ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΛΟΥΚΑ
15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026
Ἀπόστολος: Ἐφ. β΄ 14-22
Εὐαγγέλιον: Λκ. ι΄ 25-37
Ἦχος: βαρύς – Ἑωθινόν: Β΄
ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
«ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι» (Λουκ. Ι΄ 35).
Ὁ «ἐκπειράζων» νομικός!
Σαφῶς, φίλοι μου ἀναγνῶσται, ἡ διάθεσις τοῦ νομικοῦ τῆς σημερινῆς Εὐαγγελικῆς περικοπῆς, δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη! Πλησιάζει πρὸς τὸν Διδάσκαλον προτιθέμενος νά «πειράξῃ» καὶ δυσκολεύσῃ τὸν Κύριον καὶ δείξῃ ὅτι ὑπερέχει κατὰ τὴν γνῶσιν! Ὅμως, δὲν γνωρίζει, ὅτι ὁ Διδάσκαλος … γνωρίζει πλήρως τὰς προθέσεις του! Ἐρωτᾷ, – ὡς δῆθεν μὴ γινώσκων, – ἐρώτησιν, ἥντινα ἐν συνεχείᾳ ἀπαντᾶ οὗτος ὁ ἴδιος! Ἂς ἴδωμεν τί συνέβη …
«Ἰδοὺ νομικός τις ἀνέστη ἐκπειράζων αὐτὸν καὶ λέγων· διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτόν· ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν»! Ἐπίστευεν οὗτος ὁ νομικός, ὅτι ἡ γνῶσις τοῦ Θείου νόμου ἦτο ἀρκετὴ νά τόν καταστήσῃ κληρονόμον τῆς Οὐρανίου Βασιλείας! Ὅμως, ὁ Διδάσκαλος, πέραν τῆς γνώσεως τοῦ Νόμου, ἥτις, ὅμως, μόνη, σαφῶς καὶ δὲν ἀρκεῖ διὰ τὴν σωτηρίαν, τὸν προτρέπει καὶ τοῦ ὑποδεικνύει νά … ποιῇ καὶ ἐργάζῃται τὰς δύο ταύτας κορυφαίας ἐντολάς! «Εἶπε δὲ αὐτῷ· ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ»! Οὗτος, ὅμως, μὴ γνωρίζων (;) καὶ ἐπειδὴ «θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τὸν ἑαυτόν του, ἐπειδή, καθὼς ἀπεδείχθη, ἔθεσεν εἰς τὸν Ἰησοῦν ἐρώτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τοῦ ἦτο γνωστὴ ἡ ἀπάντησις, εἶπε πρὸς τὸν Ἰησοῦν· καὶ ποῖον σύμφωνα μὲ τὴν Γραφὴν πρέπει νὰ θεωρῶ πλησίον μου;» (Λουκ. Ι΄ 29, μετάφρασις Παν. Τρεμπέλα)!
Ὁ Σαμαρείτης καὶ ὁ … ἐχθρός του!
Τότε ὁ Κύριος, ἀρχίζει νά ἀφηγῇται τὴν γνωστὴ παραβολή, τὴν ἐπιλεγομένην «τοῦ καλοῦ Σαμαρείτου»! Βεβαίως, δὲν θὰ ἀναφερθῶμεν λεπτομερῶς εἰς ταύτην! Θὰ ἐμμείνωμεν ὅμως, εἴς τινα σημεῖα τὰ ὁποῖα καὶ θεωροῦμεν ἰδιαιτέρως κεφαλαιώδη ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ θὰ ἐπεκταθῶμεν!
