Προσπάθησαν κάποιοι – ἀνεπιτυχῶς μᾶλλον – νὰ ὑποστηρίξουν τὰ νέα κατορθώματα τοῦ Μητροπολίτη τῆς συμπρωτεύουσας. Ἀφοῦ πρῶτα ἐξέθεσαν τὸν ἴδιο δημοσιεύοντας τὸ βιντεάκι μὲ τὸ ᾆσμα του μέσα στὴν ἀσκητικὴ Μικρὰ Ἁγία Ἄννα τοῦ Ἄθω, ἦλθαν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ κάμουν τὰ πράγματα χειρότερα, προσπαθώντας νὰ στηρίξουν στὴν ἐκκλησιαστική μας “παράδοση” τὰ καινὰ αὐτὰ ἐπισκοπικὰ πεπραγμένα.
Πράγματι, οἱ ἱερεῖς παλαιότερα στὰ πανηγύρια τῶν χωριῶν καὶ ἔσερναν τοὺς χοροὺς καὶ τραγουδοῦσαν ἁγνὰ δημοτικὰ τραγούδια σὲ χοροὺς σεμνοὺς καὶ ἡρωικούς. Τὸ “στὸ, ’πα καὶ στὸ ξαναλέω” μπορεῖ μὲν νὰ χαρακτηρισθεῖ παραδοσιακό, ἀλλὰ ἔχει ἔντονα ἐρωτικὸ περιεχόμενο. Μιλᾶμε φυσικὰ γιὰ ἀνθρώπινο ἔρωτα καὶ ὄχι τὸν θεῖο! Τί δουλειὰ λοιπὸν ἔχει ἕνας ὀρθόδοξος ἀρχιερέας νὰ τραγουδᾶ – σημειωθήτω μὲ νταλκὰ – ἕνα τέτοιο ἀσματίδιο στὰ ἀσκητικὰ βράχια τῆς ἀπόκρημνης μικραγιαννανίτικης συνοδείας; Φαίνεται τὸ τραβοῦσε ἡ ἑορταστικὴ πνευματικὴ ἀτμόσφαιρα…
Εἶναι, μᾶς λένε, παραδοσιακὸ συνήθειο τῶν ἁγίων πατέρων, ὅταν εἶναι νὰ χαλαρώσουν ἀπὸ τὸν σκληρὸ ἀσκητικὸ ἀγώνα, νὰ λένε καὶ κανένα τραγουδάκι ἢ καλαμπουράκι. Δεκτό. Οἱ ἅγιοι πατέρες δὲν ἦταν ποτὲ εὐσεβιστές. Εἰδικότερα οἱ Ὀρθόδοξοι. Ἀλλά, εὐλογημένοι συνήγοροι τοῦ Φιλοθέου, ἐρωτικόν; Ἀπὸ ποῦ καὶ ὥς ποῦ; Νὰ πῶ ἕνα πατριωτικό, ἕνα δημοτικὸ, ἕνα θεῖον ἐρωτικὸν ᾆσμα, ὅπως εἶναι ὅλα σχεδὸν τὰ ἐκκλησιαστικὰ τροπάρια, τὸ κατανοῶ καὶ τὸ ἐπικροτῶ. Ἀλλὰ, τὸ “τὸ ’πα καὶ στὸ ξαναλέω” ἀπευθύνεται σὲ ἀνθρώπινο ἐμπαθὲς αἴσθημα. Πῶς κολλάει στὴ μοναχικὴ συνείδηση τῶν ἀκροατῶν καὶ τῶν ἐκτελεστῶν αὐτοῦ; Θὰ τρίζουν τὰ κόκκαλα τῶν ἁγιορειτῶν ἀσκητῶν καὶ τοῦ ὁσίου Παϊσίου τοῦ νεότερου, ποὺ ἔλεγε πὼς ἀκόμη καὶ οἱ ἁγιορείτικες ἀγρυπνίες ἀποτελοῦν ὑλικὲς ἀπολαύσεις…
Ὁ μοναχὸς στερεῖται ἀκόμη καὶ τῶν φυσικῶν καὶ ἀθώων ἡδονῶν. Προκειμένου καὶ νὰ μὴ σκανδαλίσει, κυρίως ὅμως γιὰ νὰ γευθεῖ τῶν πολὺ ἀνωτέρων, τῶν θεϊκῶν. Ἀφήνω τὸ δεύτερο σκέλος. Μένω στὸ πρῶτο. Καὶ μόνο ποὺ σκανδάλισε ὁ ἅγιος Θεσσαλονίκης, θὰ πρέπει νὰ μὴ τὸ ξανακάνει εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὸ ἀποστολικὸ “οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα”. Τὸ πρόβλημα μὲ τὸν συγκεκριμένο ἐπίσκοπο ἐπιτείνεται, καθὼς πρόκειται γιὰ σεσημασμένο περὶ τὰ σχετικά. Ἔχει ἤδη σκανδαλίσει μὲ τὶς κοσμικὲς συναυλίες μέσα σὲ ναοὺς τῆς Θεσσαλονίκης τὸ πανελλήνιο ποίμνιο. Τώρα ἔρχεται ὁ ἴδιος νὰ μᾶς τὰ ψάλλει σὲ συχνότητες ἐρωτικῶν καημῶν καὶ παθῶν. Πρὸς τί ὅλο αὐτό; Δὲν μᾶς ἀρκεῖ ἡ περιρρέουσα ἐκκοσμίκευση, ποὺ θέλουμε νὰ τὴν ἐνδύσουμε καὶ νομιμοποιήσουμε μὲ ἐπίσημα ἐκκλησιαστικὰ ἄμφια;
