Την 18η Απριλίου 1994, ξεκίνησε το πογκρόμ του Μπερίσα στη Βόρειο Ήπειρο, με την εξαπέλυση της τρομοκρατικής επιχείρησης «BLIC», της αλβανικής μυστικής υπηρεσίας ΣΙΚ, εναντίων του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού, με σκοπό τον εκφοβισμό και τον ξεριζωμό του από τις προαιώνιες εστίες του, με πρόφαση την προβοκάτσια στο συνοριακό φυλάκιο της Επισκοπής.
Πεντακόσιοι Έλληνες σύρονται σε εκφοβισμούς και ανακρίσεις, πέντε απ’ αυτούς (στελέχη της Ομόνοιας), ο Βαγγέλης Παπαχρήστος, Γενικός Γραμματέας της Ομόνοιας, ο Θοδωρής Βεζιάνης Πρόεδρος Ομόνοιας Παραρτήματος Αργυροκάστρου, ο Παναγιώτης Μάρτος, Πρόεδρος Ομόνοιας Παραρτήματος Δελβίνου, ο Ηρακλής Σύρμος, Αντιπρόεδρος Ομόνοιας Αργυροκάστρου και Πρόεδρος Συλλόγου πρώην Πολιτικών Κρατουμένων και ο Κώστας Κυριακού Γραμματέας Συλλόγου πρώην Πολιτικών Κρατουμένων, μέλος του Προεδρείου Ομόνοιας Αργυροκάστρου, φυλακίζονται με εντελώς ψεύτικες και αστήρικτες κατηγορίες, βασανίζονται με φρικτά βασανιστήρια, μέσα στις σκοτεινές φυλακές της Ευρώπης, που θύμιζαν Μεσαίωνα.
Πέρασαν 31 χρόνια από τις φρικτές εκείνες μέρες, αλλά η μνήμη είναι νωπή. Και πρέπει να παραμείνει νωπή. Διότι η δίκη έδειξε:
– Πως, παρά τα βασανιστήρια, την απομόνωση, τις εικονικές εκτελέσεις, τα ηλεκτροσόκ, με χειροπέδες ακόμα και στην αίθουσα του δικαστηρίου, οι φυλακισμένοι φώναξαν θαρραλέα, μπροστά σε ξένους και Αλβανούς «ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΛΛΗΝΕΣ».
– Πως η Εθνική Ελληνική Μειονότητα, με την οργάνωσή της «ΟΜΟΝΟΙΑ», παρά τους εκφοβισμούς και την τρομοκρατία, που εξαπέλυσαν, στάθηκε ενωμένη και στα ύψη των περιστάσεων.
– Πως χάρη στις ελληνικές και στις διεθνείς πιέσεις και το αρνητικό κλίμα που δημιουργήθηκε διεθνώς για την Αλβανία, η Εθνική Ελληνική Μειονότητα έγινε γνωστή παντού και ο απανταχού Ελληνισμός, ίσως για πρώτη φορά έπαιρνε μια ελάχιστη γεύση για τα άγνωστα και τυραννισμένα αδέρφια του στην Αλβανία και κύρια ημερήσια εφημερίδα να γράψει: «Εκείνοι ΑΛΥΓΙΣΤΟΙ, ΔΥΝΑΜΩΜΕΝΟΙ, ΑΤΟΦΙΟΙ, ΑΓΝΟΙ, ΜΑΡΤΥΡΕΣ, μορφές βγαλμένες από τις πιο τραγικές στιγμές της Ελληνικής Ιστορίας, προχωρούν με σεμνότητα και καρδιά, έχοντας πια στους ώμους τους ολόκληρο τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό! Όλοι νιώθουν τι θα πει Έλληνας! Τι θα πει αγάπη και θυσία για την πατρίδα!»
Η Δίκη Παρωδία των Τιράνων, κατά των πέντε στελεχών της Ομόνοιας, έμεινε ένας σταθμός στην Ιστορία του βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Οι μνήμες πρέπει να παραμείνουν νωπές.
Αιωνία η μνήμη στους απόντες, τους αλύγιστους, ατόφιους, γνήσιους μάρτυρες: το Θοδωρή Βεζιάνη, τον Παναγιώτη Μάρτο και τον Ηρακλή Σύρμο.




