Γράφει ὁ κ. Ἡρακλῆς Ρεράκης, Καθηγητὴς Παιδαγωγικῆς ΑΠΘ, Πρόεδρος τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θεολόγων
Στὸν Χριστιανικὸ πολιτισμὸ ἡ ἀξία τῆς εἰρήνης συνδέεται ἄμεσα μὲ τὸ νόημα καὶ τὴν ποιότητα τῆς ζωῆς, συγκρινόμενη μὲ τὸν ὄλεθρο, τὴ φθορὰ καὶ τὴν καταστροφή, ποὺ ἐπέρχεται ὡς συνέπεια τοῦ πολέμου.
Σὲ προσωπικὸ ὅσο καὶ σὲ κοινωνικὸ ἢ πανανθρώπινο πλαίσιο, ἡ εἰρήνη ἀποτελεῖ μία ἀναγκαία καὶ ζωτικὴ προϋπόθεση γιὰ τὴ διατήρηση τῆς προόδου, τῆς εὐημερίας καὶ τῆς ἀνάπτυξης τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν λαῶν ἀλλὰ καὶ μία ἀσφαλῆ βάση προαγωγῆς τοῦ τοπικοῦ καὶ παγκόσμιου πολιτισμοῦ.
Πέραν τῶν τόσων ἄλλων προβλημάτων, ποὺ ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν οἱ ἄνθρωποι, οἱ μικρῆς ἢ μεγάλης ἔκτασης καὶ διάρκειας πόλεμοι, ἀλλά, γενικά, ἡ ἀπειλὴ βίας καὶ πολέμου, μὲ ἐνδεχόμενη χρήση, μάλιστα, πρωτάκουστων καὶ φοβερῶν μέσων καταστροφῆς, ποὺ εἶναι ἱκανὰ νὰ ἀφανίσουν κάθε μορφὴ ζωῆς, δημιουργοῦν αἰτίες καὶ ἀφορμὲς ψυχικοῦ τρόμου, ἀπειλώντας νὰ ἀνακόψουν τὴν ἔστω καὶ συμβατικὴ μορφὴ εἰρηνικῆς ζωῆς.
Ἡ χριστιανικὴ πίστη, ἀπὸ τὴν ὁποία γεννήθηκε καὶ ὁ χριστιανικὸς πολιτισμός, ὡς πίστη πρὸς τὸν Ἀληθινὸ Θεὸ τῆς Ἀποκαλύψεως, σὲ ἀντίθεση μὲ ἄλλες θρησκευτικὲς πίστεις, ἔχει ὡς κέντρο της τὸν Ἰησοῦ Χριστό, ὁ ὁποῖος ἔφερε στὸν κόσμο τὴν ἀληθινὴ καὶ γνήσια εἰρήνη, ποὺ εἰρηνεύει καὶ γαληνεύει τὴ ζωή, ἐὰν καὶ ὅταν οἱ ἄνθρωποι τὴν ἐντάξουν ὡς ἀρετὴ στὴ ζωή τους.
Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ χριστιανικὴ πίστη, μὲ τὸν ἀναλλοίωτο καὶ αἰώνιο τρόπο ζωῆς ποὺ περιέχει στὴ διδασκαλία της, συντελεῖ στὴν πνευματικὴ προσωπικὴ καὶ κοινωνικὴ δόμηση τοῦ ἀνθρώπου, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀγαπᾶ καὶ νὰ σέβεται ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ἀκόμη καὶ τοὺς ἐχθρούς, νὰ εἶναι εἰρηνικὸς καὶ νὰ ἀρνεῖται νὰ υἱοθετεῖ ἢ νὰ ἀσκεῖ, ἀδιάκριτα, ὁποιαδήποτε μορφὴ βίας καὶ ἀπειλῆς, ἐναντίον τῶν συνανθρώπων του.
