Τοῦ Καθηγητοῦ καὶ Ἀκαδημαϊκοῦ Ἀλεξίου Π. Παναγοπούλου (DDDr., Dr.Habil.).
Ἡ Ρουμανία βρίσκεται σήμερα στὸ κέντρο μίας βαθιᾶς γεωπολιτικῆς ἀναδιάταξης. Κι ἐνῶ πέρασαν τόσα χρόνια ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς πτώσης τοῦ Νικόλα Τσαουσέσκου καὶ τὴν ἐξέγερση τῆς Τιμισοάρας ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1989 (πολιτικὰ γεγονότα ποὺ ἔζησε ἀπὸ πολὺ κοντὰ καὶ ὁ γράφων), σήμερα ἡ Χώρα καλεῖται νὰ ζήσει κάτι ἄλλο. Τὰ γεγονότα τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ὁ πόλεμος στὴν Οὐκρανία μὲ τὴν ἐπιδιωκόμενη στρατηγικὴ σύγκρουση NATO – Ρωσίας, καθὼς καὶ τὴν ἐνεργειακὴ ἀναδιάρθρωση τῆς Εὐρώπης καὶ τὴ μετατόπιση τῆς γεωστρατηγικῆς βαρύτητας πρὸς τὴ Μαύρη Θάλασσα, ἀποκαλύπτουν ὅτι ἡ Ρουμανία προορίζεται νὰ ἀναλάβει ἕνα ρόλο πολὺ εὐρύτερο ἀπ’ τὸ παραδοσιακὸ διαβαλκανικό της χαρακτήρα. Μᾶς ἔλεγε ἕνας σοφὸς καθηγητὴς σὲ ξένο βαλκανικὸ πανεπιστήμιο, ὅτι ἡ γεωγραφία δὲν εἶναι ποτὲ οὐδέτερη μὲ τὴ γεωπολιτικὴ καὶ γεωστρατηγική.
Ἡ Ρουμανία συναποτελεῖ τὸ ἀνατολικὸ προπύργιο τῆς νέας πολιτικῆς τῆς εὐρωπαϊκῆς ἠπείρου καὶ τὴ πύλη μεταξὺ Δύσης καὶ Εὐρασίας. Ἡ θέση της στὴ Μαύρη Θάλασσα τήν καθιστᾶ ἕνα πολὺ κρίσιμο κόμβο στρατιωτικῆς, ἐνεργειακῆς καὶ πολιτισμικῆς σημασίας. Οἱ πρόσφατες νατοϊκὲς ἀσκήσεις στὴ Μαύρη Θάλασσα καὶ ἡ ἐνίσχυση στρατιωτικῶν ὑποδομῶν στὸ ρουμανικὸ ἔδαφος μᾶς ἐπιβεβαιώνουν τοὺς φόβους ὅτι τὸ Βουκουρέστι μετατρέπεται σὲ βασικὸ ἄξονα τῆς ἀνατολικῆς πτέρυγας τοῦ ΝΑΤΟ. Ἀλλά τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μόνο στρατιωτικό, οὔτε πολιτικό, εἶναι βαθιὰ ἠθικό, ἀνθρωπολογικό, βιοηθικὸ καὶ ἐπιπλέον βιοπολιτικά ἀνθρωπολογικό. Ἡ Ρουμανία σήμερα ἔχει περίπου δεκαεννέα ἑκατομμύρια πληθυσμὸ ποὺ ζοῦν στὴ χώρα. Ἡ ἐπίσημη θρησκεία τους εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανικὴ πίστη, τῆς ὁποίας διοικητικὴ ἀρχὴ εἶναι τὸ Ὀρθόδοξο Πατριαρχεῖο Ρουμανίας.
Αὐτὸ ποὺ καλεῖται σήμερα ἡ Ρουμανία νὰ ζήσει δὲν εἶναι μόνο ἡ ὑποτέλειά της στὶς νατοϊκὲς καὶ ἀντιρωσικές πολιτικὲς ἐπιλογές, ἀλλὰ νὰ γίνει ἕνα Ὀρθόδοξο Δυτικὸ γεωπολιτικὸ προανάχωμα καὶ μία νέα συνοριακὴ ζώνη τῆς Εὐρώπης. Κι αὐτὸ δὲν θὰ γίνει ἀναίμακτα.
