Τοῦ κ. Κωνσταντίνου Βαθιώτη,
τέως Ἀναπληρωτοῦ Καθηγητοῦ Νομικῆς Σχολῆς Δ.Π.Θ
1ον
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ὅποιος πολίτης παρατηρεῖ στοιχειωδῶς πῶς μᾶς μιλοῦν καὶ τί μέτρα λαμβάνουν κάθε τρεῖς καὶ λίγο οἱ πολιτικοὶ βιοεξουσιαστές μας δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ διακατέχεται ἀπὸ τεράστια ἀγωνία γιὰ τὸ ζοφερὸ μέλλον ποὺ περιμένει ἐμᾶς ἀλλὰ ἰδίως τὰ παιδιά μας.
Ζοῦμε ξεκάθαρα στὴν ἐποχὴ τῆς κρατικῆς τρομοκρατίας καὶ τῆς εὐνουχιστικῆς βρεφοποίησης τῶν πολιτῶν. Μέσα ἀπὸ ἀμέτρητες τεχνητὲς κρίσεις ποὺ πλασάρονται ὡς «μπαμποῦλες», (δηλ. μέσα ἀπὸ πολέμους, ἐπιδημίες, ἀκραῖα καιρικὰ φαινόμενα, πυρκαϊές, σεισμούς, λιμοὺς καὶ καταποντισμούς, ἀλλὰ ἐσχάτως καὶ ἀπὸ τὴν Τεχνητὴ Νοημοσύνη!), οἱ κυβερνήσεις πρῶτα κατατρομοκρατοῦν τοὺς λαοὺς καὶ ἐν συνεχείᾳ τοὺς πουλᾶνε προστασία, προσποιούμενοι ὅτι, ταυτοχρόνως, νοιάζονται γιὰ τὴν βελτίωση τῆς καθημερινότητας τῶν πολιτῶν ποὺ πρέπει νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ ἕναν ἀκόμη προαιώνιο καὶ ἀνθεκτικὸ ἐχθρό τους, τὴν γραφειοκρατία.
Τὰ προπαγανδιστικὰ σλόγκαν ποὺ χρησιμοποιοῦν οἱ προβατόσχημοι κυβερνητικοὶ λύκοι ἀποτελοῦν ἀντιγραφὴ τῶν ἀντίστοιχων συνθημάτων ποὺ χρησιμοποιοῦν ὡς γλωσσικὴ μάσκα τὰ δικτατορικὰ ἢ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα προκειμένου νὰ ὑπνωτίσουν τὶς καλοκάγαθες κοκκινοσκουφίτσες: «γιὰ τὴν ἀσφάλειά σας», «γιὰ τὸ καλό σας», «γιὰ τὴν εὐκολία σας» εἶναι τρία κυρίαρχα σλόγκαν ποὺ ἀναμασοῦν οἱ διαχρονικοί, πολιτικοὶ κακοποιητές μας.
Μὲ αὐτὰ τὰ σλόγκαν, ἡ ἐθνικὴ καὶ ὑπερεθνικὴ ἐλὶτ τῶν πολιτικῶν ἀπατεώνων καὶ ἐκβιαστῶν ἐπέβαλαν τὰ ψευτο-ὑγειονομικὰ μέτρα γιὰ τὴν καταπολέμηση τοῦ κορωνοϊοῦ κατὰ τὴν τριετία 2020-2023, ἐξωθώντας ἕνα μεγάλο ποσοστὸ τῶν πολιτῶν ὁλοκλήρου τοῦ πλανήτη νὰ καθίσουν στὴν ἠλεκτρικὴ καρέκλα τῶν ἐμβολιαστικῶν κέντρων καὶ νὰ ὑποβιβάζονται αὐτοεξευτελιστικὰ σὲ προϊόντα σοῦπερ-μάρκετ, ἐπιδεικνύοντας τὸ ψηφιακὸ πιστοποιητικὸ COVID-19 στοὺς πορτιέρηδες τῶν καταστημάτων, πρόθυμους ὀσφυοκάμπτες τοῦ συστήματος.
