Του πρωτοπρεσβύτερου και εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών Ταξιάρχη Ιστιαίας Ευβοίας π. Στέφανου Στεφόπουλου
Η ανθρωποσοφική ιατρική αποτελεί ένα σύστημα συμπληρωματικής ή εναλλακτικής θεραπευτικής που θεμελιώθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από τον Αυστριακό φιλόσοφο και εσωτεριστή Ρούντολφ Στάινερ (Rudolf Steiner), σε συνεργασία με την Ολλανδή γιατρό Ίτα Βέγκμαν (Ita Wegman).
Βασίζεται στο ομώνυμο φιλοσοφικό σύστημα της Ανθρωποσοφίας, το οποίο φιλοδοξεί να “εμπλουτίσει” την δυτική επιστημονική γνώση με μια πνευματική, ολιστική θεώρηση του ανθρώπου και του σύμπαντος που καμμία σχέση όμως δεν έχει με τις χριστιανικές αξίες και αρχές.
Σύμφωνα με τα θεμελιώδη αξιώματα της ανθρωποσοφικής θεωρίας, ο άνθρωπος δεν αποτελείται αποκλειστικά από το φυσικό-υλικό σώμα, αλλά διαρθρώνεται από μια πολυεπίπεδη σύσταση. Δηλαδή, το φυσικό σώμα, το «αιθερικό» ή ζωτικό σώμα (που διέπει τις βιολογικές λειτουργίες), το «αστρικό» σώμα (φορέα των συναισθημάτων και των παθών) και το «εγώ» ή πνευματικό στοιχείο, το οποίο προσδίδει στον άνθρωπο ατομικότητα και αυτοσυνειδησία.
Στο πλαίσιο αυτής της κοσμοθεωρίας, η νόσος δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια τυχαία οργανική δυσλειτουργία ή βλάβη που πρέπει να κατασταλεί με χημικά μέσα, αλλά ως μια βαθύτερη κρίση ή ανισορροπία μεταξύ αυτών των τεσσάρων επιπέδων, η οποία συχνά ερμηνεύεται με καρμικές προεκτάσεις ή ως μια ευκαιρία πνευματικής ωρίμανσης.
Οι θεραπευτικές μέθοδοι που αξιοποιούνται περιλαμβάνουν ειδικά σκευάσματα φυτικής, ζωικής ή ορυκτής προέλευσης (όπως παρασκευάσματα ομοιοπαθητικού τύπου, με χαρακτηριστικότερη την εφαρμογή εκχυλισμάτων γκραντελίου ή Viscum album για την ογκολογία), καθώς και μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις, όπως η ρυθμική μάλαξη, η ευρυμθία, η καλλιτεχνική θεραπεία και ειδικές ψυχοθεραπευτικές τεχνικές.
Τι γνώμη έχει η ιατρική επιστήμη;
Από την πλευρά της η θεσμική ιατρική κοινότητα διατηρεί έντονες επιφυλάξεις, τονίζοντας την απουσία επαρκών, εμπεριστατωμένων κλινικών αποδείξεων για την αποτελεσματικότητά τους σε σοβαρές παθήσεις, ενώ εκφράζονται σοβαροί κίνδυνοι από την πιθανή καθυστέρηση της έγκαιρης συμβατικής θεραπείας.
Ορθόδοξη κριτική.
Από τη σκοπιά της Ορθόδοξης θεολογίας και ποιμαντικής, η ανθρωποσοφική ιατρική και η κοσμοθεωρία που τη γεννά αντιμετωπίζονται με αυστηρή κριτική και σαφή αποδοκιμασία.
Η Εκκλησία διακρίνει θεμελιώδεις αντιφάσεις ανάμεσα στις ανθρωποσοφικές δοξασίες και στο χριστιανικό δόγμα.
Κατ’ αρχάς, η Ανθρωποσοφία του Στάινερ είναι βαθύτατα επηρεασμένη από τον δυτικό εσωτερισμό, τη θεοσοφία, τις ανατολικές θρησκείες και τα δόγματα περί μετεμψύχωσης (ενσάρκωσης και καρμικής αναπόφευκτης πορείας), στοιχεία που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τη χριστιανική διδασκαλία περί της μοναδικότητας της ανθρώπινης ζωής, της ανάστασης των νεκρών και της προσωπικής σχέσης του ανθρώπου με τον Τριαδικό Θεό.