Κάποτε στὴ Σιμωνόπετρα ὁ μακαριστὸς Αἰμιλιανὸς “τσάκωσε” μερικὰ καλογέρια του νὰ ἀστειεύονται περὶ τῆς ἡδονῆς τῆς βρώσεως σὰν τῆς μοναδικῆς ἐναπομεινούσης σὲ αὐτούς. Καὶ ὀλίγον ἔλειψε νὰ τοὺς ἐκδιώξει ἀπὸ τὴν ἀδελφότητα. Τὸ θέμα εἶναι ἂν αὐτὸ τὸ τραγούδι ὄντως ἤθελε νὰ “ἐκτονώσει” τοὺς παρευρισκομένους μοναχούς, ἱερεῖς καὶ τὸν ἄδοντα ἐπίσκοπο ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ ράσου. Τότε ὄντως τὸ πρόβλημα πάει πολὺ βαθιά…
Σὲ μία ἀπέλπιδα, ὅσο καὶ ἀφελῆ κατὰ τὴ γνώμη μου, προσπάθεια νὰ δικαιολογήσει τὰ ἀδικαιολόγητα ὁ Παναγιότατος προσέφυγε στὸν γραπτὸ λόγο. Ἦταν ἐντελῶς ἀχρείαστο. Δὲν συμμαζεύεται ἔτσι ἡ Σταμούλικη θεολογία ποὺ ἐπικράτησε τελευταῖα στὸ ΑΠΘ καὶ σὲ ὁλόκληρη τὴν ἐκεῖ μεγαλούπολη. Ἐδῶ νὰ κλείσω μὲ τὸν ὅσιο Πορφύριο.
Στόχος μας εἶναι ἡ καλοπροαίρετη κριτική. Γνώμη τοῦ γράφοντος εἶναι πὼς ὁ ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης παρασύρθηκε σὲ μία ποιμαντικὴ νοοτροπία ποὺ δὲν τοῦ ταιριάζει οὔτε κἄν σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο. Τὸ περιστατικὸ μὲ τὸν ὅσιο Πορφύριο πιστεύω εἶναι ἀρκετὸ πρὸς θεραπείαν ὅποιων παρεξηγήσεων ἔνθεν κακεῖθεν. Ὅταν ὁ Χρ. Γιανναρᾶς σὰν ὁδοστρωτήρας ἐπέλαυνε στὴ χριστιανικὴ νεολαία μὲ τὰ ἔργα του ποὺ προσπαθοῦσαν μὲ ἄκομψο πολλάκις τρόπο νὰ παντρέψουν θεῖο καὶ ἀνθρώπινο ἔρωτα, ὁ ἐρωτηθεὶς ὅσιος Πορφύριος γιὰ τὰ γραφόμενα τοῦ μεγάλου ἐκείνου συγγραφέως ἀπάντησε: “οὐκ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει οἱ θεόφρονες παρὰ τὸν κτίσαντα”. Ἂς εἴμαστε λοιπὸν προσεκτικοὶ στὴν ἀνάγνωση τῆς Παράδοσης. Πολλὲς φορὲς ἐκεῖ ποὺ νομίζουμε πὼς πράττουμε τὸ ἀγαθό, μᾶλλον κάνουμε περισσότερο κακὸ ἀπὸ ὅσο φανταζόμαστε. Ἂς μείνουμε λοιπὸν στὰ πλαίσια τῆς πλούσιας ἀσκητικῆς – θεοερωτικῆς μας παράδοσης καὶ εὐλάβειας. Αὐτὴ φτάνει καὶ περισσεύει…
Ἂς μεταφερθοῦμε στὸ Βυζάντιο. Θὰ μπορούσαμε νὰ φανταστοῦμε ἕνα Γρηγόριο Παλαμᾶ ἢ ἕνα Συμεὼν Θεσσαλονίκης νὰ συνοδεύουν μαζὶ μὲ λαϊκοὺς καὶ μοναχοὺς ἕνα ἐρωτικὸ τραγουδάκι, ἔστω καὶ ἀθῶο; Ἐξάπαντος θὰ κοκκίνιζαν ἀπὸ ντροπή. Πόσο μᾶλλον θὰ αἰσθάνονταν ἄβολα ἂν αὐτὸ γινόταν στὸν φρικτὸ Ἄθωνα… Νομίζω εἰπώθηκαν πολλά. Ὁ καθένας ἂς ἀναλάβει τὶς εὐθύνες του. Ἡ νεολαία δὲν ἕλκεται στὴν Ἐκκλησία μὲ αὐτὰ τὰ κολπάκια, παρὰ μόνο γιὰ λίγο καὶ μέχρι ἴσως λίγο μετὰ τὴν εἴσοδο σὲ αὐτήν…
Κ. Ν.