ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
Φιλιπ. β’ 5-11
5 Τοῦτο γὰρ φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 6 ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, 7 ἀλλ᾿ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, 8 καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. 9 διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 10 ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων, 11 καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ πατρός.
Ἑρμηνεία Π. Ν. Τρεμπέλα – Ἐκδόσεις Σωτήρ
5 Διότι ἐφ’ ὅσον εἶσθε μαθηταὶ καὶ ἀκόλουθοι καὶ δοῦλοι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρέπει νὰ μιμηθῆτε τὴν ταπείνωσιν καὶ αὐταπάρνησίν του. Ἂς ὑπάρχῃ λοιπὸν μέσα σας αὐτὸ τὸ φρόνημα τῆς ταπεινώσεως καὶ αὐταπαρνήσεως, ποὺ ὑπῆρχε καὶ εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν. 6 Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς δηλαδή, καίτοι εἶχε τὴν αὐτὴν οὐσίαν καὶ φύσιν πρὸς τὸν Θεόν καὶ ὡς ἀπαράλλακτος καὶ ζωντανὴ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ὑπῆρχεν ἐν μορφὴ Θεοῦ, δὲν ἐθεώρησεν ὅτι εἶχεν ἐξ ἁρπαγῆς τὴν ἰσότητά του πρὸς τὸν Θεόν ὥστε νὰ μὴ τολμᾷς νὰ ἀποθέσῃ τὸ ἀρπαγέν, ἐκ φόβου μήπως τὸ χάσῃ· 7 ἀλλ’ ἐκένωσε τὸν ἑαυτόν του, διότι ἐμίκρυνε μόνος του πρὸς καιρὸν τὴν δόξαν καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς θεότητός του καὶ ἔλαβε μορφὴν δούλου, γενόμενος ὅμοιος πρὸς τοὺς ἀνθρώπους. 8 Καὶ κατὰ τὸ ἐξωτερικὸν φαινόμενον εὑρέθη σὰν ἄνθρωπος, ἐνῶ πραγματικῶς δὲν ἦτο μόνον ἄνθρωπος, ὅπως ἐφαίνετο, ἀλλ’ ἦτο συγχρόνως καὶ Θεός. Καὶ ἐταπείνωσε τὸν ἑαυτόν του γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, καὶ μάλιστα θανάτου σταυρικοῦ, ποὺ εἶναι ὁ πλέον ὀδυνηρὸς καὶ ἐπονείδιστος θάνατος. 9 Διὰ τὴν ταπείνωσιν δὲ καὶ ὑπακοὴν αὐτὴν ὁ Θεὸς ὑπερύψωσεν αὐτὸν καὶ ὡς ἄνθρωπον καὶ τοῦ ἐχάρισεν ὄνομα, τὸ ὄνομα Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ποὺ εἶναι παραπάνω ἀπὸ κάθε ἄλλο ὄνομα. 10 Τὸν ὑπερύψωσεν, ἵνα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ καμφθῇ ταπεινῶς κάθε γόνατον καὶ προσκυνήσουν λατρευτικὰ τὸν Ἰησοῦν καὶ οἰ ἐν οὐρανοῖς ἄγγελοι κα οἰ ἐπὶ τῆς γῆς ἄνθρωποι, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὸ ὄντα ποὺ εἶναι εἰς τὰ καταχθόνια, ὅπως οἱ δαίμονες, μετὰ τρόμου νὰ ὑποκλιθοῦν πρὸ τοῦ μεγαλείου του. 11 Καὶ ἔτσι κάθε γλῶσσα νὰ ὁμολογήσῃ δυνατὰ καὶ καθαρά, ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι Κύριος. Καὶ ἡ ὁμολογία αὐτὴ καὶ ἀναγνώρισις τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὡς Κυρίου καταλήγει εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
Λκ. ι’ 38-42, ια’ 27-28
38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς. 39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾿ αὐτῆς.
ια΄ 27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 αὐτὸς δὲ εἶπε· μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν.
Ἑρμηνεία Π. Ν. Τρεμπέλα – Ἐκδόσεις Σωτήρ
38 Ἐνῷ δὲ οἱ μαθηταὶ καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες τὸν Ἰησοῦν ἐπήγαιναν ἔχοντες κατεύθυνσιν τὴν Ἱερουσαλήμ, συνέβη νὰ ἔμβῃ ὁ Ἰησοῦς εἰς κάποιο χωρίον· καὶ μία γυναῖκα, ποὺ ὠνομάζετο Μάρθα, τὸν ὑπεδέχθη εἰς τὸ σπίτι της. 39 Καὶ εἶχεν αὐτὴ ἀδελφήν, ποὺ ἐλέγετο Μαρία, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ὑπεδέχθη τὸν Ἰησοῦν ὡς ἡ Μάρθα, ἀλλὰ καὶ ἐκάθησε κοντὰ εἰς τοὺς πόδας του ὡς ταπεινὴ μαθήτρια καὶ ἤκουε μὲ προσοχὴν ἀπερίσπαστον τὴν διδασκαλίαν του. 40 Ἡ δὲ Μάρθα ἦταν ἀπασχολημένη καὶ πνιγμένη εἰς πολλὴν ἐργασίαν, φροντίζουσα νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ φαγητὸν καὶ νὰ περιποιηθῇ τὸν Διδάσκαλον. Ἀφοῦ δὲ ἐστάθη πλησίον τοῦ Χριστοῦ, εἶπε· Κύριε, δὲν σὲ μέλει, ποὺ ἡ ἀδελφή μου μὲ ἀφῆκε μοναχὴν νὰ ὑπηρετῶ καὶ νὰ ἑτοιμάζω τὸ τραπέζι; Πές της λοιπὸν νὰ μὲ βοηθήσῃ. 41 Ἀπεκρίθη δὲ ὁ Ἰησοῦς καὶ τῆς εἶπε· Μάρθα, Μάρθα, ἀσχολεῖται ἡ διάνοιά σου ἀπὸ ἀνησύχους φροντίδας καὶ κουράζεται τὸ σῶμα σου διὰ νὰ προετοιμάσῃς πολλά. 42 Ἕνα δὲ εἶναι χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον, ἡ ἀκρόασις τῆς διδασκαλίας μου, ποὺ εἶναι τροφὴ πνευματική, ἀναγκαία διὰ τὴν ψυχήν. Ἡ Μαρία δὲ ἐξέλεξε τὴν καλὴν καὶ ὠφέλιμον μερίδα, ἡ ὁποία δὲν θὰ τῆς ἀφαιρεθῇ ποτέ. Διότι αἱ ὠφέλειαι τῆς μερίδος αὐτῆς τοῦ πνευματικοῦ φαγητοῦ δὲν εἶναι προσωριναὶ καὶ φθαρταί, ἄλλα πνευματικαὶ καὶ αἰώνιοι.
ια΄ 27 Ἐνῷ δὲ ὁ Ἰησοῦς ἔλεγε ταῦτα, κάποια γυναῖκα ἀπὸ τὸ πλῆθος, ἐνθουσιασθεῖσα ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν του, ἔβγαλε φωνὴν μεγάλην καὶ εἶπε· Μακαρία ἡ κοιλία, ποὺ σὲ ἐβάστασε, καὶ οἱ μαστοὶ τοὺς ὁποίους ἐθήλασες. Μακαρία δηλαδὴ ἡ μητέρα, ποὺ σὲ ἐγέννησε καὶ σὲ ἔθρεψεν. 28 Αὐτὸς δὲ εἶπεν· Ἀληθῶς, μακαρία εἶναι ἡ μητέρα μου· ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι μακάριοι κυρίως εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ ἀκούουν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσουν αὐτόν. Εἰς τρόπον ὥστε καὶ αὐτή, ποὺ μὲ ἐγέννησε καὶ μὲ ἐθήλασεν, ἠξιώθη τῆς τιμῆς αὐτῆς, διότι ἐφύλαξε πάντοτε τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ.
ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
Η ΜΕΤΑΣΤΑΣΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΕΝΔΟΞΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
Ὅταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός θέλησε νά παραλάβει κοντά του τήν Παναγία Μητέρα Του, τρεῖς ἡμέρες νωρίτερα τῆς φανέρωσε μέσῳ Ἀγγέλου τή μετάστασή της ἀπό τήν γῆ στόν οὐρανό: “Τάδε λέγει ὁ Υἱός σου· εἶναι καιρός νά παραλάβω τήν Μητέρα μου στόν ἑαυτό μου, γι’ αὐτό μήν ταραχθεῖς, ἀλλά δέξαι μέ εὐφροσύνη τό μήνυμα, ἐπειδή μεταβαίνεις στήν ἀθάνατο ζωή”. Πράγματι ἡ Θεοτόκος χάρηκε πολύ μέ αὐτό τό νέο καί ἀνέβηκε μέ σπουδή στό ὄρος τῶν Ἐλαιῶν γιά νά προσευχηθεῖ. Ὅταν πῆγε ἐκεῖ ἡ Παναγία τήν προσκύνησαν τά ἄψυχα δέντρα, τιμῶντας τήν Κυρία καί Δέσποινα τοῦ κόσμου. Ἐπέστρεψε στό σπίτι της, τό ὁποῖο σείσθηκε ὅλο. Ἄναψε πολλά φῶτα καί ἀφοῦ ευχαρίστησε τόν Θεό, κάλεσε τοῦς συγγενεῖς καί τίς γειτόνισσές της. Καθάρισε τό σπίτι της, εὐτρέπισε τό νεκροκρέββατό της καί ἐτοίμασε ὅλα τά ἀπαραίτητα τοῦ ἐνταφιασμοῦ της. Φανέρωσε δέ καί στίς ἄλλες γυναῖκες τά λόγια τοῦ ἀγγέλου, ἀποδεικνύοντάς τα, δείχνοντας τό κλαδί τοῦ φοίνικα πού τῆς ἔδωσε ὁ ἄγγελος. Οἱ ἄλλες γυναῖκες λυπήθηκαν καί θρηνοῦσαν τήν στέρηση τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί τήν παρακαλοῦσαν νά μήν τίς ἀφήσει ὀρφανές. Ἡ Παναγία μας τίς διαβεβαίωνε ὅτι θά προστατεύει ὄχι μόνο αὐτές, ἀλλά καί ὅλο τόν κόσμο. Ἔπειτα δώρισε τά δύο φορέματα πού εἶχε σέ δύο χῆρες.
Ὦ τοῦ θαύματος, ἀκούστηκε ξαφνικά μία βροντή καί ἀμέσως ἦρθαν πολλά νέφη, τά ὁποῖα ἔφεραν τοῦς Ἀποστόλους ἀπό τά πέρατα τῆς οἰκουμένης, μαζί μέ τόν Ἅγιο Διονύσιο Ἀρεοπαγίτη, τόν Ἀπόστολο Τιμόθεο καί ἄλλους θεοσόφους ἱεράρχες. Ἔλεγαν πρός τήν Θεοτόκο, “Βλέποντάς σε, ζῶσα καί μένουσα στόν κόσμο, παρηγορούμεθα, σάν νά βλέπαμε τόν Υἱό σου καί Δεσπότη καί Διδάσκαλό μας. Ἐπειδή τώρα μέ τή βουλή τοῦ Υἱοῦ καί Θεοῦ σου, μεταβαίνεις στά ούράνια, θρηνοῦμε καί δακρύζουμε, ἀλλά καί ἀπό τήν ἄλλη μεριά χαιρόμαστε γιά τά οἰκονομούμενα γιά σένα πράγματα”.