Ἡ δικαιολογία αὐτῶν τῶν θλιβερῶν πορτιέρηδων ἦταν γνωστὴ καὶ πάλι ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Γ΄ Ράιχ: «ἐγὼ ἐκτελῶ ἁπλῶς ἐντολὲς τῶν ἀνωτέρων μου». Ὅποιος γνωρίζει τὸ πείραμα τοῦ Μίλγκραμ δὲν θὰ πρέπει νὰ ξαφνιάζεται: τὸ 65% τῶν συμμετεχόντων στὸ πείραμα αὐτὸ εἶχε δεχθεῖ νὰ ὑπακούσει στὶς παράνομες ἐντολὲς τοῦ πειραματιστῆ, συνεχίζοντας τὸ ἠλεκτροσὸκ στοὺς συμμετέχοντες μέχρι τὸ ἀνώτατο ὅριο, δηλ. τὰ 450 βόλτ. Τὸ ἠθικὸ δίδαγμα τοῦ συγκεκριμένου πειράματος ἦταν ὅτι «οἱ συμπεριφορὲς [τῶν ἀνθρώπων] δὲν ἀποτελοῦν τόσο ἀπόρροια ἑνὸς σταθεροῦ συνόλου ἐσωτερικευμένων προτιμήσεων ἢ πεποιθήσεων ὅσο ἀποτέλεσμα ἐξωτερικῶν ἐπιρροῶν οἱ ὁποῖες μεταβάλλονται ὅπως ὁ ἄνεμος καὶ οἱ καιρικὲς συνθῆκες» [1]. Ἔτσι ἐξηγεῖται καὶ ἡ ἰσχὺς τῆς περίφημης φράσης τῶν ναζὶ ἡ ἐντολὴ εἶναι ἐντολὴ (Befehl ist Befehl).
ΚΑΤΑΡΓΗΣΙΣ ΜΕΤΡΗΤΩΝ
Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἡ πανδημία τοῦ κορωνοϊοῦ καὶ τὰ μέτρα ποὺ πυροδότησε ἀναδείχθηκαν σὲ ἕναν ἐκπληκτικὰ βολικὸ καταλύτη ποὺ ἔστρωσε τὸ ἰδανικὸ χαλὶ γιὰ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴν ὑγειονομικὴ στὴν ἠλεκτρονικὴ δικτατορία. Ὅποιος διατηρεῖ ἀκέραια στὴν μνήμη του τὰ ὕποπτα συνθήματα ποὺ εἶχαν ἐμφανισθεῖ τὸ 2020 στοὺς ἠλεκτρονικοὺς πίνακες τῶν ὁδῶν, θὰ πρέπει νὰ ἀνακαλέσει ἐπειγόντως τὸ ἑξῆς μήνυμα: «ἀποφεύγω τὰ μετρητά, πληρώνω μὲ κάρτα».
Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο βιώνουμε ἕνα ἀκόμη θεαματικὸ ἀναποδογύρισμα: Ἐνῶ μέχρι τὸ 2020 ἡ χρήση κάρτας ἦταν ἐν πολλοῖς ἀνεπιθύμητη, ἰδίως σὲ μικρὰ καταστήματα, ἐν ἔτει 2026 φθάσαμε στὸ σημεῖο νὰ εἶναι εὐπρόσδεκτη ἡ πληρωμὴ μὲ κάρτα γιὰ μία ἐφημερίδα, ἴσως ἀκόμη καὶ γιὰ μία τσίχλα, ἀφοῦ εἶναι συχνὸ τὸ φαινόμενο νὰ παραπονεῖται ὁ περιπτερὰς ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσει ρέστα!
