶ σχημάτισαν ζωντανὰ συστήματα”. Καὶ πὼς ὑπάρχει «ἕνα θεμελιῶδες ψεγάδι σὲ ὅλες τὶς τρέχουσες θεωρίες περὶ χημικῆς καταγωγῆς τῆς ζωῆς».
Ἂν ὁ Κένιον ἀρνήθηκε στὴν πορεία τῶν ἐρευνῶν του τὴν Ἀβιογένεση καὶ κατέληξε νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ δημιουργιστές, δὲν συνέβη τὸ ἴδιο μὲ τὸν Ράντου Πόπα, μικροβιολόγο στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Πόρτλαντ, ποὺ δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἀφήγηση τῆς Γραφῆς περὶ δημιουργίας. Κι ὡστόσο ὁ Πόπα κατέληξε τὸ 2004 σὲ παρόμοια συμπεράσματα μὲ τὸν Κένιον: «Ἂν ἐμεῖς δὲν καταφέραμε νὰ δημιουργήσουμε ζωὴ σὲ πλήρως ἐλεγχόμενες πειραματικὲς συνθῆκες, πῶς ἦταν δυνατὸν νὰ τὸ κάνει αὐτὸ ἡ φύση;» Ἐπίσης δήλωσε: «Ἡ πολυπλοκότητα τῶν μηχανισμῶν ποὺ ἀπαιτοῦνται γιὰ τὴ λειτουργία ἑνὸς κυττάρου εἶναι τόσο μεγάλη, ὥστε ἡ ταυτόχρονη ἐμφάνιση ἀπὸ ἁπλὴ σύμπτωση φαίνεται ἀδύνατη».
Διακηρυγμένα ἄθεος εἶναι καὶ ὁ νομπελίστας μοριακὸς βιολόγος Φράνσις Κρὶκ ποὺ ἀνακάλυψε τὸ DNA (μαζὶ μὲ τὸν Τζέιμς Γουάτσον). Ὡστόσο καὶ αὐτὸς προβληματίστηκε ἰδιαίτερα γιὰ τὴν ἐμφάνιση τῆς ζωῆς στὴ γῆ. Ἔγραψε μάλιστα στὸ ἔργο του, «Ἡ ἴδια ἡ Ζωή: Ἡ Προέλευση καὶ ἡ Φύση της», πώς: «’Ἕνας ἔντιμος ἄνθρωπος, ἐξοπλισμένος μὲ ὅλη τὴ διαθέσιμη γνώση σὲ ἐμᾶς τώρα, μπορεῖ μόνο νὰ δηλώσει πὼς κατὰ κάποιο τρόπο, ἡ προέλευση τῆς ζωῆς ἐμφανίζεται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ εἶναι σχεδὸν ἕνα θαῦμα, τόσες πολλὲς εἶναι οἱ προϋποθέσεις ποὺ πρέπει νὰ ἱκανοποιηθοῦν, γιὰ νὰ ἐμφανιστεῖ».
Τὸ μυστήριο τῆς προέλευσης τῆς ζωῆς δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴ δημιουργία τῶν πρώτων πρωτεϊνῶν καθὼς καὶ τῶν νουκλεϊκῶν ὀξέων, δηλαδὴ τοῦ DNA καὶ τοῦ RNA. Περιλαμβάνει καὶ τὴ συνεργασία τους. Ἡ ἐγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα γράφει πὼς μόνο ἡ συνεργασία τῶν μορίων τοῦ DNA καὶ τοῦ RNA καθιστᾶ δυνατὴ τὴ ζωὴ στὴ γῆ. Κι ὅτι εἶναι κρίσιμο καὶ ἄλυτο πρόβλημα στὴν προέλευση τῆς ζωῆς.
Ὁ Μάτσεϊ Γκίρτικ, κορυφαῖος γενετιστὴς τοῦ Ἰνστιτούτου Δενδρολογίας τῆς Πολωνικῆς Ἀκαδημίας Ἐπιστημῶν, δήλωσε στὴ διάρκεια ἑνὸς τηλεοπτικοῦ ντοκυμανταίρ. «Ξέρουμε ὅτι τὰ γονίδια περιέχουν τεράστια ποσότητα πληροφοριῶν. Ἡ ἐπιστήμη δὲν γνωρίζει κανένα τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο θὰ μποροῦσαν αὐτὲς οἱ πληροφορίες νὰ προκύψουν αὐτόματα. Ἀπαιτοῦν νοημοσύνη· δὲν μποροῦν νὰ προκύψουν ἀπὸ τυχαῖα γεγονότα. Ἂν ἀνακατέψει κανεὶς γράμματα, δὲν παράγονται λέξεις. Παραδείγματος χάρη, τὸ ἐξαιρετικὰ περίπλοκο σύστημα ἀντιγραφῆς τοῦ DNA, τοῦ RNA καὶ τῶν πρωτεϊνῶν μέσα στὸ κύτταρο θὰ πρέπει νὰ ἦταν τέλειο εὐθὺς ἐξαρχῆς. Ἂν αὐτὸ δὲν συνέβαινε, τότε τὰ ζωντανὰ συστήματα δὲν θὰ ὑπῆρχαν. Ἡ μοναδικὴ λογικὴ ἐξήγηση εἶναι ὅτι αὐτὴ ἡ τεράστια ποσότητα πληροφοριῶν προῆλθε ἀπὸ κάποια νοημοσύνη».