Τότε ἡ Παναγία ἀποκρίθηκε “Ὦ φίλοι καί μαθητές τοῦ Υἱοῦ καί Θεοῦ μου, μή πενθεῖτε καί μή θρηνεῖτε τή χαρά μου, ἀλλά ἐνταφιάσατε τό σῶμα μου, ὅπως θά τό σχηματίσω στό νεκροκρέββατο.” Τότε ἔφτασε ὁ ἀπόστολος Παῦλος καί πέφτοντας στά πόδια της, τήν ἐγκωμίασε καί εἶπε “Χαῖρε ὦ μητέρα τῆς ζωῆς καί ὑπόθεση τοῦ κηρύγματός μου, διότι ἄν καί δέν εἶδα σωματικῶς τόν Υἱόν σου, βλέποντάς σε, νόμιζα ὅτι βλέπω Ἐκεῖνον”. Μετά ἀπό αὐτά ἡ Παρθένος ἀποχαιρέτισε ὅλους, σχημάτισε τό σῶμα της καθώς θέλησε, δεήθηκε καί ἱκέτευσε τόν Κύριο γιά τή σύσταση καί είρήνη ὅλου τοῦ κόσμου, γέμισε ὅλους μέ τήν εὐλογία τοῦ Υἱοῦ της καί ἄφησε τήν παναγία ψυχή της στά χέρια Του. Πρῶτος ὁ ἀπόστολος Πέτρος ξεκίνησε τά ἐπιτάφια ἐγκώμια πρός τήν Παναγία, οἱ δέ λοιποί Ἀπόστολοι σήκωσαν τό πανάχραντο σῶμα της κρατώντας λαμπάδες καί ψάλλοντας ὕμνους γιά νά πᾶνε νά τό ἐνταφιάσουν. Ἄγγελοι ἀκούγονταν νά ψάλλουν στόν οὐρανό· τότε κάποιοι φθονεροί Ἰουδαίοι, προσπάθησαν νά γκρεμίσουν τό ζωαρχικό σῶμα τῆς Θεοτόκου, ματαίως ὅμως, διότι ἄλλος τυφλώθηκε καί ἄλλου κόπηκαν τά χέρια. Χάρις σέ αὐτό τό γεγονός πίστεψαν, μετενόησαν καί θεραπεύθηκαν, ἀκουμπώντας τό ἔνδυμα τῆς Παναγίας.
Τό πάναγνο σῶμα τῆς Θεοτόκου ἐνταφιάσθηκε στή Γεσθημανῆ, οἱ δέ ὕμνοι τῶν Ἀγγέλων ἀκούγονταν ἐπί τρεῖς ἡμέρες. Κατά θείαν οἰκονομία ὁ ἀπόστολος Θωμᾶς ἔφθασε τήν τρίτη ἡμέρα καί οἱ ὑπόλοιποι Ἀπόστολοι συμφώνησαν νά ἀνοίξουν τόν τάφο τῆς Θεοτόκου γιά νά τήν προσκυνήσει. Βρῆκαν ὅμως τό μνῆμα κενό, ἀπόδειξη ὅτι ἡ Θεοτόκος μετατέθηκε ἀπό τόν τάφο, ὁ ὁποῖος προσκυνεῖται μέχρι σήμερα.
Ἀπολυτίκιον
(Ἦχος α΄.)
Ἐν τῇ Γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας, ἐν τῇ Κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε· μετέστης πρὸς τὴν ζωήν, μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς, καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη, ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Μεγαλυνάριον
Παρέστης Παρθένε ἐκ δεξιῶν, τοῦ Παμβασιλέως, ὡς Βασίλισσα τοῦ παντός, περιβεβλημένη, ἀθανασίας αἴγλην, ἀρθεῖσα μετὰ δόξης, πρὸς τὰ οὐράνια.