Τοῦ κ. Δημητρίου Λογοθέτη, θεολόγου
Στὶς 5 Φεβρουαρίου 2026, τὸ Τμῆμα Θεολογίας τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (ΕΚΠΑ) ἐξέδωσε ἕνα σημαντικὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖο καταδικάζει τὴν πρόταση τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας γιὰ τὴν ἀντικατάσταση τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν μὲ ἕνα ἐναλλακτικὸ μάθημα «Ἠθικῆς» γιὰ τοὺς μαθητές, οἱ ὁποῖοι ἀπαλλάσσονται ἀπὸ αὐτό. Αὐτή ἡ ἀπόφαση, ποὺ ἔρχεται σὲ μία ἐποχὴ ὅπου ἡ ἐκκοσμίκευση ἀπειλεῖ τὶς ῥίζες τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως, ἀποτελεῖ μία δυναμικὴ παρέμβαση ἀπὸ τὸν ἀκαδημαϊκὸ χῶρο τῆς Θεολογίας, ὑπενθυμίζουσα τὴν ἀναγκαιότητα διατηρήσεως τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος ὡς πυλῶνος τῆς ἐκπαιδεύσεως. Σὲ μία κοινωνία ὅπου οἱ νέοι ἐκτίθενται σέ πολλαπλές ἐπιρροές, ἀπὸ τὰ μέσα κοινωνικῆς δικτυώσεως μέχρι τὶς παγκοσμιοποιημένες ἰδέες καὶ ἀξίες, ἡ ὑπεράσπιση τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως γίνεται ἐπιτακτική, διότι μέσῳ αὐτῆς συντηρεῖται καὶ διαιωνίζεται ταυτοχρόνως καὶ τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα καὶ ἡ ἑλληνικὴ ταυτότης.
Ἡ ἀπόφαση αὐτή δὲν ἀποτελεῖ ἀπλῶς μία ἀκαδημαϊκὴ δήλωση, ἀλλὰ μία κραυγὴ ἀγωνίας γιὰ τὴν πνευματικὴ ὑγεία τῆς νεολαίας μας, καθὼς καὶ δήλωση ἀλλαγῆς πορείας τῆς Θεολογικῆς σχολῆς ἀπέναντι στοὺς ἐχθροὺς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ καὶ στίς προβληματικές δηλώσεις καὶ κινήσεις τῶν ὑποστηρικτῶν τῆς «μετα-πατερικότητος».
Στὴν Ὀρθοδοξία ἡ ἠθικὴ δὲν εἶναι ἕνα αὐτόνομο, φιλοσοφικὸ κατασκεύασμα, ἀποκομμένο ἀπὸ τὸ θεῖο. Ἀντίθετα, πηγάζει ἀπὸ τὴν εὐαγγελικὴ διδασκαλία καὶ τὴν πατερικὴ σοφία, ὅπου ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὸν πλησίον συνδέονται ἄρρηκτα. Τὸ ψήφισμα τῆς Σχολῆς ἐπισημαίνει εὔστοχα ὅτι ἕνα μάθημα «Ἠθικῆς» χωρὶς θρησκευτικὸ ὑπόβαθρο ἰσοδυναμεῖ μὲ «ἠθικὴν ἐν κενῷ», στερῶντας ἀπὸ τὰ παιδιὰ τῶν Ἑλλήνων τὴν οὐσιαστικὴ κατανόηση ἀξιῶν, ὅπως ἡ συγχώρηση, ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ ἡ ἐλεημοσύνη, στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐμπνέονται ἀπὸ τὴν ζωὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἁγίων. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, μᾶς ὑπενθυμίζουν ὅτι ἡ ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν πρέπει νὰ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν πρώιμη ἡλικία, καθὼς «τὸ παιδὶ εἶναι σὰν μαλακὸ κερί, καὶ ὅ,τι ἀποτυπωθεῖ σὲ αὐτὸ μένει γιὰ πάντα». Αὐτή ἡ εἰκόνα ὑπογραμμίζει τὴν εὐθύνη τῆς πολιτείας καὶ τῆς Θεολογικῆς σχολῆς νὰ διατηρήσῃ τὴν χριστιανικὴ ταυτότητα τοῦ μαθήματος καὶ, μάλιστα, νὰ τὴν ἐνισχύσῃ κιόλας.
