Τοῦ κ. Σάββα Ἰακωβίδη
Μὲ τὴν πρότασή του, ὁ Πρόεδρος Χριστοδουλίδης παίζει ἕνα ἐπικίνδυνο πόκερ. Ἐνδέχεται νὰ μετατραπεῖ σὲ μπούμερανγκ καὶ νὰ πλήξει ἀνεπανόρθωτα τὴν Κύπρο. Διότι, πέραν τοῦ ΝΑΤΟ, τῶν ΗΠΑ καὶ τῶν Βρετανῶν εἶναι καὶ ἡ Ρωσία, ἡ Κίνα, ἡ ΕΕ καὶ ἄλλοι ἰσχυροὶ διεθνεῖς δρῶντες, ποὺ δὲν θὰ ἤθελαν τὴν Κύπρο ἐλεγχόμενη ἀπὸ τὴν Τουρκία.
Ἀπὸ τὴν δεκαετία τοῦ ’50 ἡ πιθανότητα ἔνταξης τῆς Κύπρου στὸ ΝΑΤΟ ἔχει ἀναφερθεῖ δεκάδες φορές. Τὸ θέμα ἐπανῆλθε ξανὰ στὴν ἐπικαιρότητα μετὰ ἀπὸ ἀποκαλυπτικὲς πληροφορίες τῆς Λένας Ἀργύρη, ἀνταποκρίτριας τῆς ἀθηναϊκῆς «Καθημερινῆς» στὴν Οὐάσιγκτον. Ὅπως ἔγραψε ἡ ἐφημερίδα (24/11/2024), ὁ Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, κατὰ τὴν πρόσφατη συνάντησή του (30/10/2024), μὲ τὸν ἀπερχόμενο Ἀμερικανὸ Πρόεδρο, Μπάιντεν, παρουσίασε ἕνα «λεπτομερές, καλὰ μελετημένο σχέδιο, μακροπρόθεσμου προσανατολισμοῦ, γιὰ μία ἐνδεχόμενη μελλοντικὴ ἔνταξη τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας στὸ ΝΑΤΟ, ὅταν οἱ πολιτικὲς συνθῆκες τὸ ἐπιτρέψουν». Τὸ σχέδιο, ἀποτελούμενο ἀπὸ πολλὰ ἀλληλοεξαρτώμενα στάδια, ἔχει ἤδη γίνει ἀσμένως ἀποδεκτὸ ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτον, ὑποστηρίζει ἡ ἐφημερίδα.
Εἶναι χαρακτηριστικό, γράφει ὅτι ὁ σύμβουλος Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας τοῦ Λευκοῦ Οἴκου, Τζέικ Σάλιβαν, στὸ ἄκουσμά του τὸ χαρακτήρισε «win-win», προσθέτοντας πὼς «οἱ προοπτικὲς ποὺ θὰ δημιουργοῦσε μία τέτοια ἐξέλιξη θὰ ἦταν τεράστιες». Ὁ Ν. Χριστοδουλίδης συζήτησε τὸ σχέδιό του καὶ μὲ τὸν νέο Γενικὸ Γραμματέα τοῦ ΝΑΤΟ, Μὰρκ Ροῦτε. Πρῶτος στόχος εἶναι «ἡ θεσμοθέτηση τῆς σχέσης τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας μὲ τὸ ΝΑΤΟ, μὲ τὴ συμμετοχή της σὲ σημαντικὸ Ὀργανισμὸ ποὺ θεωρεῖται προθάλαμος τῆς ἔνταξης στὴ Βορειοατλαντικὴ Συμμαχία». Αὐτὸς ὁ σημαντικὸς Ὀργανισμὸς εἶναι ὁ Συνεταιρισμὸς γιὰ τὴν Εἰρήνη (PfP). Νὰ σημειώσουμε ὅτι ὁ Ν. Ἀναστασιάδης εἶχε δεσμευτεῖ (2013) νὰ ἐντάξει τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία στὸν Συνεταιρισμὸ γιὰ τὴν Εἰρήνη, ὡς προστάδιο πιθανῆς ἔνταξης στὸ ΝΑΤΟ.
Γιὰ νὰ ἐνταχθεῖ ἡ Κύπρος στὸ ΝΑΤΟ, πρέπει νὰ προηγηθεῖ ἔνταξη στὸν Συνεταιρισμὸ γιὰ τὴν Εἰρήνη, ποὺ εἶναι παρακλάδι τῆς Συμμαχίας. Οἱ βασικοὶ στόχοι τοῦ PfP ἑστιάζονται στοὺς ἑξῆς ἄξονες: >Ἀμοιβαία Ἐνίσχυση Ἀσφάλειας: Δημιουργία σχέσεων ἐμπιστοσύνης ἀνάμεσα στὸ ΝΑΤΟ καὶ τὶς συνεργαζόμενες χῶρες. >Προώθηση Εἰρηνευτικῶν Ἐπιχειρήσεων. >Δημοκρατικὸς Ἔλεγχος Στρατοῦ: Ὑποστήριξη τῶν χωρῶν στὴ θέσπιση δημοκρατικῶν ἀρχῶν γιὰ τὴν ὀργάνωση καὶ λειτουργία τῶν ἐνόπλων δυνάμεών τους. Σὲ ἀνάλυσή του (11/10/2022), ὁ Φοῖβος Κλόκκαρης, ἀντιστράτηγος ἐ.ἀ., καὶ μὲ ἀφορμὴ τὴν ἄρση τοῦ ἀμερικανικοῦ ἐμπάργκο στὴν πώληση ὅπλων στὴν Κύπρο, ὑπεδείκνυε ὅτι ἡ Κυβέρνηση ἔπρεπε τὸ ταχύτερο νὰ ὑποβάλει αἴτηση ἔνταξης στὸν PfP.