Αὐτὸς ὁ εἰρηνικὸς τρόπος, νὰ λογίζεται, νὰ ἀποφασίζει καὶ νὰ ἐνεργεῖ, ἐνισχύεται καὶ ἄνωθεν, καθὼς βασίζεται σὲ ἀρετές, ποὺ ἀποτελοῦν δωρεὲς ἀλλὰ καὶ θέλημα τοῦ Θεοῦ τῆς ἀγάπης καὶ τῆς εἰρήνης καὶ τὸ μόνο ποὺ χρειάζεται εἶναι ἡ, ἐκ μέρους τοῦ κάθε πιστοῦ, ἐλεύθερη καὶ ἔμπρακτη ἀποδοχή του.
Ἄλλωστε, τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ πιστοί, πέρα ἀπὸ τὸ ὅτι ὀφείλουν νὰ ἀκολουθοῦν τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεανθρώπου, ὡς δημιουργήματα κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωση τοῦ Θεοῦ ποὺ εἶναι, ἔχουν τὴν ἄνωθεν ἐρχόμενη χαρισματικὴ βούληση καὶ τάση νὰ προσπαθοῦν νὰ ζοῦν, στὶς διαπροσωπικὲς καὶ κοινωνικές τους σχέσεις, σύμφωνα μὲ τὰ ἐγγενῆ θεϊκά τους χαρίσματα.
Δυστυχῶς, ὅμως, ὁ διάβολος, ἐκμεταλλευόμενος τὴν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου, τοὺς διαβάλλει καὶ τοὺς ἐμπνέει τὰ δικά του διχαστικὰ καὶ ἐμπόλεμα πάθη, τὰ ὁποῖα, ἐὰν γίνουν ἀποδεκτά, ἀντιτίθενται στὸ θεϊκό τους ὀντολογικὸ καὶ προσανατολιστικὸ στόχο, νὰ ζοῦν εἰρηνικὰ καὶ ἑνωτικὰ μεταξύ τους.
Ἡ ἀποδοχὴ τοῦ ἀντίχριστου θελήματος τοῦ διαβόλου ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἀλλάζει ὁλόκληρη τὴ ζωή τους, καθὼς ὁ λογισμός τους ἀλλοτριώνεται, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποφασίζονται καὶ μάλιστα πολὺ εὔκολα πολεμικὲς συγκρούσεις, ποὺ μετατρέπουν τὸν πολιτισμὸ καὶ τὴν ἤρεμη καὶ ἥσυχη ζωὴ σὲ κόλαση.
Ὁ πόλεμος, συνεπῶς, γιὰ τοὺς πιστοὺς Χριστιανούς, δὲν ἀποτελεῖ ἐγγενὲς στοιχεῖο τῶν θείων χαρακτηριστικῶν ἢ ἐντολῶν ποὺ ἔχουν, λόγῳ τῆς συγγένειάς τους μὲ τὸν Θεό, ἀλλὰ χαρακτηριστικὸ στοιχεῖο τοῦ διαβόλου, ποὺ μισεῖ τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἀγάπη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐπιθυμεῖ τὴν ἀναταραχή, τὴ συμπλοκή, τὴν καταστροφὴ καὶ τὸν θάνατο.
Οἱ Χριστιανοί, ποὺ ἀποστατοῦν καὶ ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο τῆς εἰρήνης, δὲν εἶναι πλέον πιστοί, φωτεινοὶ καὶ ἀληθινοὶ Χριστιανοί, ἀλλὰ ἄπιστοι, σκοτεινοὶ καὶ ὑποκριτές, καθὼς συμμαχοῦν μὲ τὸν διάβολο, ἀκολουθώντας μία ἀλλότρια ζωὴ μακρὰν τοῦ Δημιουργοῦ τους.
Αὐτὸ ποὺ ὀνομάζεται κόλαση, μὲ ἄλλα λόγια, δὲν ἀποτελεῖ μόνον μία μεταθανάτια κατάσταση, τῶν ἀνθρώπων τοῦ μίσους καὶ τοῦ σκότους, ἀλλὰ προετοιμάζεται καὶ βιώνεται ἐδῶ, σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀπὸ τοὺς ἴδιους τοὺς ἀνθρώπους τοῦ μίσους, τῆς βίας καὶ τοῦ πολέμου.