Ἡ Ρουμανία εἶναι σήμερα ἴσως ἡ σημαντικότερη Ὀρθόδοξη χώρα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Μὲ τὴ συντριπτικὴ ὀρθόδοξη πλειοψηφία. Φέρει μία ἱστορικὴ καὶ πνευματικὴ ταυτότητα ποὺ τὴν διαφοροποιεῖ ἀπὸ τὸν γερμανο-φραγκικὸ πυρήνα τῆς Δύσης. Παρότι ἔχει λατινογενῆ γλώσσα, ἡ Ὀρθοδοξία της τὴν διαφοροποιεῖ ἀπ’ τοὺς Φράγκους. Αὐτὴ ἡ ἰδιαιτερότητα δὲν εἶναι καθόλου γεωπολιτικὰ ἀσήμαντη. Σὲ μία Εὐρώπη ποὺ οἰκοδομήθηκε πάνω σὲ λατινικὰ καὶ προτεσταντικὰ θεμέλια, ἡ ρουμανικὴ Ὀρθοδοξία λειτουργεῖ ὡς πολιτισμικὸ ἀνάχωμα, ἀλλὰ καὶ ὡς γέφυρα πρὸς τὴν Ἀνατολή.
Ἡ πρόσφατη ἀνάδειξη τοῦ νέου ἐθνικοῦ Ὀρθόδοξου καθεδρικοῦ ναοῦ στὸ Βουκουρέστι, συναποτελεῖ καὶ τὴ συμβολικὴ δήλωση μίας γεω-ἐκκλησιαστικῆς ἰσχύος ἔναντι τῆς παλιᾶς ρωσικῆς ἐπιρροῆς στὸν Ὀρθόδοξο κόσμο. Τὸ ἐρώτημα ὅμως εἶναι κρίσιμο, ἄραγε χρησιμοποιεῖται ἡ Ρουμανία ὡς «προανάχωμα» τῆς δυτικῆς Εὐρώπης; Ἡ ἀπάντηση φαίνεται νὰ εἶναι θετική. Ἡ ἐνεργειακὴ ἀξιοποίηση τοῦ κοιτάσματος Neptun Deep στὴ Μαύρη Θάλασσα μετατρέπει τὴ Ρουμανία καὶ σὲ νέο ἐνεργειακὸ πυλώνα τῆς Εὐρώπης, μειώνοντας τὴν ἐξάρτησή της ἀπ’ τὴ Ρωσία καὶ ἐνισχύοντας τὸ στρατηγικό της ρόλο. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ Ρουμανία δὲν θὰ εἶναι ἁπλῶς σύνορο ἀσφαλείας· ἀλλὰ θὰ γίνεται καὶ σύνορο ἐνεργειακῆς ἐπιβίωσης τῆς Εὐρώπης. Παράλληλα, ἡ χώρα δέχεται καὶ ἔντονες ὑβριδικὲς πιέσεις, κυβερνοεπιθέσεις, ἐπιχειρήσεις ἐπιρροῆς, πληροφοριακὸ πόλεμο, πολιτικὴ ὑβριδικὴ πίεση καὶ ὑβριδικὸ πόλεμο κατὰ τοῦ νατιβισμοῦ τους. Ἡ ἴδια ἡ ρουμανικὴ κυβέρνηση ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν καθημερινὴ ἔνταση παρόμοιων ἀπειλῶν.
Ἡ ἱστορία μᾶς διδάσκει ὅτι τὰ «προαναχώματα» συχνὰ τὴν πληρώνουν, πολὺ αἱματηρά, αὐτὰ πρῶτα μὲ τὸ κόστος τῶν συγκρούσεων τῶν μεγάλων δυνάμεων. Ἡ Ρουμανία καλεῖται νὰ ἰσορροπήσει ἀνάμεσα σὲ τρεῖς κόσμους: τὸν δυτικὸ ἀτλαντισμό, τὴν ὀρθόδοξη παράδοση καὶ τὴν ἀνατολικὴ γεωπολιτικὴ πραγματικότητα. Ἐάν ἡ Εὐρώπη ἐπιχειρεῖ νὰ τὴ χρησιμοποιήσει ὡς ζώνη ἀναχαίτισης ἀπέναντι στὴ ρωσικὴ ἐπιρροή, τότε τὸ ἐρώτημα εἶναι ἐὰν ἡ ἴδια ἡ Ρουμανία θὰ καταφέρει νὰ παραμείνει κυρίαρχο ὑποκείμενο κράτους δικαίου ἢ θὰ μετατραπεῖ σὲ ἐργαλεῖο στρατηγικῆς ἄλλων.