Ὁ ὁδοιπόρος, ὁ καταβαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἱεριχώ, εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὅστις ἀποδιδράσκει ἀπὸ τὸν χῶρον τοῦ Θεοῦ, (ὡς ἐθεωρεῖτο τότε ἡ Ἱερουσαλήμ) καὶ «καταβαίνει» πρὸς τὴν … ἁμαρτίαν (ὡς, ἐπίσης ἐθεωρεῖτο τότε ἡ Ἱεριχώ)! Περιέπεσε, συνεπῶς, οὗτος, εἰς ληστάς, οἵτινες τὸν ἐλήστευσαν καὶ τὸν ἐκακοποίησαν … ἕως θανάτου! Οὗτοι οἱ λησταί, συμβολίζουσι τὰ δαιμονικὰ πάθη καὶ τὰς ἁμαρτίας ἅτινα κακοποιοῦσι καὶ καταδυναστεύουσι τὰς ψυχάς …! Οἱ ὁδεύοντες καὶ γενόμενοι κατὰ τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔκειτο ὁ ἡμιθανὴς Ἰουδαῖος, ὁ ἱερεύς, δηλαδή, καὶ ὁ λευΐτης, «ἐλθόντες καὶ ἰδόντες ἀντιπαρῆλθον»! Εἶναι, οὗτοι, ἐκεῖνοι οἵτινες βλέπουσι καὶ διαπιστοῦσι τὴν κατάστασιν τοῦ τραυματίου, πλὴν ὅμως, ἀδυνατοῦσιν νά προσφέρωσιν εἰς αὐτὸν ὅ,τι τὸ ἀναγκαῖον καὶ χρήσιμον! Ὅμως, ὁ τρίτος, «Σαμαρείτης δέ τις ὁδεύων ἦλθε κατ᾿ αὐτόν»…! Οὗτος, ὅστις καὶ θὰ ἀνεμένετο νά ἀδιαφορήσῃ, (λόγῳ τοῦ χρονίου μίσους ὅπερ ὑπέβοσκε μεταξὺ Ἰουδαίων καὶ Σαμαρειτῶν) ἀντιθέτως … «ἰδὼν αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη, καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον, ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος ἤγαγεν αὐτὸν εἰς πανδοχεῖον καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ»!
Προσφέρει οὗτος, πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο! Ἠμέλησε τὴν ἰδικήν του πορείαν καὶ ἀποστολήν, περιεποιήθη ὅσον ἠδύνατο τὰ τραύματα τοῦ Ἰουδαίου, ἐπεβίβασε τοῦτον εἰς τὸ ὑποζύγιόν του, τὸν ἔφερεν εἰς τὸ πλησιέστερον πανδοχεῖον καὶ ἔμεινε καὶ διενυκτέρευσε μετ’ αὐτοῦ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς νυκτός! Ἀλλά, «καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθών, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι».
«Ποῖος, λοιπόν, ἐκ τούτων τῶν τριῶν, νομίζεις ὅτι ὑπῆρξεν ὄντως πλησίον, δι’ ἐκεῖνον τὸν ἐμπεσόντα εἰς τοὺς ληστάς; Ὁ δὲ νομικὸς ἀπήντησεν˙ ἐκεῖνος ὅστις ἔδειξεν εἰς τοῦτον ἀγάπην. Τοῦ εἶπε λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς˙ πήγαινε καὶ ἐσὺ καὶ πρᾶξε ὁμοίως»! Διὰ τούτων τῶν λόγων, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί μου, κλείει ὁ Διδάσκαλος (καθ’ ἑρμηνείαν), τὴν ἐν προκειμένῳ παραβολήν!
Τὸ πανδοχεῖον, ὁ πανδοχεὺς καὶ τὰ δηνάρια!
Θὰ ἐμμείνωμεν, ὅμως, εἰς τὸ «πανδοχεῖον» τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν παραβολήν, διότι τοῦτο εἰς τὴν ἑρμηνείαν του, ἀποτελεῖ τὴν «πεμπτουσίαν» τῆς σωτηρίας ἡμῶν. Ὁ Σαμαρείτης, λοιπόν, φέρει τὸν τραυματία Ἰουδαῖον εἰς τὸ Πανδοχεῖον διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν καὶ τελείαν θεραπείαν του! Ὁ Κύριος ὅστις διδάσκει τὴν παραβολὴν καὶ ὁ ὁποῖος ἐν προκειμένῳ εἰκονίζεται ὡς ὁ «Καλὸς Σαμαρείτης», δὲν ὁλοκληρώνει τὴν θεραπείαν τοῦ ἀσθενοῦς, ὄχι διότι δὲν … δύναται, ἀλλὰ διὰ νὰ μᾶς δείξῃ, ὅτι, κατ’ ἰδικήν Του βούλησιν καὶ παραχώρησιν, ἔχει ἀφήσει τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν Ἁγίαν Του Ἐκκλησίαν! Ἔχει ἀκόμη μεγαλυτέραν σημασίαν τὸ γεγονός, ὅτι δεσμεύει καὶ ὑποχρεώνει – θὰ ἐλέγομεν – τὸν «πανδοχέα», δηλαδὴ τὸν ἱερέα, ἵνα μεριμνήσῃ διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τραυματίου, ἀφ’ ἑνός μέν, δαπανῶν τὰ δύο δηνάρια, τὰ ὁποῖα προσέφερεν ὁ Σαμαρείτης, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου … δαπανώμενος, ἀφοῦ … «ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι»!
Τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, συνεπῶς, μόνον μέσῳ τῆς Ἐκκλησίας δυνάμεθα νά εὕρωμεν. Ὅσον «καλὸς» καὶ «ἐνάρετος» καὶ «ἀθῶος» καὶ ἂν φαίνεται ὁ ἄνθρωπος, – βάσει τῆς Θείας Διδασκαλίας – δὲν δύναται νά κληρονομήσῃ τὴν Οὐράνιον Βασιλείαν, ἐὰν δὲν ἔχη τὴν … ἀπόλυτον ἐξάρτησίν του ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Ἐκκλησίαν! Τοῦτο δέ, διότι ἡ σωτηρία ἡμῶν δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς … ἀναμαρτησίας καὶ τῆς βιώσεως τῶν καλῶν ἔργων, ἀλλὰ διὰ τῶν σωστικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει ἡ … Ἁγία Μήτηρ ἡμῶν! Τὰ δύο ἐκεῖνα «δηνάρια», εἰκονίζουσι, – κατ’ ἄλλους ἑρμηνευτάς, – τὸ Πανάγιον Σῶμα καὶ τὸ Πανακήρατον Αἷμα τοῦ Κυρίου μας, κατὰ τὴν γνώμην ἄλλων, … τὰ δύο, κατ’ ἐξοχήν, σωστικὰ μυστήρια, τὴν Θείαν Μετάνοιαν καὶ Ἐξομολόγησιν καὶ τὴν Θείαν Κοινωνίαν, κατὰ μίαν δέ, τρίτην πατερικὴν ἐκδοχήν, ὅλας τὰς σωτηριώδεις ἐκείνας ἐνεργείας διὰ τῶν ὁποίων ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία, ἐπεξεργάζεται καὶ ἐνεργεῖ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν! Ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας – λέγει ὁ Ἱερὸς Ἅγιος Αὐγουστῖνος, – δὲν ὑπάρχει σωτηρία καί, … δὲν δύναται νά καλῇ τις τὸν Θεὸν … Πατέρα, ἐὰν δὲν ἔχη καὶ τὴν Ἐκκλησίαν … Μητέρα! Ἐμμένομεν, εἰς τὴν δογματικὴν ταύτην θέσιν, διότι, ἐντόνως κυριαρχεῖ ἡ ἄποψις, ὅτι ἀρκεῖ εἰς τὸν ἄνθρωπον μία, σχετικῶς, καλὴ διαγωγή, – ἂν εἶναι δυνατόν!!! – καὶ δὲν ἀπαιτεῖται καμμία ἄλλη ἐπαφὴ μετὰ τῆς Ἐκκλησίας! Ἔχει, δυστυχῶς, συνδυασθῆ εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν καὶ εἰς τοὺς … κακῶς πληροφορημένους, ὅτι Ἐκκλησία εἶναι … οἱ λειτουργοί της! Λάθος! Καὶ ὁ «πανδοχεύς», εἶναι καὶ αὐτός, μέλος τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἔχει καὶ αὐτός, τὴν ἰδίαν ἀνάγκην … Αὐτῆς, ὡς καὶ κάθε ἄλλος! Οὗτος – ἁπλῶς, εἶναι ὁ … ὑπεύθυνος, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ … λογοδοτήσῃ δι’ ὅλους τοὺς καταφεύγοντας εἰς τὸ «πανδοχεῖον»!
Ταύτην τὴν ἐξάρτησιν, ἀγαπητοί μου ἀναγνῶσται, εἴθε νὰ κρατῶμεν συνειδητῶς καὶ ἰσχυρῶς, καὶ τότε θὰ δυνάμεθα νά ἐλπίζωμεν εἰς τὴν σωτηρίαν ἡμῶν καὶ τὴν Βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν!
Ἀρχιμ. Τιμόθεος Γ. Παπασταύρου, Ἱεροκῆρυξ Ἱ. Μ. Πατρῶν