Επιπλέον, η ορθόδοξη κριτική εντοπίζει σοβαρό θεολογικό πρόλβλημα στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται η ασθένεια και ο ανθρώπινος πόνος. Ενώ η Εκκλησία βλέπει την ασθένεια ως συνέπεια της πτώσης του ανθρώπου στη φθορά και καλεί τον πιστό στην υπομονή, στην προσευχή και στην αξιοποίηση της επιστημονικής ιατρικής ως δώρου Θεού για την ανακούφιση του πόνου, η ανθρωποσοφική οπτική τείνει να θεοποιεί τις κοσμικές δυνάμεις, να προβάλλει μια πανθεϊστική αντίληψη για τη φύση και να υποκαθιστά τη λυτρωτική χάρη του Θεού με τεχνικές αυτογνωσίας, πνευματικής άσκησης και εσωτερικής «μύησης».
Για τους ορθόδοξους θεολόγους, η προσφυγή σε θεραπευτικά συστήματα που εδράζονται σε αποκρυφιστικές ή αντιχριστιανικές φιλοσοφικές βάσεις ενέχει τον κίνδυνο της πνευματικής απομάκρυνσης από την Εκκλησία, καθώς αποδίδεται θεραπευτική ισχύς σε δυνάμεις ξένες προς την Πνευματική ζωή και την εν Χριστώ σωτηρία.
Όλες οι χριστιανικές ομολογίες και η Ορθόδοξη Εκκλησία μας απορρίπτουν την Ανθρωποσοφία κυρίως για δογματικούς και θεολογικούς λόγους:
Η φύση του Χριστού:
Στον Χριστιανισμό, ο Ιησούς Χριστός είναι ο μονογενής Υιός του Θεού, Θεάνθρωπος, και η σωτηρία έρχεται διαμέσου της Σταύρωσης και της Ανάστασής Του ως ιστορικό γεγονός για τη λύτρωση της ανθρωπότητας.
Στην Ανθρωποσοφία, ο «Χριστός» θεωρείται μια υπερβατική, κοσμική πνευματική οντότητα (ο «Χριστιανικός Παλμός» / Christ Impulse) που απλώς κατοίκησε προσωρινά στον άνθρωπο Ιησού της Ναζαρέτ κατά τη βάπτιση, εντάσσοντας το πρόσωπο του Χριστού σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοσμικής εξέλιξης.
Δόγματα περί ψυχής και μετενσάρκωσης:
Η Ανθρωποσοφία ενσωματώνει στοιχεία ανατολικών φιλοσοφιών, όπως η μετενσάρκωση και το κάρμα, τα οποία είναι αντίθετα με τη χριστιανική διδασκαλία (σύμφωνα με την οποία «άπαξ αποθανείν τοις ανθρώποις, μετά δε τούτο κρίσις»).
Πηγές της πίστης:
Ο Χριστιανισμός βασίζεται στην Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση (ή το Magisterium στην Καθολική Εκκλησία). Η Ανθρωποσοφία βασίζεται στην «πνευματική επιστήμη» και τις προσωπικές εσωτερικές αποκαλύψεις-ερευνήσεις του Ρούντολφ Στάινερ στον υπεραισθητό κόσμο.
Συμπέρασμα:
Αν και η Ανθρωποσοφία χρησιμοποιεί συχνά χριστιανική ορολογία (αναφέρεται στον Χριστό, στα μυστήρια, στις γιορτές), καμία επίσημη ιστορική χριστιανική εκκλησία δεν την αναγνωρίζει. Η μόνη εξαίρεση είναι η αυτόνομη κίνηση της Χριστιανικής Κοινότητας (The Christian Community), η οποία όμως κινείται εντελώς εκτός των παραδοσιακών δογματικών ορίων του ιστορικού Χριστιανισμού.
(Περισσότερα στο άρθρο του αειμνήστου μακαριστού π. Αντωνίου Αλεβιζόπουλου με τίτλο: “Η ΑΝΘΡΩΠΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ RUDOLF STEINER”)
Η “Χριστιανική Κοινότητα» (The Christian Community – Die Christengemeinschaft)
Η μοναδική θρησκευτική οντότητα που συνδέει άμεσα τη χριστιανική λατρεία με την Ανθρωποσοφία είναι η Χριστιανική Κοινότητα, η οποία ιδρύθηκε στη Γερμανία το 1922.