Ἡ Ρουμανία σήμερα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα κράτος. Εἶναι σύνορο συγκρουόμενων πολιτισμῶν καὶ συμφερόντων. Καὶ ὅταν τὰ σύνορα τῶν πολιτισμῶν γίνονται πεδία ἀντιπαράθεσης, ἡ ἱστορία δὲν γράφεται στὰ πολιτικὰ καὶ διπλωματικὰ γραφεῖα, ἀλλὰ ἀρκετὰ αἱματηρὰ πάνω στὶς ψυχὲς τῶν ἀθώων λαῶν.
Ἡ Ὀρθοδοξία τῆς Ρουμανίας, ἡ ἐθνική της ταυτότητα καὶ ἡ γεωγραφική της θέση, τὴν καθιστοῦν ἴσως τὸν πιὸ κρίσιμο ἀνατολικὸ πυλώνα τῆς Εὐρώπης. Τό ἐρώτημα εἶναι ἂν θὰ παραμείνει πυλώνας ἢ θὰ γίνει θυσιαστήριο; Ἡ πολιτικὴ κρίση στὴ Ρουμανία μὲ τὴ κατάρρευση τῆς κυβέρνησης τοῦ πρωθυπουργοῦ Ilie Bolojan δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἐσωτερικὸ πολιτικὸ γεγονός. Εἶναι ἔνδειξη βαθύτερης γεωπολιτικῆς ρευστότητας στὴν ἀνατολικὴ Εὐρώπη. Ἡ ἀνατροπὴ τῆς φιλοευρωπαϊκῆς κυβέρνησης μέσῳ πρότασης δυσπιστίας ἀποκαλύπτει ὅτι ἡ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ συνοχὴ τῆς Ρουμανίας δοκιμάζεται σκληρά, ἀνάμεσα στὶς ἀπαιτήσεις τῶν Βρυξελλῶν γιὰ δημοσιονομικὴ πειθαρχία καὶ στὴν αὐξανόμενη ἐθνικὴ ἀντίδραση ἀπέναντι στὶς πολιτικὲς λιτότητας.
Ἡ Ρουμανία, ὡς ὀρθόδοξο κράτος καὶ στρατηγικὸ σύνορο τῆς Εὐρώπης πρὸς τὴν Ἀνατολή, ἐμφανίζεται νὰ μετατρέπεται ὅλο καὶ περισσότερο σὲ πεδίο σύγκρουσης δύο ἀντιλήψεων: τῆς ὑπερεθνικῆς εὐρωπαϊκῆς ὁλοκλήρωσης καὶ ἠλεκτρονικῆς διακυβέρνησης, καθὼς καὶ τῆς προσπάθειας ἀναβίωσης τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Ἡ πτώση τοῦ Μπολοζάν δὲν εἶναι μόνο πολιτικὴ ἧττα. Εἶναι μήνυμα ὅτι οἱ κοινωνίες τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης ἀρχίζουν νὰ ἀντιδροῦν ἀπέναντι σὲ ἕνα μοντέλο διακυβέρνησης ποὺ συχνὰ θεωρεῖται ἐπιβαλλόμενο ἀπὸ ἐξωεθνικά κέντρα ἐξουσίας. Τὸ κρίσιμο ἐρώτημα πλέον δὲν εἶναι ποιὸς θὰ κυβερνήσει τὴ Ρουμανία. Τό κρίσιμο ἐρώτημα εἶναι ποιὰ Ρουμανία θὰ προκύψει, ἡ Ρουμανία τῆς εὐρωπαϊκῆς πειθαρχίας ἢ ἡ Ρουμανία τῆς ἐθνικῆς αὐτονομίας; (Αὐτὸς ὁ προβληματισμὸς καλὸ εἶναι νὰ ἀνησυχήσει καὶ ἐμᾶς γιὰ τὴν πατρίδα μας).