Στὴν πλατεία Κολωνακίου, πάντως, ἐδῶ καὶ λίγο καιρὸ ἔχει ἐγκατασταθεῖ ἕνα μηχάνημα αὐτόματης πληρωμῆς ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ περιπτέρου: ὁ πελάτης εἰσάγει τὰ χαρτονομίσματα σὲ μία σχισμὴ ἢ ρίπτει τὰ κέρματα σὲ μία ὀπή, ὅποτε τὸ μηχάνημα δίδει τὰ ἀπαιτούμενα ρέστα, ἐφόσον τὸ ἀντίτιμο ποὺ καταβάλλεται ὑπερβαίνει τὴν ἀξία τοῦ ἀγορασθέντος προϊόντος (σὲ αὐτὴν τὴν περίπτωση, ὁ ὑπάλληλος δὲν ἔρχεται σὲ καμία ἐπαφὴ μὲ τὰ χρήματα). Ἐναλλακτικά, ὁ πελάτης μπορεῖ νὰ πληρώσει μὲ κάρτα ΑΤΜ. Μὲ δεδομένη αὐτὴν τὴν ἐξέλιξη, πόσο ἀπίθανο εἶναι νὰ περάσουμε κάποια στιγμὴ στὴν κατάργηση τοῦ ἀνθρώπινου ὑπαλλήλου καί, ἐνδεχομένως, στὴν ἀντικατάστασή του ἀπὸ ἕναν ρομποτικὸ περιπτερά;
Πέραν τούτου, προσφάτως κυκλοφόρησε ἡ εἴδηση ὅτι μὲ τὸ νέο νομοσχέδιο τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Οἰκονομικῶν ποὺ τέθηκε σὲ διαβούλευση καθίστανται ὑποχρεωτικὲς οἱ ἠλεκτρονικὲς πληρωμὲς στὶς παραδόσεις courier. Μία ἀκόμη, λοιπόν, ὑποχρεωτικότητα ποὺ ἑτοιμάζεται νὰ ἐπιβληθεῖ ἀπὸ μία πανάθλια, λαοκτόνα κυβέρνηση, ἡ ὁποία ψαλιδίζει ἀενάως τὰ θεμελιώδη δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ὡστόσο, τὸ νέο μέτρο, τὸ ὁποῖο προβλήθηκε ὡραιοποιημένα ὡς «προσπάθεια ἐνίσχυσης τῶν ψηφιακῶν πληρωμῶν καὶ τῆς ἠλεκτρονικῆς καταγραφῆς τῶν συναλλαγῶν ποὺ πραγματοποιοῦνται στὸ ἠλεκτρονικὸ ἐμπόριο» ἔχει προκαλέσει ἤδη ἔντονες ἀντιδράσεις ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ πληττόμενου ἐμπορικοῦ κλάδου καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ ἀποσυρθεῖ.
Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 2016 ὁ Γερμανὸς δημοσιογράφος Νόρμπερτ Χέρινγκ (Norbert Haring) εἶχε ἐκδώσει ἕνα βιβλίο μὲ τίτλο «Ἡ κατάργηση τῶν μετρητῶν καὶ οἱ συνέπειές της» καὶ μὲ ὑπότιτλο «Ὁδεύοντας πρὸς τὸν ὁλοκληρωτικὸ ἔλεγχο» [2].
Ἐκεῖ προφητεύεται τὸ ξεγύμνωμα τοῦ πολίτη μπροστὰ στὸν τραπεζίτη, καθὼς αὐτός, τὸ Ὑπουργεῖο Οἰκονομικῶν καὶ οἱ χάκερς θὰ γνωρίζουν καὶ τὴν παραμικρὴ πληρωμὴ ποὺ πραγματοποιεῖται.
Οἱ κυβερνήσεις καὶ οἱ τράπεζες σὲ ὅλο τὸν κόσμο ἔχουν βαλθεῖ νὰ καταργήσουν τὰ μετρητά, ἐπικαλούμενες τὴν καταπολέμηση τῆς τρομοκρατίας καὶ τῆς φοροδιαφυγῆς. Ὡστόσο, τὰ μετρητὰ ὄχι μόνο δὲν ἀπειλοῦν τὴν ἀσφάλεια καὶ τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ συμβάλλουν στὴ θωράκισή τους. Περιορίζουν τὴ στέρηση τῶν δικαιωμάτων μας, τὸν ἔλεγχο καὶ τὴν παρακολούθηση ἀπὸ τοὺς συλλέκτες προσωπικῶν δεδομένων τοῦ κλάδου τῆς πληροφορικῆς. Γιατί κάθε φορά ποὺ πληρώνουμε τοῖς μετρητοῖς ἀποκλείουμε τοὺς σπιούνους ποὺ θέλουν νὰ ξέρουν τὰ πάντα γιά μᾶς.
Τὰ μετρητὰ δὲν ἀφήνουν πίσω τους κανένα ἠλεκτρονικὸ ἴχνος. Καὶ ὅ,τι ἀφήνει ἠλεκτρονικὰ ἴχνη εἶναι πλέον δημόσια προσβάσιμο.
