1ον
Εἶναι συχνὸ τὸ φαινόμενο νὰ ἐπηρεάζονται οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ ἕνα λόγο ποὺ τὸν ἀπευθύνει κάποιος. Εἶναι πολλοὶ οἱ ἀπρόσεκτοι στοὺς λόγους τους συνάνθρωποί μας καὶ ποὺ δημιουργοῦν καταστάσεις ἀναιτίως, γιατί τοὺς λείπει ἡ διάκριση καὶ ἡ στοιχειώδης παιδεία. Τὰ ὅσα λένε προέρχονται ἀπὸ τὸν ἐσωτερικό τους κόσμο καὶ ἀπὸ τὶς πληροφορίες καὶ συκοφαντίες ποὺ διαδίδουν μερικοί ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι.
Ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος μιλάει γιὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ λόγου ποὺ εἶναι «ἀρτυμένοι μὲ πνευματικὸ ἁλάτι»: «Ἀκόμα κι ἂν πέσει μέσα σὲ χαλαρὴ καὶ ἀγύμναστη ψυχή, θὰ τὴν τονώσει, ὥστε νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὴν ἀποχαύνωσή της, ἂν πάλι πέσει σὲ σκληρὴ ψυχή, ἐπειδὴ εἶναι εὐχάριστος ὁ λόγος, θὰ μαλακώσει τὴ σκληρότητά της. Ἂς μὴ εἶναι λοιπὸν οὔτε κουραστικός οὔτε ἄτονος, ἀλλὰ νὰ ἔχει ζωντάνια καὶ νὰ εἶναι εὐχάριστος. Γιατί, ἂν ὑπέρμετρα κατηγορήσει, περισσότερο θὰ βλάψει παρὰ θὰ ὠφελήσει. Ἂν πάλι ὑπερβολικά ἀστειευθεῖ, περισσότερο θὰ λυπήσει παρὰ θὰ βοηθήσει. Σὲ ὅλες τὶς περιπτώσεις πρέπει νὰ τηρεῖται τὸ μέτρο»[1].
Ὁ Θεὸς παιδαγωγεῖ τοὺς ἀνθρώπους ἄλλοτε μὲ αὐστηρότητα καὶ ἄλλοτε μὲ ἐπιείκεια. Δὲν ἀπαιτεῖ μόνο τὴ δικαιοσύνη οὔτε μόνο τὴ φιλανθρωπία. Μόνο μὲ τὴν πρώτη θὰ ὑπῆρχε στοὺς ἀνθρώπους καταστροφή, ὅπως καὶ μόνο μὲ τὴ δεύτερη θὰ ἔκανε τοὺς ἀνθρώπους ὀκνηρούς. Χρησιμοποιεῖ καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς τρόπους, γιὰ νὰ διορθώνει τοὺς ἀνθρώπους[2].
Οἱ κληρικοί πρέπει νὰ ἔχουν διάκριση καὶ νὰ ἐνεργοῦν ἀνάλογα μὲ τὴν ψυχικὴ διάθεση τῶν ἀνθρώπων στοὺς ὁποίους ἀπευθύνονται. Πρέπει νὰ ἔχουν «πολλή σύνεση καὶ ἀμέτρητα μάτια, γιὰ νὰ παρατηροῦν μὲ προσοχὴ ἀπό παντοῦ τήν κατάσταση τῆς ψυχῆς τῶν ἀνθρώπων[3]».
Πάντα στίς συνομιλίες τῶν ἀνθρώπων ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τῆς κρίσης καὶ τῆς κατάκρισης. Κατηγοροῦνται ἀθῶοι ἄνθρωποι καί ἀθωώνονται ἔνοχοι! Συνήθως οἱ κρίσεις εἶναι ἐπιπόλαιες καὶ δέν στηρίζονται σὲ πραγματικὰ γεγονότα. Ὁ Κύριός μας μᾶς δίνει χρήσιμες συμβουλὲς γιὰ τὴν ἀποφυγὴ αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ πάθους τῆς κατάκρισης. «Μή κρίνετε τοὺς συνανθρώπους σας, γιὰ νὰ μὴ σᾶς καταδικάσει κι ἐσᾶς ὁ Θεός. Μὴ τούς καταδικάζετε, γιὰ νὰ μὴ σᾶς καταδικάσει κι ἐσᾶς ὁ Θεός. Συγχωρεῖτε, γιὰ νὰ σᾶς συγχωρήσει κι ἐσᾶς ὁ Θεός. Δίνετε, γιὰ νὰ σᾶς δώσει κι ἐσᾶς ὁ Θεός. Ἡ δωρεά του θα εἶναι πλούσια, ἄφθονη, τέλεια καὶ ξέχειλη· γιατὶ ὅ,τι μέτρο χρησιμοποιεῖτε γιὰ τοὺς ἄλλους, τὸ ἴδιο θὰ χρησιμοποιήσει καὶ γιὰ σᾶς ὁ Θεός»[4].
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ζητάει οἱ χριστιανοί μόνο νὰ μὴ κακολογοῦν κανένα, νὰ εἶναι εἰρηνικοί, ἀνεξίκακοι καὶ νὰ δείχνουν σὲ κάθε περίσταση πραότητα πρὸς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους[5]. Οἱ ἄνθρωποι τοῦ κόσμου ἔχουν διαφορετικὰ κριτήρια καὶ δὲν δέχονται τήν ἄνωθεν σοφία. Εἶναι ὑπερήφανοι, δέχονται ὡς ὀρθές μόνο τίς δικές τους κρίσεις καὶ ἀδιαφοροῦν γιὰ τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα ποὺ μπορεῖ νὰ ἔχουν στὴν κοινωνία. Ἰδιαίτερα ὅταν ἔχουν τίτλους σπουδῶν καὶ φυσικὰ χαρίσματα, προκαλοῦν σύγχυση στοὺς ἁπλούς ἀνθρώπους καὶ τοὺς ὁδηγοῦν σὲ ὀλισθηρούς δρόμους ποὺ ἔχουν ὡς τραγικό ἀποτέλεσμα τὴν περιφρόνηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ καὶ γενικότερα κάθε ἠθικῆς ἀρχῆς. Γίνονται ἄνθρωποι δίχως Θεό, δίχως ὑποχρεώσεις καὶ καθήκοντα, μὲ ἀσύδοτα δικαιώματα, ποὺ καταστρέφουν καὶ τὸν ἑαυτό τους καὶ τοὺς ἄλλους.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης
Σημειώσεις:
- Βασιλείου Λ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Α’, Ἀθήνα 1993, σελ. 714-715. 2. Αὐτόθι. 3. Ὅπ. παρ., σελ. 716. 4. Λουκ. στ’ 37-38. 5. Τιτ. γ΄ 2.