Ἡ οὐράνια κόλαση εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐπίγειας ζωῆς, καθώς, στὴν Τελικὴ Κρίση, ὁ Χριστὸς δὲν θὰ εἶναι ὁ τιμωρὸς ποὺ θὰ ἐπιβάλει ποινὲς ἢ ἀμοιβὲς, ἀλλὰ ὁ δίκαιος Κριτὴς ποὺ θὰ κατατάξει δίκαια ἕκαστον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, σύμφωνα δηλαδὴ μὲ τὸν τρόπο ζωῆς ποὺ οἱ ἴδιοι ἐπέλεξαν ἐλεύθερα νὰ ζοῦν στὸ παρὸν προσωρινὸ κομμάτι τῆς ζωῆς τους.
Ὁ πόλεμος, γενικά, ὡς παρέκκλιση ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης, ἀποτελεῖ μία κακὴ ἐπιλογὴ τῶν ἀνθρώπων. Πρὶν νὰ κηρυχθεῖ καὶ πρὶν δημιουργήσει ἀνθρώπινα θύματα, διεξάγεται καὶ σχεδιάζεται ἐλεύθερα στὸ λογισμικὸ τῶν ἀνθρώπων, σύμφωνα μὲ τὴν ποιότητα τὴν πίστεως καὶ τῆς ἀγάπης ποὺ ἔχουν οἱ ἄνθρωποι πρὸς τὸν Θεὸ τῆς εἰρήνης ἢ σύμφωνα μὲ τὴν ἀπιστία ποὺ ἐμπνέει ὁ ἄρχων τοῦ σκότους, τῆς διαβολῆς, τοῦ μίσους καὶ τοῦ πολέμου.
Ἡ ἀπόφαση, συνεπῶς ἑνὸς πολέμου βγαίνει ἀπὸ τὸ ἀνθρώπινο λογισμικό, ἀνάλογα μὲ τὴν ποιότητα τοῦ περιεχομένου τῆς θρησκευτικῆς πίστεως, ποὺ ἔχει ἕκαστος ἄνθρωπος ἢ λαός. Τὸν φιλοπόλεμο ἢ τὸν φιλειρηνικὸ ἄνθρωπο, ἑπομένως, τὸν καλλιεργεῖ, ἡ ἴδια ἡ πίστη του.
Ἐάν, γιὰ παράδειγμα, στὴν πίστη, ποὺ πιστεύουν κάποιοι, ὁρίζεται, ὡς θέλημα Θεοῦ ἡ ἀρχή: «Θάνατος στοὺς ἀπίστους» ἢ «ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ», εἶναι φυσικὸ νὰ καλλιεργεῖται ἕνα φιλοπόλεμο φρόνημα καὶ κλῖμα στοὺς πιστούς. Ἐὰν ὁρίζεται, ὡς θέλημα Θεοῦ, ἡ ἀρχή: «Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν» ἢ «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν», καλλιεργεῖται, ἀντίστοιχα, ἕνα φιλειρηνικὸ φρόνημα.
Ὡστόσο, στὶς μέρες μας, ἔφτασαν, δυστυχῶς, στὸ σημεῖο νὰ ἔχουν ὁδηγηθεῖ σὲ τραγικὴ πολεμικὴ περιπέτεια δύο ὀρθόδοξοι χριστιανικοὶ λαοί, οἱ Οὐκρανοὶ καὶ οἱ Ρῶσοι, νὰ ἐξοντώνονται μεταξύ τους καὶ νὰ μὴ μποροῦν νὰ βροῦν μία εἰρηνικὴ λύση, γιὰ νὰ σταματήσει ὁ πολεμικὸς ἀλληλοσπαραγμός.
Στὴν περίπτωση αὐτή, ὅπως καὶ σὲ ἄλλες περιπτώσεις μικρῶν ἢ μεγάλων διαπροσωπικῶν ἢ διακρατικῶν συγκρούσεων, εἶναι φανερὸ ὅτι κυριαρχεῖ, ὅπως ἀναφέρθηκε παραπάνω ἡ ἀπιστία καὶ ἡ ἀποστασία ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο τῆς Εἰρήνης καὶ τῆς Ἀγάπης, ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο ὁ Ἀληθινὸς Θεός.