Ὁ συγγραφέας μᾶς καλεῖ νὰ ἀντισταθοῦμε, συνεχίζοντας νὰ χρησιμοποιοῦμε μετρητὰ γιὰ τὶς συναλλαγές μας: «Ὁποιαδήποτε συναλλαγὴ σὲ μετρητὰ εἶναι μία μικρὴ ἀλλὰ οὐσιαστικὴ πράξη ἀντίστασης ἐναντίον ὅλων αὐτῶν ποὺ θέλουν νὰ μᾶς ἀποστερήσουν τὰ τελευταῖα ἀπομεινάρια ἰδιωτικότητας καὶ ἐλευθερίας».
«Ἂν τὸ μοντέλο τῆς κοινωνίας χωρὶς μετρητὰ γίνει ὑποχρεωτικὸ» ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κανόνας, εἶναι ὄχι ἁπλῶς προφανές, ἀλλὰ βέβαιο ὅτι θὰ ὑπάρξουν κυβερνήσεις ποὺ θὰ ἀδράξουν τὴν εὐκαιρία νὰ ἐπιβάλουν ἕνα ἀπολυταρχικό κράτος παρακολούθησης, τὸ ὁποῖο θὰ κάνει τὸν Μεγάλο Ἀδερφὸ ἀπὸ τὸ φρικιαστικὸ ὅραμα 1984 τοῦ Τζὼρτζ Ὄργουελ νὰ φαντάζει σὰν ἕνα ἄκακο ὀρφανό», σχολιάζει ὁ Χέρινγκ.
Καὶ συμπληρώνει: «Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ ληφθεῖ ὑπόψη ὅτι μέχρι στιγμῆς οἱ ἀτελεῖς δημοκρατίες μέσῳ τῆς ὅλο καὶ πιο ἐκτεταμένης χρήσης ἐργαλείων παρακολούθησης για δῆθεν καλοὺς σκοποὺς ὀλισθαίνουν σὲ αὐτὸ τὸ κατηφορικὸ μονοπάτι τοῦ ἀπόλυτου ἐλέγχου ἀπό τὸ κράτος καὶ τὶς πολυεθνικές. […] ὀ ἔλεγχος καὶ ἠ χειραγώγηση πού ὑφιστάμεθα μέσῳ τῶν ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων εἶναι τόσο ἐκτεταμένα, πολὺ περισσότερο ἀπὸ ὅσο εἶναι ἐπιτρεπτὸ ἀπὸ τὸν νόμο καὶ σύμφωνο μὲ τὸ θεμελιῶδες δικαίωμα τῆς πληροφοριακῆς αὐτοδιάθεσης. Σὲ ἕνα κόσμο ὅπου οἱ συναλλαγὲς ποὺ διακανονίζονται σήμερα μὲ τὴ χρήση μετρητῶν εἶναι προσβάσιμες ἀπὸ τὶς ἑταιρεῖες συλλογῆς δεδομένων χωρὶς νὰ ὑπάρχει τρόπος διαφυγῆς, ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ χειραγώγηση ἀποκτοῦν ἐντελῶς ἄλλη διάσταση» [3].
Ἐπιπλέον, «ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ θὰ ἐκλείψουν τὰ μετρητά, θὰ ἐξαφανισθεῖ καὶ τὸ ἐνδεχόμενο δημιουργίας πανικοῦ στὶς τράπεζες ἀπὸ τὴν μαζικὴ ἀπόσυρση τῶν καταθέσεων. Ἀντὶ νὰ ἐπιβαρύνεται ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς μὲ νέα χρέη ἢ ὁ ἀπρόθυμος φορολογούμενος μὲ ὑψηλότερη φορολογία, μποροῦν οἱ τράπεζες νὰ ἐξυγιανθοῦν μὲ τὴ μερικὴ θυσία τῶν ἀποταμιευτῶν. Οἱ τραπεζικοὶ λογαριασμοὶ ἄνω ἑνὸς συγκεκριμένου ποσοῦ θὰ μποροῦσαν νὰ περικοποῦν κατὰ τὸ ἕνα τρίτο, ἐνῶ κανεὶς δὲν θὰ μπορεῖ νὰ τὴ γλυτώσει ἀποσύροντας προηγουμένως τὰ χρήματά του. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ σημαντικότερος λόγος γιὰ τὴν προσπάθεια κατάργησης τῶν μετρητῶν».
