Μόλις ἐπληροφορήθημεν ὅτι Ἱεράρχαι ἐκ τῆς Ἱεραρχίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ θρόνου, μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν «αὐτόνομον» κατὰ τὴν Πατριαρχικὴν Πρᾶξιν τοῦ 1928, Ἐκκλησίαν τῆς ΚΡΗΤΗΣ, (ὅρος Α΄: τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς νήσου Κρήτης, διαφυλαττούσης τὸ ἄχρι τοῦδε αὐτόνομον αὐτῆς καθεστώς»), παρασύρουν τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην εἰς πράξεις, ποὺ καταφανῶς ἀντίκεινται εἰς τὸν ἰσχύοντα καταστατικὸν Χάρτην, ἐψηφισμένον ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κρήτης, εἰς ὅ,τι ἀφορᾶ τὸ καθεστὼς τῶν Σταυροπηγιακῶν Μονῶν τῆς νήσου. Ν. 4149/1961.
Ὑπενθυμίζομεν ὅτι τὸ ἄρθρον 89, παράγραφος 2, Ν. 4149/1961 τοῦ καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Κρήτης, εἶναι πανομοιότυπον τοῦ ἀντιστοίχου Ι΄ ὅρου τῆς Πατριαρχικῆς καὶ Συνοδικῆς Πράξεως τοῦ 1928 διὰ τὰ Σταυροπήγια τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Πρὸς ἀπόδειξιν τούτου παραθέτομεν τὸ κείμενον τοῦ ὅρου τῆς Πράξεως τοῦ 1928, ποὺ ἀφορᾶ τὰ Σταυροπήγια τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος:
«Διατηροῦνται ἀπαραμείωτα τὰ κανονικὰ δικαιώματα τῆς Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ἐπὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι Ἱερῶν Πατριαρχικῶν καὶ Σταυροπηγιακῶν Μονῶν, μνημονευομένου ἐν αὐτοῖς τοῦ ὀνόματος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου καὶ ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς ἀνακοινουμένης πρὸς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην τῆς ἐκλογῆς τῶν νέων ἡγουμενοσυμβουλίων τῶν Μονῶν τούτων. Ἀλλ’ ἡ διοίκησις ὅμως τῶν Μονῶν καὶ ἡ ἐν γένει διαχείρισις καὶ ὁ ἐπ’ αὐτῶν ἔλεγχος ὑπάγονται ὑπὸ τὴν ἄμεσον δικαιοδοσίαν τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἐφαρμοζούσης καὶ ἐπὶ τῶν Μονῶν τούτων τὰς ἰσχυούσας διατάξεις διὰ τὰς ἐκ τῇ ἰδίᾳ αὐτῆς περιοχῇ Ἱερὰς Μονάς. Ἡ διάλυσις ὅμως τυχὸν ἤ συγχώνευσις Πατριαρχικῆς τινος Σταυροπηγιακῆς Μονῆς, διενεργεῖται πάντοτε μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον».
Τὸ αὐτὸ κείμενον τῆς Πατριαρχικῆς Πράξεως, ὅρος Ι΄ 1928 παρατίθεται καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 89 παράγραφος 2 τοῦ Ν. 4149/1961· ἀλλάζουν μόνον οἱ ὅροι Ἐν Ἑλλάδι, -ἐν Κρήτῃ, Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος – Ἱερὰ Ἐπαρχιακὴ Σύνοδος τῆς Κρήτης.
Ὀρθῶς ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἑλλάδος ἀντέστη εἰς τὴν μὴ διατάραξιν τοῦ καθεστῶτος τῶν Πατριαρχικῶν Σταυροπηγίων ἐν Ἑλλάδι.
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Καλοῦμεν τὸν Σεβασμιώτατον Ἀρχιεπίσκοπον Κρήτης κ. ΕΥΓΕΝΙΟΝ, ὡς καὶ σύσσωμον τὴν Ἱερὰν Ἐπαρχιακὴν Σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κρήτης, νὰ μὴ ἐνδώσουν εἰς ἐνδεχομένας πιέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ὡς συνέπειαν τὴν καταστρατήγησιν τοῦ ἰσχύοντος νομικοῦ Συνταγματικοῦ καθεστῶτος τῶν Σταυροπηγίων τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου (Ν. 4149) 1961, ἄρθρ. 89 παρ. 2 ἑξῆς τῆς Κρήτης.
Ἐν κατακλεῖδι ὑπενθυμίζομεν ὅτι συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 3 τῆς Συμβάσεως τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ Κρητικῆς Πολιτείας τῆς 14η Ὀκτ. 1900 «ὁ Μητροπολίτης Κρήτης μόνος, οὐχὶ οἱ Ἐπίσκοποι τῆς Νήσου (= Ἀρχιεπίσκοπος σήμερον) διατηρῶν τὴν ἐν τῷ Συνταγματίῳ τῶν Μητροπολιτῶν τοῦ Οἰκουμενικοῦ θρόνου θέσιν αὐτοῦ προσκαλούμενος ἐν τῇ σειρᾷ αὐτοῦ θὰ παρακάθηται, ὡς μέλος τῆς Ἁγίας καὶ Ἱερᾶς Συνόδου». Ἰω. Κονιδάρη, θεμελιώδεις διατάξεις… σελ. 218, ἐκδ. Σακκούλα 1999, Ἀθῆναι, ὡς φωνὴ τῆς Ἐπαρχιακῆς Συνόδου.