Διευκρινίζει δηλαδὴ ὁ Πολωνὸς καθηγητὴς πὼς ἡ συνεργασία μεταξὺ πρωτεϊνῶν, DNA καὶ RNA ἦταν ἐξαρχῆς τέλεια. Δὲν πέρασε ἀπὸ ἐξελικτικὰ στάδια. Ἦταν λὲς καὶ οἱ συγκεκριμένοι παῖκτες χωρὶς προπονήσεις καὶ προπονητὴ λειτούργησαν ἀμέσως σὰν ὁμάδα ὑψηλοῦ ἐπιπέδου μὲ συγκεκριμένο σχέδιο παιχνιδιοῦ. Ὁ καθηγητὴς Μάικλ Τζ. Μπίχι ἀποδίδει αὐτὴ τὴ συνεργασία σὲ προγραμματισμό: «Γιὰ ἕνα ἄτομο ποὺ δὲν αἰσθάνεται ὑποχρεωμένο νὰ περιορίσει τὴν ἔρευνά του σὲ μὴ νοήμονες αἰτίες, τὸ σαφέστατο συμπέρασμα εἶναι ὅτι πολλὰ βιοχημικὰ συστήματα σχεδιάστηκαν. Σχεδιάστηκαν, ὄχι ἀπὸ τοὺς νόμους τῆς φύσης οὔτε κατὰ τύχη καὶ ἀπὸ ἀνάγκη· ἀπεναντίας, προγραμματίστηκαν…Ἡ ζωὴ στὴ γῆ, στὸ πλέον θεμελιῶδες ἐπίπεδό της καὶ σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὰ πλέον ζωτικά της συστατικά, ἀποτελεῖ τὸ προϊὸν μίας δραστηριότητας ποὺ προϋποθέτει νοημοσύνη».
Ἀφήνω γιὰ τὸ τέλος τὸν σκληρότερο ἐπικριτὴ τῆς Ἀβιογένεσης. Ἀναφέρομαι στὸν Βρετανὸ Σὲρ Φρὲντ Χόυλ, ἀστρονόμο, κοσμολόγο καὶ μαθηματικό, ἐκ τῶν κορυφαίων τοῦ 20οῦ αἰώνα. Κατὰ γενικὴ ὁμολογία θὰ ἔπαιρνε τὸ 1983 τὸ νόμπελ, ἂν δὲν ἦταν τὸ ἄτακτο παιδὶ στὸ χῶρο τῆς διεθνοῦς ἐπιστημονικῆς κοινότητας, γιατί συχνὰ ἔκανε ἐμπρηστικὲς καὶ μὴ πολιτικὰ ὀρθὲς δηλώσεις. Ὁ Χόυλ διεύθυνε ἐπὶ πολλὰ χρόνια τὸ Ἰνστιτοῦτο τοῦ Κέιμπριτζ γιὰ τὴν Ἀστρονομία, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν ἐπιρροὴ του ἔγινε ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα διεθνῆ κέντρα γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τῆς ἀστροφυσικῆς.
Τὸ καυστικὸ σχόλιο τοῦ Χόυλ γιὰ τὴν Ἀβιογένεση ἄφησε ἐποχή. «Ἡ περίπτωση ὅτι ἐξελιγμένες μορφὲς ζωῆς προέκυψαν μέσῳ τῆς ἐξελικτικῆς διαδικασίας εἶναι συγκρίσιμη μὲ τὴν πιθανότητα ὅτι ἕνας ἀνεμοστρόβιλος ποὺ σάρωσε μιὰ μάντρα μπορεῖ νὰ συναρμολόγησε ἕνα Μπόινγκ 747 ἀπὸ τὰ παλιὰ ὑλικὰ ποὺ βρίσκονταν μέσα.”
Τὸ 1981 ὁ Χόυλ παρουσίασε τὸ βιβλίο, «Ἐξέλιξη ἀπὸ τὸ Διάστημα», ποὺ ἔγραψε μαζὶ μὲ τὸν Βρετανὸ μαθηματικό, ἀστρονόμο καὶ ἀστροβιολόγο Τσάντρα Οὐικραματσίνγκε. Στὸ βιβλίο ὁ Χόυλ εἶναι κατηγορηματικός: «Ἡ ζωὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει μία τυχαία ἀρχή….Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι ὑπάρχουν περίπου 2000 ἔνζυμα καὶ ἡ πιθανότητα νὰ συνδυαστοῦν ὅλα σὲ μιὰ τυχαία δοκιμὴ εἶναι 1 στὸ 10 ὑψωμένο στὴν 40.000ή δύναμη, μιὰ ἐξοργιστικὰ μικρὴ πιθανότητα ποὺ δὲν θὰ μποροῦσε νὰ σταθεῖ οὔτε ἂν ὅλο τὸ σύμπαν ἀποτελοῦνταν ἀπὸ ὀργανικὴ σούπα… Εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη αὐτὴ ἡ διαπίστωση, γιὰ νὰ θάψει τὸ Δαρβίνο καὶ ὁλόκληρη τὴ θεωρία τῆς ἐξέλιξης. Δὲν ὑπῆρχε ἀρχέγονη σούπα, οὔτε σὲ αὐτὸν τὸν πλανήτη οὔτε σὲ κάποιον ἄλλο, καὶ ἂν οἱ ἀρχὲς τῆς ζωῆς δὲν βασίζονται στὸ τυχαῖο, θὰ πρέπει συνεπῶς νὰ εἶναι τὸ παράγωγο μιᾶς σκόπιμης διάνοιας».