Συγκεκριμένα, ἡ χριστιανικὴ ἠθικὴ ὑπερέχει σὲ πολλὰ ἐπίπεδα τῆς ὁποιασδήποτε ἄλλης μορφῆς ἠθικῆς, πρωτίστως διὰ τὴν σταθερότητα αὐτῆς καὶ τῆς ἀντοχῆς αὐτῆς στὸν χρόνο. Οἱ Πατέρες, ὡς ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, μᾶς καλοῦν σέ μία ἠθικὴ βασισμένη στὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἀγάπη. Στὸν λόγο αὐτοῦ γιὰ τὴν ἰσότητα ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, δηλοῖ: «Ἕνας εἶναι ὁ δημιουργὸς τοῦ ἄντρα καὶ τῆς γυναίκας, καὶ ἀπὸ μία σάρκα εἶναι καὶ οἱ δύο, προέρχονται ἀπὸ μία εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, καὶ ὑπάρχει γι’ αὐτοὺς ἕνας νόμος, ἕνας θάνατος, μία ἀνάστασις». Αὐτή ἡ διδασκαλία ὑπογραμμίζει ὅτι ἡ ἠθικὴ χωρὶς Θεὸ γίνεται σχετική, ἐνῷ ἡ ὀρθόδοξος ἠθικὴ προάγει τὴν ἰσότητα καὶ τὴν ἐνότητα ἐν Χριστῷ. Σὲ ἐποχὲς σὰν τὴν σημερινή, στίς ὁποῖες οἱ νέοι ἀντιμετωπίζουν κρίσεις ταυτότητος καὶ κοινωνικῆς ἀνισότητος, τέτοια λόγια προσφέρουν φῶς, δείχνοντας πῶς ἡ πίστη δύναται νὰ θεραπεύση τὶς κοινωνικὲς πληγές. Παραλλήλως, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὡς προστάτης τῶν γραμμάτων, τονίζει τὴν ἀνάγκη σεβασμοῦ: «Νὰ σεβώμαστε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, γιὰ νὰ μάθουμε νὰ σεβώμαστε καὶ τὸν Θεόν. Ἐκεῖνος ποὺ εἶναι θρασὺς στοὺς ἀνθρώπους, εἶναι θρασὺς καὶ στὸν Θεόν». Αὐτὴ ἡ προτροπὴ ἀποκαλύπτει πῶς ἡ θρησκευτικὴ ἀγωγὴ καλλιεργεῖ ὄχι μόνο γνώση, ἀλλὰ καὶ χαρακτῆρα, διότι ἀντιμετωπίζει κοινωνικὰ προβλήματα.
Ἡ χαρά, ὅμως, γιὰ αὐτὴν τὴν ὁμόφωνη ἀπόφαση τῆς συνελεύσεως θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι καὶ συγκρατημένη, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε παρθῇ πολλὰ χρόνια νωρίτερα. Ἡ ἐπίθεση στὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν καὶ ἡ ὑποβάθμισή του ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 21ου αἰῶνος ξεκίνησε μία ἁλυσιδωτὴ πορεία, ἡ ὁποία σήμερα δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ μία ἀπλῆ ἀπόφαση. Μέχρι καὶ σήμερα οἱ πρόεδροι τῆς σχολῆς καὶ οἱ καθηγητὲς δὲν ἔπαιρναν καμιὰ πρωτοβουλία, γιὰ νὰ διασώσουν τὰ κεκτημένα καὶ ὑποχωροῦσαν σὲ διάφορες πολιτικὲς πιέσεις, οἱ ὁποῖες κανένα νομικὸ ἢ συνταγματικὸ ἔρεισμα εἶχαν, τὸ ἀντίθετο μάλιστα, ἦσαν παράνομοι καὶ ἀντισυνταγματικές. Ἡ μετατροπὴ τοῦ μαθήματος σὲ κατ’ ἐπιλογὴν μάθημα, ἡ σταδιακὴ μετατροπὴ αὐτοῦ σὲ θρησκειολογικὸ συνονθύλευμα, ἡ ὑποβάθμιση τῆς ἀξίας αὐτοῦ, ὅλα αὐτὰ ζωγραφίζουν μία εἰκόνα, ἡ ὁποία μιλάει γιὰ τὴν ἀπραξία τῶν μελῶν τῆς Θεολογικῆς σχολῆς. Μὲ αὐτὴν τὴν ἀπόφαση οἱ θεολόγοι πανηγυρίζουν γιὰ τὰ αὐτονόητα, τὰ ὁποῖα οἱ ὑποτιθέμενοι θεματοφύλακες δὲν ὑποστήριζαν. Ἡ ἀπόφαση αὐτή ἀποτελεῖ ἐπιτυχία μέν, ἀλλὰ θὰ πρέπη νὰ ἀποτελέσῃ καὶ ἀρχή, διότι τὸ μέλλον θὰ κρίνῃ ἐὰν δύναται νὰ ἀποτελῇ τὸ ὁρόσημο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπελευθερώσῃ τὶς θεολογικὲς σπουδὲς καὶ τὴν θρησκευτικὴ διδασκαλία ἀπὸ τὸν βοῦρκο στὸν ὁποῖο ἔχουν περιέλθει. Χαρὰ προκαλεῖ μέν, συγκρατημένη δέ.
Μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὀλιγωρία τῆς σχολῆς νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἑαυτὸν της, ἀνεδείχθησαν καὶ οἱ «μετα-πατερικοί» φιλόσοφοι, μὲ πυρῆνα αὐτῶν τὴν γνωστὴ ἀκαδημία Βόλου. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται, διδάσκουν καὶ ἀνεδείχθησαν ἀπὸ τὴν συγκεκριμένη ἀκαδημία, προσπαθοῦν ἐδῶ καὶ χρόνια νὰ μετατρέψουν τὴν σχολὴ τῶν Ἀθηνῶν σὲ δικό τους παράρτημα, γιὰ αὐτὸ καὶ ἐπισταμένως ἐργάζονται γιὰ τὴν ὑποβάθμιση αὐτῆς. Ἡ ἀξία αὐτῆς, λοιπόν, ἀναδεικνύεται καὶ ἀπὸ αὐτό τὸ γεγονός, διότι χωρὶς τὴν ἱστορία καὶ τὸ ὄνομα τῆς σχολῆς αὐτῆς, κατανοοῦν καὶ οἱ ἴδιοι, τὰ λόγια τους καὶ οἱ θεωρίες τους δὲν ἔχουν καμιὰ ἀξία, ἀλλὰ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου θὰ τὰ σκεπάσῃ καὶ θὰ τὰ ἐξαφανίσῃ. Οἱ ἴδιοι, ἀνίκανοι ὄντες νὰ ἀνέλθουν στὸ ὕψος ποὺ ἐπιτάσσεται, ἀκόμα καὶ μιᾶς πληγωμένης Θεολογικῆς σχολῆς, προσπαθοῦν νὰ τὴν ὑποβαθμίσουν, καὶ αὐτὴν καὶ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν. Ἡ ὁμόφωνος ἀπόφαση, λοιπόν, ἀκόμα καὶ ἀπὸ καθηγητὲς ποὺ ἔχουν σχέση μὲ τὴν σχετικὴ ἀκαδημία, μοιάζει νὰ ἀποτελῇ προειδοποιητικὸ κτύπημα πρὸς τὶς προσπάθειες καὶ τοὺς στόχους αὐτῆς ἐναντίον τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας.
Σκοπὸς καὶ στόχος τῆς Θεολογικῆς σχολῆς δὲν ἀποτελεῖ μόνο νὰ βγάλει ἱκανοὺς ἐκπαιδευτικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ στελεχώσουν τὰ σχολεῖα καὶ θὰ κατηχήσουν τοὺς Ἕλληνες μαθητές, σκοπὸς καὶ στόχος αὐτῆς πέρα καὶ πάνω ἀπὸ τὴν διδασκαλία εἶναι ἡ προστασία, συντήρηση καὶ προώθηση τοῦ Ὀρθοδόξου λόγου, τόσο στὴν ἑλληνικὴ ἐπικράτεια ὅσο καὶ στὸ ἐξωτερικό. Τὰ κτυπήματα, τὰ ὁποῖα δέχεται ἀπὸ ὅλες τὶς πλευρές, δὲν ἔπαυσαν καὶ δὲν θὰ παύσουν οὔτε στὸ μέλλον, ἀπὸ ἀνθρώπους καὶ σέχτες, οἱ ὁποῖες δὲν ἐπιθυμοῦν τίποτε παραπάνω, ἀπὸ τὸ νὰ παύσουν τὴν ἱκανὴ κριτική, ἡ ὁποία ταυτοχρόνως θὰ στολίζεται καὶ θὰ ἐνισχύεται καὶ μὲ τοὺς ἀντιστοίχους τίτλους σπουδῶν. Ἡ σύγχρονη προσπάθεια, καὶ μὲ ἐπισήμους δηλώσεις, ὑποβαθμίσεως τῆς σχολῆς, δὲν ἀποτελεῖ τίποτε παραπάνω παρὰ σειρῆνες, ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ τραφοῦν καὶ οἱ ἴδιες ἀπὸ τὴν σάρκα αὐτῆς. Ἡ ἀπόφαση, λοιπόν, αὐτή φαίνεται νὰ ἀποτελῇ μία δυναμικὴ ἀφετηρία πρὸς τὴν σωστὴ κατεύθυνση. Ἐλπίζομε καὶ εὐχόμεθα ὅτι στὶς ἡμέρες αὐτὲς ἡ σχολὴ θὰ ἐπανέλθῃ στὴν κατάσταση ποὺ κάποτε εὑρίσκετο καὶ παράλληλα θὰ ἐνισχύσῃ τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν παρουσία αὐτῆς, τόσο θεολογικῶς ὅσο καὶ κοινωνικῶς.
Ὁμιλία εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Π.Ο.Ε.
Συνεχίζονται σύν Θεῷ οἱ ὁμιλίες τῆς Πανελληνίου Ὀρθοδόξου Ἑνώσεως (Π.Ο.Ε.) στὴν αἴθουσα αὐτῆς, Κάνιγγος 10, Ἀθῆναι, 1ος ὄροφος, τηλ: 210-3816206, κάθε Δευτέρα στίς 19:00:
Τήν Δευτέρα 16η Φεβρουαρίου 2026 θά ὁμιλήση ὁ π. Διονύσιος Κατσούλης, (Ἀρχαιολόγος – Ἱστορικός), μέ θέμα: «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ».
Παρακαλοῦμε τοὺς ἀγαπητοὺς φίλους καὶ τὰ μέλη τῆς Π.Ο.Ε. νὰ παραστοῦν. Εἴσοδος ἐλευθέρα.