Τὶς τελευταῖες ἡμέρες, ὅμως, τὰ τύμπανα τοῦ πολέμου στὴ Μέση Ἀνατολή, διατάραξαν καὶ συνεχίζουν νὰ διαταράσσουν τὴν παγκόσμια κοινότητα, σκορπώντας ἀνησυχία, φόβο καὶ ἀνασφάλεια στὸν ψυχικὸ κόσμο ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας.
Ἡ ἀκοὴ πολέμου, γενικά, ἐπηρεάζει ἀρνητικά, ὄχι μόνον τοὺς ἐνήλικες, ἀλλά, προπαντός, τὰ παιδιὰ τῶν ἑπόμενων γενεῶν, ποὺ παρακολουθοῦν, μὲ ἀγωνία καὶ κομμένη τὴν ἀνάσα, ὅλα ὅσα βιώνει ἡ ἀνθρωπότητα ἐντὸς τῆς θανατερῆς πορείας ἀλληλοεξοντώσεως, τὴν ὁποία ἀκολουθοῦν τὶς τελευταῖες ἡμέρες οἱ Ἑβραῖοι τοῦ Ἰσραὴλ μὲ τοὺς Μουσουλμάνους τῆς Παλαιστίνης καὶ τοῦ Ἰράν.
Ὅμως, δὲν πρέπει νὰ λησμονεῖ κανεὶς ὅτι ἀμφότεροι εἶναι ἐπηρεασμένοι ψυχικὰ ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τῆς πίστεώς τους, ποὺ σὲ ἕνα ἀξιόλογο βαθμό, δὲν ἀποτρέπουν κατηγορηματικὰ τὸν πόλεμο.
Φαίνεται, ὅμως, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ λαοί, ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὸ διαβολικὸ μῖσος, εἰσῆλθαν σὲ μία πορεία ἀλληλοεξοντώσεως, χωρὶς νὰ ὑπολογίσουν τὰ δεινά, στὰ ὁποῖα ὁδηγεῖ τοὺς λαοὺς ὁ πόλεμος, ἀλλὰ καὶ ξεχνώντας, ἴσως, τὶς πληγὲς ποὺ ἐπέφεραν σὲ ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα οἱ καταστροφικὲς συρράξεις τοῦ Α΄ καὶ τοῦ Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Τὸ πιὸ σημαντικό, ὅμως, ποὺ φαίνεται νὰ ἀφορᾶ σὲ ὅλους τοὺς σύγχρονους πολεμοχαρεῖς λαούς, εἶναι ἡ ἀπουσία τῆς περίσκεψης, ἡ ὁποία κάνει ὅλους νὰ προσγειώνονται στὸ γεγονὸς ὅτι ὁ πόλεμος ποτὲ δὲν ἀποτέλεσε λύση προβλημάτων, ἀλλά, συνήθως, στὴ δημιουργία νέων.
Στόχος τῶν λαῶν καὶ ἰδιαίτερα τῶν χριστιανικῶν εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι, ὄχι μόνον ἡ ματαίωση τῶν ἀποφάσεων κάποιων λαῶν νὰ λύσουν μὲ πολεμικὲς συρράξεις τὰ προβλήματά τους, ἀλλὰ καὶ ἡ πάσης φύσεως ἰσχυρὴ εἰρηνικὴ μεσολαβητικὴ προσπάθεια γιὰ τὴν ἀπομάκρυνση τῶν γενεσιουργῶν αἰτιῶν, ποὺ προκαλοῦν τὶς ἀντιθέσεις, τὶς διενέξεις, τὶς συγκρούσεις καί, τελικά, τὰ πολεμικὰ φρονήματα.
Οἱ ἄνθρωποι ποὺ κυβερνοῦν ἔχουν, πρωτίστως, μεγάλη εὐθύνη γιὰ τὴ διατήρηση τῆς παγκόσμιας εἰρήνης, καθὼς οἱ διεξαγόμενοι πόλεμοι, μὲ τὴν ἐπικινδυνότητα τῶν σύγχρονων ἐξοπλισμῶν, ἀπειλοῦν τὴ διαφύλαξη καὶ διάσωση τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς σὲ ὁλόκληρο τὸν πλανήτη μας.