Πολὺ σημαντικὲς εἶναι καὶ οἱ ἑξῆς ἐπισημάνσεις τοῦ συγγραφέως: [4] «Τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου ποὺ συνδέεται μὲ τὴν κατάργηση τῶν μετρητῶν εἶχε κρούσει ἕνας τραπεζίτης. Ὁ πρόεδρος τοῦ ΔΣ τῆς Signature Bank Σκὸτ Σέι εἶχε ἤδη προειδοποιήσει ἀπὸ τὸ 2013, μὲ τὸν τίτλο “Κοινωνία χωρὶς μετρητά: ἕνας τεράστιος κίνδυνος γιὰ τὴν ἐλευθερία μας”, γιὰ κάτι ποὺ δικαίως ἰσχυριζόταν ὅτι τότε πολλοὶ θὰ ἀπέρριπταν ὡς παρανοϊκὴ θεωρία συνωμοσίας γιὰ τὴ συντέλεια τοῦ κόσμου. Μία τεχνικὴ παρακολούθησης ποὺ ἐπιτρέπει στοὺς παρόχους πιστωτικῶν καρτῶν νὰ προειδοποιοῦν ἄμεσα τούς πελάτες σὲ περίπτωση ποὺ παρατηροῦνται ἀσυνήθιστες κινήσεις στὸν λογαριασμό τους μὲ βάση τὴ μέχρι ἐκείνη τὴ στιγμὴ συμπεριφορὰ τοὺς ἐπιτρέπει ταυτόχρονα καὶ στὶς μυστικὲς ὑπηρεσίες καὶ στοὺς κρατικοὺς φορεῖς νὰ παρακολουθοῦν, ὅποτε τὸ θελήσουν, σὲ ζωντανὸ χρόνο τὶς συναλλαγὲς ὁποιουδήποτε ἀριθμοῦ πολιτῶν, ὅπως δηλώνει ὁ Σέι.
Τὸ 2010 ἡ Visa καὶ ἡ MasterCard, οἱ δύο κορυφαῖες στὴν παγκόσμια ἀγορὰ ἀμερικανικὲς ἑταιρεῖες παροχῆς πιστωτικῶν καρτῶν, ὑπέκυψαν σὲ πιέσεις τῆς κυβέρνησης νὰ μὴ διακανονίζουν πλέον πληρωμὲς γιὰ παρόχους τυχερῶν παιχνιδιῶν, καὶ μάλιστα σὲ διεθνῆ κλίμακα, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ποῦ δραστηριοποιοῦνται ἢ ἑδρεύουν. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν πολλὲς ἑταιρεῖες τυχερῶν παιχνιδιῶν οὐσιαστικὰ δὲν μπόρεσαν νὰ συνεχίσουν τὶς ἐργασίες τους. Ὁ Σέι προειδοποίησε ἤδη τὸ 2013 ὅτι ὁ συνδυασμὸς τῶν δεδομένων ὑγείας ἑνὸς ἀτόμου καὶ τῶν πληρωμῶν του σὲ μία κοινωνία χωρὶς μετρητὰ θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει ἀποτέλεσμα ὁ διαχειριστὴς τῶν συναλλαγῶν νὰ ἀπαγορεύει στὰ παχύσαρκα ἄτομα τὴν ἀγορὰ γλυκισμάτων ἢ σὲ ἀνθρώπους ποὺ βρίσκονται σὲ ἀναστολὴ τὴν ἀγορὰ ἀλκοὸλ καὶ ὅ,τι ἄλλο αὐτὸ συνεπάγεται γιὰ τὶς καλοπροαίρετες παρεμβάσεις ἑνὸς προνοητικοῦ κράτους.
