Οι τοιχογραφίες που κοσμούν την εκκλησία της Παναγίας στη Βραχογοραντζή φέρουν την υπογραφή των Ονούφριου Αργίτη και Φράγκου Κατελάνου, διατηρώντας ζωντανή την πλούσια παράδοση της περιοχής
Η εκκλησία της Παναγίας στη Βραχογοραντζή της Δρόπολης επανέρχεται στο προσκήνιο ως ένα από τα πλέον αξιόλογα μνημεία της εκκλησιαστικής κληρονομιάς της περιοχής. Παρά το μικρό της μέγεθος, συγκεντρώνει στοιχεία αρχιτεκτονικού και καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που την καθιστούν ιδιαίτερη περίπτωση στον ευρύτερο χώρο της Ηπείρου.
Το κτίσμα ανήκει στον τύπο της βασιλικής με τρούλο και έχει διαστάσεις περίπου 7,50 επί 6,80 μέτρα. Ο αρχικός ναός αποτελούνταν από τον κυρίως χώρο και το ιερό, ενώ μεταγενέστερα προστέθηκε νάρθηκας στη δυτική πλευρά. Στο εσωτερικό σώζονται έξι πέτρινες κολόνες, ενωμένες με ασβεστοκονίαμα και επιστεγασμένες με λιτά κιονόκρανα. Οι καμάρες που αναπτύσσονται επάνω τους διαχωρίζουν τον χώρο σε τρία κλίτη, ενώ μέσω συστήματος τόξων υψώνεται ο τύμπανος που στηρίζει τον τρούλο.
Η λιθοδομή είναι προσεγμένη, με μεγάλους λίθους να ενισχύουν τις γωνίες των τοίχων. Πάνω από τη δυτική είσοδο διατηρούνται διακοσμητικά στοιχεία που παραπέμπουν σε αρχαιότερες καλλιτεχνικές επιρροές, προσδίδοντας στο μνημείο διαχρονικό χαρακτήρα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο ναός φέρει έργα δύο σημαντικών μορφών της μεταβυζαντινής ζωγραφικής, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του ως καλλιτεχνικού κέντρου της εποχής.
Ο υπουργός Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αλβανίας, Blendi Gonxhja χαρακτήρισε την εκκλησία σπάνιο τεκμήριο πολιτιστικής κληρονομιάς, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μνημείο με ιδιαίτερη ιστορική και καλλιτεχνική βαρύτητα.
Οι αγιογράφοι του ναού
Ο Ονούφριος Αργίτης συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της μεταβυζαντινής τέχνης του 16ου αιώνα, με έντονη παρουσία στον χώρο της Ηπείρου και ειδικά στις περιοχές της Βορείου Ηπείρου. Η τεχνοτροπία του ξεχωρίζει για τη δυναμική χρήση του βαθύτατου κόκκινου χρώματος, την εκφραστικότητα των μορφών και τη σχολαστική απόδοση των λεπτομερειών. Μέσα από το έργο του διαμορφώθηκε μια ισχυρή τοπική αγιογραφική παράδοση, που επηρέασε καθοριστικά τη ζωγραφική παραγωγή της Ηπείρου και του ευρύτερου βαλκανικού χώρου στους επόμενους αιώνες.
Ο Φράγκος Κατελάνος δραστηριοποιήθηκε επίσης τον 16ο αιώνα και άφησε το αποτύπωμά του σε ναούς της Ηπείρου και των Βαλκανίων. Το έργο του διακρίνεται για τη δομική ισορροπία, τη σαφήνεια στη γραμμή και την προσήλωση στη βυζαντινή παράδοση, στοιχεία που μαρτυρούν υψηλό επίπεδο τεχνικής κατάρτισης. Η παρουσία τοιχογραφιών του σε έναν ναό αποτελεί ένδειξη καλλιτεχνικού κύρους για την εποχή.
Η εκκλησία της Παναγίας στη Βραχογοραντζή δεν αποτελεί απλώς τόπο λατρείας, αλλά ζωντανό φορέα ιστορίας και τέχνης, συνδέοντας την τοπική παράδοση με τη μεγάλη μεταβυζαντινή δημιουργία του 16ου αιώνα.