«Ἡ ἔνταξη ἑνὸς κράτους στὸν Συνεταιρισμὸ γιὰ τὴν Εἰρήνη», ἔγραφε, «προϋποθέτει ὑπογραφὴ συμφωνίας ἀσφαλείας (security agreement) μὲ τὸ ΝΑΤΟ. Ἡ μὴ συμμετοχὴ τῆς Κύπρου στὸν Συνεταιρισμὸ γιὰ τὴν Εἰρήνη ἔχει ἀρνητικὲς ἐπιπτώσεις, οἱ κυριότερες τῶν ὁποίων εἶναι: «Ὑφίσταται περιορισμοὺς στὴ συμμετοχή της, στὸν πυλώνα τῆς ΚΕΠΠΑ (Κοινὴ Ἐξωτερικὴ Πολιτικὴ καὶ Πολιτικὴ Ἀσφάλειας) τῆς ΕΕ. Δὲν ἔχει ἰσότιμη συμμετοχὴ μὲ τὰ ἄλλα κράτη μέλη τῆς ΕΕ στὸν πολιτικοστρατιωτικὸ διάλογο EE-ΝΑΤΟ, γιὰ θέματα ἀσφάλειας ποὺ τὴν ἐνδιαφέρουν.
>Δὲν κοινοποιοῦνται στὴν Κύπρο διαβαθμισμένες πληροφορίες ΝΑΤΟ γιά θέματα ἀσφάλειας, ποὺ ἐνδιαφέρουν τὴν Κύπρο. Εἶναι τὸ μοναδικὸ κράτος-μέλος τῆς ΕΕ, ποὺ δὲν ἔχει δικαίωμα συμμετοχῆς στίς στρατιωτικὲς ἐπιχειρήσεις τῆς ΕΕ, ὅταν χρησιμοποιεῖται ὑποδομή ΝΑΤΟ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι μέλος τοῦ PfP. >Ἀποκλείεται ἡ συμμετοχὴ τῆς Κύπρου σὲ ἐπιλεγμένα προγράμματα ποὺ προσφέρονται ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ στὶς χῶρες τού PfP, ἐπειδὴ ἡ Κύπρος δὲν εἶναι μέλος του».
Ἡ πρώτη ἀναφορὰ γιὰ πιθανὴ ἔνταξη τῆς Κύπρου στὸ ΝΑΤΟ, ὅπως ἀποκάλυψε ἡ ἐκλεκτὴ ἐρευνήτρια-δημοσιογράφος, Φανούλα Ἀργυροῦ (23/3/2022), ἔγινε τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1951, κατὰ τὴ σύνοδο τοῦ ΝΑΤΟ στὴν Ὀτάβα τοῦ Καναδᾶ. Μὲ τὴν ἐπικείμενη, τότε, ἔνταξη τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας στὴ Συμμαχία, οἱ Ἀμερικανοί, σύμφωνα μὲ βρετανικὸ ἔγγραφο (Ὀκτώβριος 1951), πρότειναν καὶ τὴν ἔνταξη τῆς ὑπὸ βρετανικὴ κατοχή, Κύπρου. Τὴν τελευταία στιγμὴ ἀντέδρασαν οἱ Γάλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπαίτησαν ἔνταξη τῆς Τυνησίας, μὲ ἀποτέλεσμα οἱ Ἀμερικανοὶ νὰ ἀποσύρουν τὸ αἴτημά τους. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴ τῶν Συμφωνιῶν Ζυρίχης-Λονδίνου, ἔγινε ἡ «Συμφωνία Κυρίων», τῶν Πρωθυπουργῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας, Καραμανλῆ καὶ Μεντερές. Στὴν παρ.1 ἀναφερόταν:
«Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία θὰ ὑποστηρίξουν τὴν εἴσοδον τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἡ ἐγκατάστασις Βάσεων τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὴν νῆσον, ὡς καὶ ἡ σύνθεσις αὐτῶν, ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς συμφωνίας των». Ὁ Μακάριος ἀρχικὰ τασσόταν ὑπὲρ στροφῆς πρὸς τὴν Δύση καὶ ἔνταξης στὸ ΝΑΤΟ. Λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν σύγκληση τῆς Διάσκεψης τῆς Ζυρίχης, εἶχε δηλώσει ὅτι «ἦτο πρὸς τὸ ἀπόλυτον συμφέρον τῶν Κυπρίων τὸ νὰ συμμετάσχη ἡ ἀνεξάρτητος Κύπρος εἰς τὴν ἀμυντικὴν συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ». Ἡ στάση, ὅμως, τῆς Δύσης καὶ τοῦ ΝΑΤΟ ἔναντι τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγώνα τῆς ΕΟΚΑ καί, ἀργότερα, κατὰ τὴν τουρκικὴ εἰσβολή, προκάλεσε τὰ αἰσθήματα τῶν Κυπρίων.