Ποιοι τη δημιούργησαν: Ιδρύθηκε από Λουθηρανούς θεολόγους και κληρικούς σε συνεργασία με τον ίδιο τον εισηγητή της Ανθρωποσοφίας, τον Ρούντολφ Στάινερ (Rudolf Steiner).
Τι είναι: Δεν αποτελεί τμήμα κάποιου παραδοσιακού προτεσταντικού ή καθολικού δόγματος, αλλά μια ανεξάρτητη θρησκευτική κίνηση ανανέωσης. Συνδυάζει μια μορφή μυστηριακής λατρείας (που θυμίζει λειτουργικά τη Θεία Λειτουργία) με τις εσωτερικές, πνευματικές κοσμοθεωρίες της Ανθρωποσοφίας. Παρότι χρησιμοποιεί χριστιανική ορολογία και τελεί «μυστήρια», η θεολογία της βασίζεται στις αποκρυφιστικές και κοσμικές-εξελικτικές αντιλήψεις του Στάινερ για τον Χριστό, αποστασιοποιημένες από τα επίσημα δόγματα των ιστορικών χριστιανικών ομολογιών και φυσικά της Ορθοδόξου Εκκλησίας. (περισσότερα στο σχετικό άρθρο του αναπληρωτή καθηγητή του ΑΠΘ πρωτοπρεσβυτέρου Βασιλείου Γεωργόπουλου με τίτλο: “ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ. Μία προσπάθεια σύζευξης του Χριστιανισμού με αποκρυφιστικές δοξασίες” )
Πως λειτουργεί η Ανθρωποσοφική “Ιατρική”;
- Χρησιμοποιεί διάφορες θεραπευτικές πρακτικές:
- Φυτικά και ορυκτά σκευάσματα όπως φάρμακα που παρασκευάζονται σύμφωνα με τις αρχές της ανθρωποσοφίας.
- Ομοιοπαθητικού τύπου παρασκευάσματα. Χρησιμοποιούνται και αραιωμένες ουσίες.
- Ευρυθμιστική θεραπεία (Eurythmy).
- Πρόκειται περί ειδικών κινήσεων του σώματος που συνδέονται με την ανθρωποσοφική αντίληψη περί αρμονίας σώματος και ψυχής.
- Ρυθμικό μασάζ.
- Καλλιτεχνικές θεραπείες όπως ζωγραφική, μουσική, πηλός και άλλες δημιουργικές δραστηριότητες.
- Γκι (ιξός).
- Χρησιμοποιείται σε ορισμένες ανθρωποσοφικές θεραπείες καρκίνου.
Δράσεις στην Ελλάδα.
Δεν θα μπορούσε , προφανώς, να λείπουν οι ανθρωποσοφιστές από τη χώρα μας. Δραστηριοποιούνται σε πολλά επίπεδα μέσω του σχετικού τους Ινστιτούτου.
Μάλιστα πρόσφατα πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα συνέδριο με τίτλο:
«Προς μια νέα κατανόηση της ανάπτυξης και της υγείας των παιδιών» με διοργανωτές το Ινστιτούτο Ανθρωποσοφικής Ιατρικής και το ιατρικό τμήμα του Goetheanum (διεθνές πνευματικό και διοικητικό κέντρο συντονισμού της “Γενικής Ανθρωποσοφικής Εταιρείας” και της “Ελεύθερης Ανώτατης Σχολής Πνευματικής Επιστήμης” και εδρεύει στο Ντόρναχ της Ελβετίας).
Ομιλήτριες ήταν οι Dr. Karin Michael και Dr. Marion Debus.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο σχολείο Waldorf «Τριανέμι» στο Μαρούσι το οποίο ακολουθεί τις ανθρωποσοφικές θεωρίες περί εκπαίδευσης των παιδιών.
Τα θέματα περιλάμβαναν την παιδική και εφηβική ανάπτυξη, τη συναισθηματική ανθεκτικότητα και τις συμπεριφορικές προκλήσεις.
Προσοχή, λοιπόν, χριστιανοί στην εφαρμογή αμφίβολων έως και απορριπτέων ως επικίνδυνων γιά την ψυχοσωματική υγεία των ανθρώπων τεχνικών και φιλοσοφικών θεωριών που αντιτίθενται ανοιχτά και απροκάλυπτα στις χριστιανικές αρχές και αλήθειες του Ευαγγελίου. Άλλωστε, ως γνωστόν, “ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός”!