Στὴ Γερμανία ἐφαρμόζεται ἤδη ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια κάτι παρόμοιο προκειμένου νὰ μὴν μποροῦν οἱ νέοι νὰ ἀγοράζουν τσιγάρα ἀπὸ αὐτόματους πωλητές. Αὐτὸ θεωρεῖται γενικῶς καλὸ ἀπὸ ὅλους μας, καθὼς ὑπάρχει ἕνας κοινῶς ἀποδεκτὸς νόμος κατὰ τῆς πώλησης τσιγάρων σὲ ἀνηλίκους. Τὸ νὰ κρατᾶμε τοὺς παχύσαρκους μακριὰ ἀπὸ τὴ ζάχαρη καὶ ὅλο τὸν κόσμο μακριὰ ἀπὸ τὸ ἀλκοὸλ μποροῦμε νὰ τὸ κάνουμε μὲ ἄλλους τρόπους. Ὅποιος θέλει νὰ ἐξασφαλίσει οἰκονομικὰ ἀσφάλιστρα ὑγείας πρέπει νὰ περνάει ἀπὸ ἔλεγχο καὶ νὰ ζεῖ ὑποχρεωτικὰ ὑγιεινά. Κάθε πακέτο ζάχαρη ποὺ ἀγοράζουμε μᾶς ἀφαιρεῖ πόντους καὶ αὐξάνει τὰ ἀσφάλιστρά μας, εἰδάλλως ἐλλοχεύει ὁ κίνδυνος νὰ χάσουμε αὐτὴ τὴν οἰκονομικότερη τιμή. Ἤδη κάποιες πρῶτες ἀσφαλιστικὲς ἑταιρεῖες ἔχουν ξεκινήσει νὰ κάνουν προσφορὲς σὲ ὅσους δέχονται νὰ παρακολουθεῖται μὲ τεχνικὰ μέσα ὁ τρόπος ὁδήγησης ἢ ὁ τρόπος ζωῆς τους, π.χ. μὲ ἕνα μετρητὴ ταχύτητας στὸ αὐτοκίνητο ἢ μὲ ἕνα εἰδικὸ βραχιόλι ποὺ συγκεντρώνει καὶ ἐκπέμπει δεδομένα. Τὸ ἀνατριχιαστικὸ εἶναι πόσο φθηνὰ ξεπουλιοῦνται πολλοὶ ἄνθρωποι ὡς πρώτη ὕλη, ἐνῶ φροντίζουν καὶ γιὰ τοὺς ὑπολοίπους νὰ γίνεται ὅλο καὶ πιὸ ἀκριβό, ἂν ὄχι ἀδύνατον, ἀργὰ ἢ γρήγορα, νὰ διατηρήσουν ἔστω καὶ ἕνα ἴχνος ἰδιωτικότητας.
Ἐξάλλου, σὲ μία κοινωνία χωρὶς μετρητὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ κρατηθεῖ μακριὰ ὄχι μόνο ἀπὸ ἀνθυγιεινὲς καὶ ἐπικίνδυνες τροφὲς καὶ ἐθιστικὲς οὐσίες· τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ ἐπικίνδυνα ἀναγνώσματα καὶ ἐπικίνδυνες σκέψεις. Ὄχι, δὲν πρόκειται γιὰ ταινία ἐπιστημονικῆς φαντασίας. Τὸ 2010 τὸ WikiLeaks, ὁ δικτυακὸς τόπος ποὺ δημοσιοποιεῖ ἔγγραφα ποὺ θὰ ἔπρεπε ἀλλὰ δὲν κάνει νὰ γνωρίζουν οἱ πολίτες, ἀποκλείστηκε ἀπὸ τὴ μία ἡμέρα στὴν ἄλλη, χωρὶς νὰ ψηφιστεῖ σχετικὸς νόμος, ἀπὸ τὰ ἠλεκτρονικὰ συστήματα πληρωμῶν καὶ κατ’ ἐπέκταση ἀπὸ τοὺς χρηματοδότες του. Οἱ πάροχοι ὑπηρεσιῶν ποὺ χρησιμοποιοῦσαν τὴν πλατφόρμα, ὅπως ἡ Amazon, ἡ Paypal, ἡ Visa καὶ ἡ Bank of America, διέκοψαν τὶς ἐμπορικές τους σχέσεις. Ἡ WikiLeaks κατέβαλε προσπάθειες νὰ ἐπανορθώσει καὶ βρέθηκε σὲ δεινὴ οἰκονομικὴ θέση. Μόνο ἡ φαντασία μπορεῖ νὰ ὁριοθετήσει τὶς δυνατότητες ποὺ ἔχουν οἱ κυβερνήσεις, γιὰ νὰ πατάξουν ἐνοχλητικοὺς πολίτες καὶ ὀργανισμούς, ἂν δὲν ὑπάρχει ἡ ἐναλλακτικὴ λύση τῶν μετρητῶν. “Οἱ τράπεζες ἐξαρτῶνται πλήρως ἀπὸ τὶς ἀποφάσεις τῶν ρυθμιστικῶν ἀρχῶν τοῦ τραπεζικοῦ τομέα”, ἐξηγεῖ τὸ τραπεζικὸ στέλεχος Σέι, γιατί τὰ χρηματοπιστωτικὰ ἱδρύματα ἀκολουθοῦν τυφλὰ τὸ πρόσταγμα τῶν κυβερνήσεων, ὅταν πρόκειται γιὰ τὴ διακοπὴ τῶν ἐπαγγελματικῶν τους σχέσεων μὲ συγκεκριμένα ἄτομα καὶ ὀργανισμούς.