Σήμερα, οἱ δύο ἀπὸ τὶς ΝΑΤΟϊκές ἐγγυήτριες εἶναι κατοχικὲς δυνάμεις: Ἡ Τουρκία κατέχει τὸ 37% τῆς Κύπρου καὶ ἡ Βρετανία διατηρεῖ «κυρίαρχες Βάσεις» καὶ ἄλλες διευκολύνσεις. Ὁ Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, πιστὸς συνεχιστὴς τῆς πολιτικῆς Ἀναστασιάδη, ἔκαμε πλήρη στροφὴ πρὸς τὶς ΗΠΑ. Ἀμερικανοὶ στρατιωτικοὶ κατασκευάζουν μεγάλο ἑλικοδρόμιο στὸ Μαρί, ἐνῶ φαίνεται νὰ ὑπάρχουν σχέδια γιὰ ἐπέκταση τῆς ἀεροπορικῆς βάσης Ἀ. Παπανδρέου στὴν Πάφο, γιὰ μόνιμη στάθμευση ἀμερικανικῶν στρατευμάτων. Ἡ Κύπρος ἀμερικανοποιεῖται.
Εἶναι ἐφικτὴ πιθανὴ ἔνταξη τῆς Κύπρου στὸ ΝΑΤΟ; Ὑπὸ τὶς παροῦσες συνθῆκες, ὄχι. Ὁ σοβαρότερος λόγος εἶναι ἡ ἄρνηση τῆς Τουρκίας. Δὲν θὰ ἤθελε ἐπ’ οὐδενὶ ὑπαγωγὴ τοῦ Ἀττίλα ὑπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ ΝΑΤΟ καὶ οὐσιαστικὰ ἀναίρεση τῆς κατοχῆς. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, εἶναι σίγουρο ὅτι ἡ Τουρκία θὰ δημιουργοῦσε σοβαρὰ προβλήματα καὶ στὴ Συμμαχία, ἂν ἡ Κύπρος ἐντασσόταν σὲ αὐτήν. Ἀκόμα καὶ ἂν συναινοῦσε, εἶναι σίγουρο ὅτι θὰ ἀπαιτοῦσε σοβαρά, γνωστὰ ἀνταλλάγματα στὸ Κυπριακό. Ἐξάλλου, οἱ Βρετανοὶ θὰ ἐκχωροῦσαν τὶς Βάσεις τους στὸν ἔλεγχο τῶν Ἀμερικανῶν καὶ νὰ χάσουν τὸ τελευταῖο προπύργιό τους στὴ Μέση Ἀνατολή; Εἶναι ἕνα πιθανὸ ἐνδεχόμενο, ἀφοῦ ἤδη ἡ Βάση Ἀκρωτηρίου χρησιμοποιεῖται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς.
Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη, πολὺ σημαντικὴ παράμετρος: Ποιὰ θὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ νέου Ἀμερικανοῦ Προέδρου, Τράμπ, ἔναντι τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Ἑλλάδος; Οἱ ΗΠΑ θὰ ἐπιδιώξουν, ὅπως τὰ «ἤρεμα νερὰ» στὰ Ἑλληνοτουρκικὰ συμβάλλουν στὴν ἐπίλυση τοῦ Κυπριακοῦ, σὲ συνάρτηση πρὸς ἐπίτευξη συμφωνίας στὸ Παλαιστινιακὸ καὶ εἰρήνευση στὴ Μ. Ἀνατολή. Ὁ στόχος τῆς Οὐάσιγκτον εἶναι, ὅπως ἐπικρατήσει εἰρήνη στὴν Ἀν. Μεσόγειο, ὥστε νὰ ἀφοσιωθεῖ ἀπερίσπαστα μὲ τὸν κινεζικὸ δράκο καὶ τὴν ρωσικὴ ἀρκούδα. Μὲ τὴν πρότασή του, ὁ Πρόεδρος Χριστοδουλίδης παίζει ἕνα ἐπικίνδυνο πόκερ. Ἐνδέχεται νὰ μετατραπεῖ σὲ μπούμερανγκ καὶ νὰ πλήξει ἀνεπανόρθωτα τὴν Κύπρο. Διότι, πέραν τοῦ ΝΑΤΟ, τῶν ΗΠΑ καὶ τῶν Βρετανῶν εἶναι καὶ ἡ Ρωσία, ἡ Κίνα, ἡ ΕΕ καὶ ἄλλοι ἰσχυροὶ διεθνεῖς δρῶντες, ποὺ δὲν θὰ ἤθελαν τὴν Κύπρο ἐλεγχόμενη ἀπὸ τὴν Τουρκία.
Πηγή: simerini