Μία περίπτωση στὴ Νέα Ζηλανδία καταδεικνύει πόσο λίγο μπορεῖ νὰ βασιστεῖ κανεὶς στὸ τραπεζικὸ ἀπόρρητο ἐκτὸς τῶν ἀμερικανικῶν συνόρων. Ἡ τοπικὴ ἀστυνομία ζήτησε χωρὶς νὰ ὑπάρχει δικαστικὸ ἔνταλμα στοιχεῖα γιὰ τὸν δημοσιογράφο Νίκι Χάγκερ ἐπειδὴ εἶχε δημοσιεύσει συγκεκριμένες πληροφορίες σὲ κάποιο βιβλίο του».
Καὶ τώρα ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος: [5] «Ἂν κάποιος σὰν τὸν Τζούλιαν Ἀσὰντζ ἢ τὸν Ἔντουαρντ Σνόουντεν χαρακτηρίζεται ἐχθρὸς μίας κυβέρνησης, ἰδιαίτερα τῶν ΗΠΑ, ἡ κυβέρνηση σὲ μία μελλοντικὴ κοινωνία χωρὶς μετρητὰ καὶ μὲ καθολικὴ παρακολούθηση τῶν πληρωμῶν δὲν θὰ χρειάζεται νὰ ἀσκεῖ δίωξη μὲ ἀνυπόστατες αἰτιολογίες οὔτε νὰ προτρέπει τὶς κυβερνήσεις ἄλλων κρατῶν νὰ ἀπαγγέλλουν εἰκονικὲς κατηγορίες παράβασης. Ἀρκεῖ, μακριὰ ἀπὸ τὰ φῶτα τῆς δημοσιότητας, νὰ καταρτίσει κόκκινους ἠλεκτρονικοὺς πίνακες προειδοποίησης στὶς ἀντίστοιχες βάσεις δεδομένων, οἱ ὁποῖοι θὰ δίνουν σῆμα σὲ ὅλους τούς παρόχους χρηματοπιστωτικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μὴ διατηροῦν ἐπαγγελματικὲς σχέσεις μὲ τὰ ἄτομα αὐτὰ καὶ μὲ ὅσους ἔχουν οἰκονομικὲς ἐπαφὲς μαζί τους. Ὅταν ὁ Σέι γράφει ὅτι κάτι τέτοιο θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ καταδίκη σὲ λιμοκτονία στὸ πλαίσιο μίας κοινωνίας χωρὶς μετρητά, εἶναι κάπως παρατραβηγμένο, καθὼς μπορεῖ νὰ συνεχίσει κανεὶς νὰ ἔχει πρόσβαση σὲ τρόφιμα. Ἀλλὰ ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν θὰ ἔχει καταστραφεῖ καὶ χωρὶς πρόσβαση σὲ μετρητὰ δὲν θὰ συνιστοῦν πλέον σοβαρὴ ἀπειλή. Καὶ ὅλα αὐτὰ χωρὶς νὰ ἔχει θεσπιστεῖ ἕνας νόμος ἢ μία ἐπίσημη ἀπόφαση ποὺ θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ τὰ προσβάλει».
Σημειώσεις:
[1] Slater, Τὸ κουτὶ τῆς ψυχῆς. Τὰ 10 σπουδαιότερα ψυχολογικὰ πειράματα τοῦ 20οῦ αἰώνα, μτφ.: Δ. Ἀλεξανδρῆ, ἔκδ. Ὀξύ, Ἀθήνα 2009, σελ. 53,. [2] Μτφ.: Σοφία Μαράτου, ἔκδ. Α.Α. Λιβάνη, Ἀθήνα 2016. [3] Haring, ὅ.π., σελ. 110. [4] Haring, ὅ.π., σελ. 111. [5] Haring, ὅ.π., σελ. 115.